انجمن علمی مددکاری اجتماعی ایران هشدار داد: معتادان بهبود یافته "مددکار اجتماعی" نیستند

ايسنا/ عضو هيأت مديره انجمن علمي مددکاري اجتماعي ايران با اشاره به اينکه برخي از "مددياران اعتياد" و "مددياران خانواده" با چاپ کارت ويزيت خود را مددکار اجتماعي معرفي مي‌کنند،‌ گفت: اين افراد با مراجعه به مراکز ارائه دهنده خدمات پيشگيري، درمان و کاهش آسيب اعتياد خود را با عناوين و تخصص‌هاي غيرواقعي همچون تسهيلگر، خانواده درمانگر، درمان اعتياد و ماتريکس، مداخلات راغب سازي و غيره معرفي مي‌کنند. معصومه معارف‌وند با بيان اينکه اتلاق عنوان مددکار اجتماعي به افرادي که داراي اين شرايط نبوده قانوني نيست، افزود: مددکاري اجتماعي يک حرفه است و مددکاران اجتماعي بايد حداقل از تحصيلات کارشناسي در اين رشته برخوردار باشند، متأسفانه برخي و با تأسف بيشتر برخي از مراکز درماني اين افراد را به عنوان مددکار اجتماعي بکار گرفته‌اند. عضو هيأت مديره انجمن علمي مددکاري اجتماعي ايران با تاکيد بر اينکه "مشاور همتا" که در ايران به عنوان "مدديار اعتياد" شناخته مي‌شود، مجاز نيست دست به هرگونه اقدام درماني بزند، اظهار کرد: متأسفانه به دليل نزديک بودن نام "مدديار" با "مددکار اجتماعي" مراجعان و حتي مسئولان مراکز اين دو را يکي مي پندارند و بدون در نظر گرفتن صلاحيت‌هاي اين افراد به آنها اجازه مي‌دهند مداخلاتي را که اساسا در تخصص آنها نيست در درمان اعتياد انجام دهند. وي در مورد احتمال مداخلات غيرحرفه‌اي اين افراد، از کليه سازمان‌ها و مؤسسات دولتي و غيردولتي (بخصوص مراکز ارائه دهنده خدمات پيشگيري، درمان و کاهش آسيب اعتياد) خواست تا در زمان بکار گرفتن اين افراد مدارک مورد نياز براي اثبات تخصص آنها مطالبه و بررسي شود. معارف‌وند در توضيح "گروه همتا" گفت: منظور از گروه همتا، تعدادي از افراد هستند که تجربه اعتياد داشته و موفق شده‌اند مصرف مواد را متوقف و در حال بهبود باقي بمانند. اين افراد با اشتراک گذاشتن تجربه‌هاي بهبودي به ساير افرادي که در گروه عضو مي‌شوند، کمک مي‌کنند تا از مصرف مجدد پرهيز شود. عضو هيأت مديره انجمن علمي مددکاري اجتماعي ايران ادامه داد: بررسي‌هاي متعددي در مورد تأثير حمايت گروه‌هاي همتاي معتادان بر ماندگاري فرد در حال بهبودي صورت گرفته که نشان مي‌دهد گروه‌هاي همتا مي‌توانند اثر مثبتي بر درمان داشته باشند و بايد به اين نکته نيز بسيار توجه داشت که گروه‌هاي همتا نمي‌توانند در هر موقعيت و زمينه‌اي در فرآيند درمان تأثير مثبت داشته باشند. وي در ادامه به "مشاور همتاي اعتياد يا خانواده معتاد" اشاره و توضيح داد: در ايران و ساير کشورها تعدادي از افراد همتا پس از سپري کردن دوره‌هاي آموزشي مشخصي به عنوان "مشاور همتا" فعاليت مي‌کنند. در واقع شرط اوليه براي اينکه يک فرد همتا بتواند به عنوان مشاور همتا فعاليت کند اين است که آموزش‌هاي لازم در اين زمينه را فرا گيرد، اين افراد در مراکز درمان اعتياد بکار گرفته مي‌شوند و تحت نظر تيم تخصصي درمان فعاليت مي‌کنند. معارف‌وند تاکيد کرد: فعاليت مشاوران همتا بيش از هر چيز متمرکز بر انتقال تجربيات بهبودي به فرد يا افراد تازه وارد است، آنها قادر خواهند بود با توجه به آموزش‌هايي که دريافت کرده‌اند، به طور مؤثرتري تجربه‌هاي خود را با ديگران به اشتراک بگذارند. عضو هيأت مديره انجمن علمي مددکاري اجتماعي ايران با بيان اينکه مشاور همتا نمي‌تواند به جاي هيچ يک از ديگر اعضاي تيم درمان (مانند مشاور يا مددکار اجتماعي) مداخلات تخصصي انجام دهد، اظهار کرد: در واقع مداخله مشاور همتا در هر يک از حوزه‌هاي تخصصي ديگر مي‌تواند براي بيمار و خانواده وي خطرناک باشد، چرا که به دليل آشنا نبودن با اصول، روش‌ها و تکنيک‌هاي مناسب براي انتخاب و اجراي مداخلات درماني به احتمال زياد اشتباهات جبران ناپذيري رخ مي‌دهد، بنابراين بيش از هر چيز عوارض آن متوجه بيمار و خانواده او مي‌شود. به گفته وي، در ايران تعدادي از معتادان در حال بهبودي با ابتکار و حمايت يکي از سازمان‌هاي مردم نهاد فعال در حوزه درمان و کاهش آسيب اعتياد آموزش ديده‌اند و هم اکنون اين افراد به عنوان مدديار اعتياد يا مدديار خانواده شناخته مي‌شوند و در مراکز مختلف درماني و کاهش آسيب اعتياد مشغول فعاليت هستند. معارف‌وند افزود: بي‌ترديد مشاوره همتا در درمان و کاهش آسيب اعتياد مي‌تواند به عنوان يک فرصت باشد به شرط اينکه در جاي خود و به درستي به کار گرفته شود؛ حتي صاحبنظران در حوزه درمان و کاهش آسيب اعتياد به اين امر واقفند که هر يک از حرفه‌ها و تخصص‌هاي مورد نياز در اين حوزه بايد در جايگاه خود بکار گرفته شود، چراکه تداخل عملکرد مي‌تواند درمان را با شکست مواجه کند. عضو هيأت مديره انجمن علمي مددکاري اجتماعي در مورد موثرترين نحوه به کارگيري "مشاوره همتا" در حوزه درمان و کاهش آسيب، گفت: لازم است آموزش‌هاي ارائه شده به اين گروه بازنگري شود، آنها بايد به طور مشخص بياموزند در هر يک از انواع مراکز درمان و کاهش آسيب اعتياد چه وظايف و محدوديت‌هايي دارند و مجازند چه نوع مداخلاتي را انجام داده و از چه اقداماتي پرهيز کنند. وي با بيان اينکه نظارت دقيقي بر عملکرد مشاوران همتا در کشور وجود ندارد، عنوان کرد: مدتي است سازمان بهزيستي کشور در دستورالعمل‌هاي خود جايگاه مشاوران همتا را در نظر گرفته است. پيش بيني "مشاوره همتا" در پروتکل‌هاي درماني به اين معناست که سازمان متولي، بر نحوه عملکرد اين گروه نظارت خواهد داشت، اما واقعيت اين است که هنوز تعداد زيادي از مشاوران همتا در قالب ساختارهاي قانوني و در جايگاه مشاوره همتا فعاليت نمي‌کنند. معارف‌وند درمان اعتياد را نيازمند مداخله چند بعدي دانست و گفت: سال‌هاست که مي‌دانيم مداخلات پزشکي و روانپزشکي براي درمان اعتياد کافي نيست و مددکاري اجتماعي يکي از حرفه‌هايي است که مي‌تواند با ارائه طيف وسيعي از خدمات تخصصي حمايتي و اجتماعي زمينه را براي افزايش ماندگاري فرد در درمان فراهم کند.