راهکارهای تربیتی سند تحول بنیادین در آموزش‌وپرورش چه جایگاهی دارد ؟

تسنيم/ سند تحول بنيادين آموزش‌وپرورش راهکارهاي متعددي براي تربيت دانش‌آموزان در طراز نظام جمهوري اسلامي ايران پيش‌بيني کرده است اما در شرايطي که هدف اصلي نظام آموزشي انتقال مفاهيم علمي است آيا راهکارهاي تربيتي سند تحول در سطح مدارس وارد فاز اجرا خواهد شد؟ سند تحول بنيادين آموزش‌وپرورش در سال 90 پس از حدود يک دهه تلاش براي تدوين‌، رونمايي شد. فلسفه اصلي تدوين‌کنندگان سند تحول، تلاش براي دستيابي به الگوي بومي تعليم و تربيت بود، تعليم و تربيتي که تحقق بخش حيات طيبه و تمدن ايراني و اسلامي باشد. با تدوين سند تحول بنيادين، نظام آموزش و پرورش کشور بايد زمينه ساز کسب شايستگي‌هاي اخلاقي با تاکيد برخصوصيات مشترک اسلامي_ايراني و انقلابي در بين دانش‌آموزان باشد و معلم به عنوان هدايت کننده اين روند محسوب مي‌شود. ** راهکارهاي تربيتي سند تحول بنيادين بخشي از راهکارهاي تربيتي که در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش به آنها اشاره شده است، بدين شرح هستند:‌ داشتن حداقل يک مهارت مفيد براي تامين معاش حلال، توسعه فرهنگ اقامه نماز، توجه به تفاوت‌هاي فردي به ويژه هويت جنسي دانش‌آموزان و تفاوت‌هاي شهري و روستايي،‌ تعميق تربيت و آداب اسلامي، تقويت اعتقاد و التزام به ارزش‌هاي انقلاب اسلامي،‌ توسعه و تعميق فرهنگ حيا، افزايش سطح توانايي‌ها و مهارت‌هاي خانواده، ايجاد سازوکارهاي لازم براي تقويت آداب و سبک زندگي اسلامي- ايراني در تمام ساحت‌هاي تعليم و تربيت، استفاده از ظرفيت برنامه درسي، اردوها و فعاليت‌هاي برون مدرسه به ويژه مساجد و کانون‌هاي مذهبي براي تقويت معرفت و باور به معارف الهي و بازنگري و بازتوليد برنامه‌ها و محتواي آموزشي و روش‌هاي تربيتي براي دروني سازي و تعميق فرهنگ حيا حجاب و عفاف. ** چند سوال درخصوص اقدامات تربيتي در مدارس طبق سند تحول بنيادين هدف وزارت آموزش و پرورش صرفاً علم آموزي نيست بلکه هدف آن تربيت است يعني تربيت علمي، اخلاقي، ايماني و عملي دانش‌آموزان. اما هم‌اکنون اين سوالات مطرح است که چند درصد از راهکارهاي تربيتي سند تحول بنيادين در سطح مدارس کشور اجرا مي‌شود؟ نظام آموزش و پرورش تا چه ميزان در بحث تربيت دانش‌آموزان در 6 ساحت اشاره شده در سند موفق عمل کرده‌ است؟ چرا عمده تمرکز سيستم آموزش و پرورش بر انتقال دانش به مخاطبان خود و آماده سازي آنها براي ورود به دانشگاه معطوف است؟ هم‌‌اکنون معيار شناسايي مدارس برتر چيست؟‌ چرا صرفاً معدل دانش‌آموزان و موفقيت آنها در ورود به دانشگاه‌ها به معياري براي رصد موفقيت مدارس کشور تبديل شده است؟ اگر قرار باشد راهکارهاي سند تحول بنيادين در نظام آموزش و پرورش کشور پياده‌سازي شود، در کنار انتقال مفاهيم علمي به دانش‌آموزان و تقويت دستاوردهاي علمي آنها بايد معيارهاي تربيتي و پرورشي نيز ملاک عمل قرار بگيرد. در چنين شرايطي معلم هنگام تدريس به تربيت دانش‌آموزان نيز مي‌پردازد، مدارس صرفاً بر مباحث علمي متمرکز نمي‌شوند و آماده سازي دانش‌آموزان براي زندگي آينده آن هم متناسب با سبک زندگي ايراني و اسلامي به دغدغه متوليان تعليم و تربيت تبديل مي‌شود. با گذشت 4 سال از زمان رونمايي سند تحول بنيادين، به اذعان برخي کارشناسان آموزشي، اين سند مورد بي‌توجهي مسئولان مربوطه قرار گرفته است، موضوعي که هر بار از سوي مسئولان آموزش و پرورش رد و اينگونه به آن پاسخ داده شد:‌ بدون نقشه راه نمي‌توان به اجرايي شدن سند تحول بنيادين دلخوش کرد. سرانجام نقشه راه سند تحول بنيادين آموزش و پرورش 11 مرداد امسال رونمايي شد و اين نقشه راه به عنوان برنامه عملياتي و اجرايي سند تحول آموزش و پرورش محسوب مي‌شود. ** وضعيت اجراي سند تحول بنيادين از سال 95 پس از رونمايي از نقشه راه سند تحول بنيادين، علي اصغر فاني وزير آموزش و پرورش از اجراي برنامه‌‌هاي نظام آموزش و پرورش مطابق با راهکارهاي سند تحول بنيادين در سال 95 خبر دادو گفت: از سال 82 تا سال 91 کار طراحي و تصويب سند تحول بنيادين آموزش و پرورش به طول انجاميد که اجراي اين سند تا سال 1404 منجر مي‌شود تا بخشي از مشکلات نظام آموزش و پرورش کشور حل شود. در طول برنامه ششم توسعه که از سال آينده آغاز مي‌شود و تا سال 99 ادامه دارد و برنامه هفتم توسعه که تا سال 1404 به طول مي‌انجامد، سند تحول بنيادين آموزش و پرورش را اجرا خواهيم کرد. وزير آموزش و پرورش با اشاره به اين که بايد بر روي عوامل مختلف کار کنيم تا خروجي نظام آموزش و پرورش بهتر شود، افزود: روش‌هاي تدريس، تربيت معلم، مديريت واحدهاي آموزشي، محتواي آموزشي و جهت‌گيري‌هاي تربيتي بايد تغيير کند. همچنين سند تحول بنيادين تاکيد دارد که دانش‌آموز به صورت تک ساحتي و مملو از محفوظات تربيت نشود. از سال 95 به بعد تمام برنامه‌هاي آموزش و پرورش متناظر با راهکارهاي سند تحول بنيادين خواهد بود. اسلامي شدن مدارس هدف اصلي اين سند است يعني معلم، مدير و کتاب‌ها، دانش آموز را به صورت يک مسلمان طراز در ابعاد مختلف فرهنگي، اخلاقي، سياسي و اجتماعي تربيت کند و مدرسه بايد تبديل به مدرسه زندگي شود و در کنار شاگرد اول علم، شاگرد اول اخلاق نيز داشته باشيم که وقتي از همکلاسي‌ها مي‌پرسند مي‌خواهي با چه فردي دوست شوي بگويند با اين دانش آموز که شاگر اول اخلاق است. ** تربيت دانش‌آموز در طراز جمهوري اسلامي در شرايط فعلي دست نيافتني است عبدالله عبدالله پور کارشناس آموزشي درخصوص کم توجهي به راهکارهاي تربيتي سند تحول بنيادين آموزش و پرورش به تسنيم گفت:‌ هم‌اکنون 6.3.3 به معناي تحول بنيادين شناخته مي‌شود اما با اجراي اين ساختار تمام دغدغه مسئولان آموزش‌ و پرورش بر بحث ساماندهي نيروي انساني، تدوين کتاب و کمبود فضا متمرکز شده و توان مسئولان وزارتخانه معطوف به اين مسائل مي‌شود در چنين شرايطي نمي‌توان به انسان طراز جمهوري اسلامي که سند بر آن تاکيد دارد، دست يافت. اين کارشناس آموزشي گفت: سند تحول بنيادين آموزش‌ و پرورش به دنبال تحقق اين هدف است تا يک دانش‌آموز دين مدار را تربيت و به جامعه تحويل دهد آيا نظام فعلي آموزش‌ و پرورش مي‌تواند دانش‌آموزان را دين‌مدار تربيت کند و در اين حوزه توفيقي داشته است؟ ** دلنگراني معلمان از آسيب‌هاي اجتماعي دانش‌آموزان معلمان نيز از نفوذ آسيب‌هاي اجتماعي به مدارس نگرانند. شايد بتوان شايع‌ترين آسيب اجتماعي در ميان دانش‌آموزان را تهديدات فضاي مجازي دانست. اما برنامه‌هاي تربيتي در پيشگيري از آسيب‌ها تا چه اندازه تأثيرگذار است؟ يکي از معلمان پايتخت درخصوص آسيب‌هاي اجتماعي شايع در ميان دانش‌آموزان به تسنيم گفت: فضاي مجازي و تهديدات آن شايع‌ترين آسيب اجتماعي ميان دانش‌آموزان است و حتي برخي مواقع خود خانواده‌ها به دليل دلنگراني از اين موضوع به مدارس رجوع مي‌کنند. آموزش و پروش نيز برنامه اساسي در اين رابطه ندارد و بستگي به وجدان مدير مدرسه دارد که به برگزاري دوره‌هاي آموزشي با هدف مصون‌سازي دانش‌آموزان و افزايش اطلاعات خانواده‌ها اقدام کند. وي افزود:‌ اگر مدرسه‌اي به برگزاري دوره‌هاي آموزشي اقدام کند بايد هزينه مدرسان را نيز تامين کند.شهرداري‌ها و شوراياري‌هاي محلات هم مي‌توانند با توجه به بودجه خوبي که در اختيار دارند کمک حال مدارس باشند اما اينگونه نيست. بابک هاشمي نکو کارشناس آموزشي با اشاره به اينکه هم‌اکنون اعتقادي به اجراي سند تحول بنيادين وجود ندارد، گفت:‌ براي اجراي راهکارهاي تربيتي سند تحول بنيادين بايد برنامه‌هاي نو و مبتکرانه ارائه شود اما متاسفانه خلاقيتي را در اين رابطه شاهد نيستيم. وي افزود: مطالبه مردم از معاونت پرورشي اين است که براي آسيب‌هاي اجتماعي و مصونيت بخشي به دانش‌آموزان برنامه‌هاي موثري داشته باشند اما هم‌اکنون مشکل کمبود نيروي انساني در اين معاونت وجود دارد. اگر بهترين برنامه را داشته باشند اما مجريان خوبي نداشته باشند، برنامه‌ها اجرا نمي‌شود. براي ايجاد تحول تربيتي در مدارس به نيروي انساني احتياج است اما در وضعيت فعلي با کمبود نيرو مواجه هستند. وي ادامه داد:‌ معانت پرورشي بايد به دور از حواشي جناحي و سياسي کار کند و براي اجراي برنامه‌هاي پرورشي بايد روش‌هاي سنتي گذشته را کنار گذاشت. به گزارش تسنيم،‌ اخيراً اعضاي شوراي راهبري اجراي سند تحول بنيادين آموزش‌وپرورش از سوي وزير آموزش‌وپرورش منصوب شدند. در حکم صادر شده از سوي وزير براي اين افراد آمده است: به منظور نهادينه سازي و اجراي اين سند، اعضاي شوراي راهبري اجراي سند تحول بنيادين منصوب مي‌شوند.اين شورا مسئوليت سياست‌گذاري براي اجراي همه جانبه سند تحول آموزش و پرورش را عهده‌دار است وستاد اجرايي سند نيز براساس مصوبات اين شورا، برنامه‌ريزي عملياتي را با مشارکت معاونان، مشاوران، مديران کل ستادي، استان‌ها و کارشناسان و بهره‌گيري از امکانات و ظرفيت‌هاي نظام اجرايي موجود پيگيري مي‌کند. با رونمايي از نقشه راه سند تحول بنيادين و انتصاب اعضاي شوراي راهبري اجراي سند، منتظر مي‌مانيم که آيا وعده مسئولان آموزش‌وپرورش مبني بر عملياتي شدن سند از سال 95 محقق خواهد شد؟ آيا مدارس کشور به جايگاه تعيين شده در سند تحول بنيادين دست مي‌يابند؟