معاون سازمان نظام روانشناسی: بهزیستی حق دادن مجوز برای مراکز مشاوره را ندارد

خبرآنلاين/ وقتي مسئوليت صدور مجوز مراکز مشاوره به سازمان نظام روان‌شناسي داده شد،سازمان بهزيستي با آن مخالفت و آن را غيرقانوني دانست در حال حاضر طبق قانون سازمان نظام روان شناسي،قرار است که تنها مرکز صدور مجوز مراکز مشاوره و ازدواج باشد اما سازمان بهزيستي معتقد است که طبق ماده 26 قانون تنظيم برخي از معاملات دولت مصوب سال 1380،تنها مرجع براي صدور مراکز مشاوره سازمان بهزيستي است.اين اختلاف سبب شده تا اکنون نه تنها متقاضيان آن سردرگم باشند بلکه در اين دعوا فرهنگ مشاوره هم در کشور ترويج نشود.در همين زمينه با محمد حاتمي معاون سازمان نظام روانشناسي و مشاوره گفت وگويي را انجام داده ايم که مي خوانيد: سازمان بهزيستي اعلام کرده که طبق ماده 26 قانون تنظيم برخي از معاملات مالي دولت،تنها مرجع صالح تاييد صلاحيت مراکز مشاوره سازمان بهزيستي است.اما سازمان نظام روان شناسي اين موضوع را غير قانوني مي داند.چرا؟ ماده 26 مربوط به سال 80 است وافراد را ملزم به گرفتن مجوز درعرصه هاي فعاليت هاي اجتماعي ،فرهنگي وآموزشي نموده است نه مسائل روانشناختي ومشاوره که مولفه اصلي سلامت است .علاوه بر اين قانون سازمان نظام مربوط به سال 82 وماده43مربوط به سال89 است وقانون متقدم متاخر رالغو مي کند ماده 26 قانوني منسوخ شده است.غير از اين در راس همه قوانين مجلس شوراي اسلامي است از مجلس استعلام شود که درست مي گويد،ما تابع قانون هستيم هرچه قانون بگويد عمل مي کنيم حضرت امام(ره) فرمودند خلاف قانون خلاف شرع است .حتي اگرقانون ناقص ياضعف داشته باشد،کسي بي قانوني مي کند يعني خلاف نظرات حضرت امام(ره) ومقام معظم رهبري عمل مي کند. براساس ماده 43 قانون برنامه پنجم توسعه مصوب سال 89،در سال گذشته از طرف هيات دولت آيين نامه ساماندهي و اعتبار بخشي مراکز مشاوره ، به وزارت خانه هاي ورزش وجوانان و رفاه و تامين اجتماعي ابلاغ شد. اما ما جلساتي در هيات دولت با آقاي صدوقي ومعاون اول رئيس جمهور داشتيم که نهايتا يک اصلاحيه به اين آيين نامه افزوده شد.طبق اين اصلاحيه تمام مراکز خدمات مشاوره و روان شناسي بايد با امضاي دو نهاد اجازه فعاليت بگيرند.يکي سازمان نظام روان شناسي که ثابت است و ديگري بر حسب جمعيت هدف و مخاطبي که دارد امضاي بهزيستي يا وزارت ورزش وجوانان هم باشد.جلساتي با آقاي پيشنمازي در وزارت ورزش و جوانان داشتيم و اين آيين نامه اجرايي شد.يعني در يک هياتي که حقير از طرف سازمان نظام روانشناسي ومشاوره و نمايندگاني هم از طرف وزارت ورزش و جوانان،پرونده ها را بررسي کرديم و مقرر شد که تمام مراکز خدمات روان شناسي که مربوط به ازدواج هستند با امضاي سازمان و وزارت ورزش وجوانان به متقاضيان واگذار شود.اما سازمان نسبت به اين موضوع نقد داشت.براساس ماده 43 برنامه پنجم و قانون تشکيل سازمان روان شناسي و مشاوره که در سال 1382 تصويب شد،پروانه مرکز،پروانه اشتغال و نظارت تمام خدمات روان شناسي ومشاوره از هر نوع به عهده ماست.تجربه نشان داده به افراد غير متخصص که ازطرف بهزيستي مجوز مرکز داده شده پس از مدتي به اعتبار آن مجوز شروع به مشاوره کرده اند.من خواهش مي کنم برويد بررسي کنيد، صحت وسقم اين مطلب روشن کنيد. اختلاف نظر اينجاست ،نبايد افراد غير متخصص وارد عرصه روانشناسي ومشاوره کرد.با روان مردم بازي کرد.حتي کسي هم مدرک دارد بايد صلاحيت تخصصي او اثبات شده باشدونمي تواند فعاليت روانشناختي انجام دهد. اما بهزيستي تمام اصول را ناديده مي گيرد،قوانين وحقوق مراجعان يعني مردم زير پا مي گذارد.مجوز مرکز را بايد به کسي داد که صلاحيت او توسط سازمان نظام روانشناسي تاييد شده باشد. مسئله روان با جسم متفاوت است. روان چند بعدي است و نياز به متخصصاني کار آزموده دارد.نبايد بر حسب مسئوليتمان احساسي وتکانشي برخورد کنيم ما همه خادم مردم هستيم وبراي آنان بايد کار کنيم نه براي تحکيم قلمرو کاري و... ؟اکنون اميدواري زياد شده است وزارت رفاه وتامين اجتماعي وزيري فهيم دارد مطمئنا اين معضل بزرگ را حل مي کند سخنراني چند روز قبل ايشان بيانگر عزم جدي در سامان دهي امورروانشناسي ومشاوره است ، براي اين امر خطير تاکنون برنامه ريزي نداشتيم،الان ما در برخي شاخص ها مثل افسردگي به مرز خطر رسيديم.خلاصه سازمان به آئين نامه ابلاغي يک نامه اي به مجلس داد که اين قانون فعلي مطابق قانون تشکيل سازمان نيست.اما روال طبيعي اينگونه است که وقتي مجلس مصوبه اي را تصويب مي کند هيات دولت آيين نامه اي را براي آن تعيين و ابلاغ مي کند،از طرفي مجلس هم هيات تطبيق مصوبات دارد که اين آيين نامه ها را بررسي مي کند که مطابق قوانين ابلاغي هستند يا خير.ما مستندات را به مجلس ارائه کرديم که اين آيين نامه مشکل دارد و نهايتا پس از جلسات متعدد مشخص شد که اين آيين نامه مغاير قانون است و نهايتا لغو شد.از آن تاريخ سازمان بهزيستي حق دادن مجوزمرکزيا موسسه در هيچ موردي درباره فعاليت روانشناسي ومشاوره ندارد و عملي غير قانوني است. اما سازمان بهزيستي،سازمان نظام روان شناسي را يک NGO و نهاد غير دولتي مي داند که نمي تواند در اين مسائل دخالت کند؟ دو مسئله وجود دارد.اول: قانون تشکيل سازمان توسط مجلس تصويب و طريق دولت ابلاغ شده است. ما از بودجه دولتي کمک مي گيريم.حکم رئيس سازمان توسط رئيس جمهورابلاغ مي شود.به نظر شما اين NGO است.از طرف ديگر اگر سازمان يک NGO هم باشد يکي از افتخارات نظام در بعد ازانقلاب اين است که نهاد سازي کرده و کار را به خود مردم واگذار کرده است.چه بهتر که يک کار تخصصي به اين عظمت را خود روانشانسان ومشاوران انجام دهند وتبعات آن را بپذيرند،چرا شما اصرارمي کنيد همه چيزرا دولتي کنيد، دولت کم کار دارد،ما بايد استقبال کنيم کاررا بدست متخصصان واهل فن سپرده ايم. نه يک سازمان که بايد صرفا کار اجرايي انجام دهد.در هر دو شکل نافي مسئوليت ما نيست .از نظر قانون مسئول ارائه مجوزمراکز ونظارت بر آن ما هستيم. شما اعلام کرديد که مجلس حکمي داد و تمام مسئوليت را به سازمان شما واگذار کرد. چرا وزارت ورزش وجوانان و سازمان بهزيستي هنوز در اين کار مداخله مي کنند؟ در زمانيکه دولت در تغيير و تحول بود آيين نامه دولت لغو شد.طبق قانون دو هفته هيات دولت فرصت دفاع دارد،ما از مجلس پيگيري کرديم که دولت هيچ اعتراضي نکرده و آيين نامه جديدي نداده،بنابراين طبق قانون، نظر مجلس بايد اجرا شود و تنها سازمان نظام روان نشناسي مسئول صدور مجوز مراکز مشاوره وروانشناسي از هر نوع است. بنابراين هنوز دولت به وزارت ورزش و جوانان و سازمان بهزيستي ابلاغ نکرده است؟ حتما هيات دولت اينکار را مي کند .چون آن آئين نامه لغوشده ،طبق قانون هر کس به آن آيين نامه قبلي عمل کند خلاف قانون انجام داده است. بايد بهزيستي تمام کساني مجوز مرکز ميخواهند به طرف سازمان هدايت کند و تمام مراکزي را تا کنون بهزيستي مجوز داده است از هرنوع مجددا مجوز آنها توسط سازمان بررسي شوند.البته اين هم اضافه کنم روانشناسان ومشاوران بعد از لغوآئين نامه توسط مجلس مي دانند نبايد ديگر به بهزيستي ووزارت ورزش وجوانان مراجعه کند اگرهم متوجه نبودند فوري بروند مدارک خود را پس بگيرند وبه سازمان مراجعه کند. زمانيکه قرار بود مجوزها از سوي وزارت ورزش و جوانان داده شود،تعدادي متقاضي ثبت نام کردند ،سوال آنها اين است که تکليفشان چه مي شود؟ مشکلي ندارند،من خودم جزو هيات رسيدگي به اين پرونده ها بودم و مي توانند مجوزشان را بگيرند.البته قرار بود.در يک مراسم مجوز آنها با حضور رئيس مجلس اعطا شود که وقتي آيين نامه لغو شد اين کار انجام نشد، من اعلام کردم که مشکلي نيست .مجوز آنها قبل از لغو آئين نامه است.انصافا وزارت ورزش وجوانان به شاخص ها توجه مي کند.بهزيستي است بي حساب وکتاب مجوز مي دهد. وبايد مجوز هايي که تا کنون داده تک به تک بررسي شوند. يکسري از اين پرونده ها هم مربوط به سايت هاي همسريابي است.آنها هم مربوط به شما مي شوند؟ وزارت ورزش و جوانان هنوز در اين زمينه مجوزي نداده است.حتما با ما هم مشورت مي کند اما ما اين سايت ها را قبول نداريم، چون از نظر روان شناسي اصول ومعيارهاي علمي برشکل گيري آنهامترتب نيست.در مراکز خدمات روان شناسي تنها مشاوره ازدواج و آموزش داده مي شود. چرا سازمان اين سايتها را علمي نمي داند؟ ما نمي دانيم بر چه اساس و معياري قرار است به سايت ها مجور داده شود تا يک ازدواج مطلوب انجام شود، براي همين دخالت نمي کنيم . چرا سازمان نسبت به برنامه هاي بهزيستي نقد دارد؟به نظر شما بهزيستي نبايد در مسائلي که مربوط به روان مي شود دخالت کند؟ ما به عير قانوني وغير تخصصي عمل کردن بهزيستي نقد داريم.ما وظيفه داريم از حقوق مراجع يعني مردم دفاع کنيم .بهزيستي حقوق مردم را به خاطر منافع مقطعي ناديده مي گيرد وگرنه برداراني آنجا هستند از دوستان ما هستند خيلي هم دوستشان داريم اما کارشان اشکال دارد.آنها خواسته يا ناخواسته مسئول اين وضعيت اسفبار خدمات روانشناسي ومشاوره در کشور هستند.بايد درمنظر وجدان جمعي پاسخ گو باشند.بهزيستي يک دستگاه اجرايي است .انها در بعد پيشگيري اوليه ،ثانويه وثالثه مسئوليت دارند.من نمي خواهم وارد جزئيات شوم اما يک مرجع علمي بررسي کند وضعيت چگونه است ما نبايد مثل کبک عمل کنيم.حالا که آنها اصراردارند مراکز علمي وتخصصي را ناديده بگيرند خودشان هم اکنون وآينده پاسخ گويي وضعيت موجود باشند.من به نمايندگي از سازمان نظام روانشناسي ومشاوره جمهوري اسلامي ايران همين جا اعلام مي کنم بر طبق قانون ارائه مجوزمراکزازهرنوع،پروانه اشتغال،نظارت،مجوزبرگزاري کارگاه ودوره هاي ميان مدت آموزشي،ازمون هاوابزارها در حيطه روانشناسي ومشاوره صرفا به عهده سازمان است ما اکنون تمام سازکارهاارائه مجوزراآماده کرده ايم واز متقاضيان مي خواهم با مراجعه به سازمان نسبت به درخواست خود اقدام کند.مردم وروانشناسان ومشاوران آگاه باشند هرگونه فعاليت روانشناسي ومشاوره وتعرفه آن بايد بر اساس ضوابط اعلام شده در سازمان باشد.خصوصا کسي ميتواند کار مشاوره وروانشناسي را انجام دهد که پروانه فعاليت حرفه اي از سازمان داشته باشد.در غير ازاين صورت مردم و مشاوران وروانشناساني که از ما پروانه دارند به عنوان ناظران وچشم سازمان در اقصي نقاط ايران مراتب را از طريق سايت سازمان يا در تهران سازمان مرکزي يا شعبه هاي استاني اطلاع دهند ومطئنم برادران عزيزما دربهزيستي در کوتاه زمان دست ازغير قانوني عمل کردن خودبر خواهند داشت. وما با تمام ظرفيت آماده همکاري با بهزيستي هستيم.اما وظيفه حرفه اي ما ايجاب مي کند، به منظور دفاع ازحقوق مردم،دفاع از حقوق روانشناسان ومشاوران وارتقاء نقش تاثير گذاررشته درحل معضلات اجتماعي در صورت ادامه نگران بار وضعيت موجود از تمام ظرفيت هاي کشوربراي بازدارندگي شيوه عمل کنوني از مراجع قانوني بالادستي استفاده کنيم. بنابراين به نظر شما اين عملکرد سازمان بهزيستي سبب شده تا مشکلات رواني واجتماعي در کشور بيشتر شود؟ چنين ادعايي نياز به تامل دارد.اما مي گويم مسائل روحي رواني مردم توسط بهزيستي به بازي گرفته شده است. اين سازمان بهزيستي مسئول هرج و مرجي است که در زمينه خدمات روان شناسي ومشاوره در کشور وجود دارد. بسياري از کارشناسان خانواده معتقدند که مشاوره قبل و بعد از ازدواج در کاهش آمار طلاق موثر است،اما الان به جاي اينکه براي اين کار فرهنگ سازي شود، در دعواي سازمان با بهزيستي گم شده است؟ ما که دعوايي نداريم عرض کردم سازمان تابع قانون است وآن را حجت شرعي خود مي داند.مسئوليت فرهنگ سازي به عهده دستگاه هاي اجرايي است،اگر بهزيستي ووزارت ورزش وجوانان نمي توانند فرهنگ سازي کنند ،بودجه فرهنگ سازي را در اختيار ما قرار دهند ما به آنها کمک مي کنيم.مشاوره قبل وبعد از ازدواج در مراکز داراي مجوز انجام مي شود و وزارت ورزش وجوانان به عنوان مسئول اصلي فکر نمي کنم دست روي دست گذاشته است.اما اميدوارم در سال آتي بودجه کمک به مراکزدر اختيار ما قرار گيرد تا مراکز فعال در اين عرصه را تقويت کنيم. بنابراين براي فرهنگ سازي شما کاري انجام نمي دهيد؟ گفتم بودجه در اختيارنهادهاي اجرايي است. با توجه به اينکه شما وطيفه نظارت را داريد،مرکزي بوده که به خاطر ارائه خدمات اشتباه از سوي شما تعطيل شود؟ بله تعطيل شده است.مادرسازمان معاونتي داريم به نام "معاونت انتظامي ورسيدگي به تخلفات صنفي وحرفه اي" ومعاونتي ديگرتحت عنوان"معاونت نظارت حرفه اي وامور کميسيونها"که اين وظايف را بر عهده دارند.هيات هاي بدوي در استانها در حال شکل گيري هستند وهيات تجديد نظر در سازمان مرکزي فعال است که تخلفات واشتباهات رابررسي مي کنند. اگرسازمان بهزيستي لغوآئين نامه هيات دولت راقبول نداشت وبه اعمال غير قانوني خود ادامه داد شما چکار مي کنيد؟ اميداوارم اينطور نباشد.ما روانشناسيم اول مذاکره مي کنيم دوم بررسي مي کنيم چرا اينکار را مي کنند.اگرنگراني داشتند بر طرف مي کنيم. که مطمئنم بزودي اين سوءتفاهم حل مي شود.اگرنشد خوب مراجع بالادستي ونهايتا ديوان عدالت اداري. الان اين مراکزي که مجوز مشاوره ازدواج مي گيرند اگر در زمينه خدمات ديگر رواني مانند افسردگي و وسواس و ... فعاليت کنند غيرقانوني عمل مي کنند؟ يکي از نقدهاي ما همين است.مراکزي که وزارت ورزش و جوانان مجوز مي دهد بايد تنها در زمينه ازدواج مشاوره بدهند اما عملا اينگونه نيست و در زمينه هاي ديگر هم مشاوره مي دهند که غير قانوني است .به همين خاطربهتراست ،يک همگرايي ايجاد شود .مردم بدانند به چه کسي مراجعه کند از طرفي ديگر مراکز در آمد زا نيستند.پس نياز است که از يک نهاد مجوز بگيرند و زير يک چتر باشند. فعاليت هاي آنها سامان دهي شوند ومورد حمايت قرار گيرند. چرا اين مراکز درآمدزا نيستند؟به خاطر بالا بودن هزينه مشاوره يا عدم فرهنگ سازي؟ فرهنگ مشاوره در 5 سال گذشته بيشتر تبليغ شده است و به عنوان نياز عمومي مطرح شده است.در گذشته مراجعه به روان شناس را تنها براي افراد ديوانه مي دانستند درحاليکه الان اينگونه نيست تمام خانواده ها احساس مي کنند مشاوره براي آنها لازم است و درصد کمي ازکساني که به روان شناس مراجعه مي کننند اختلالات حاد دارند.استنباط من اين است که چون خدمات روان شناسي تحت پوشش بيمه نيست،مراجعه کننده کمي دارد. خدمات روان شناسي براي بيمه اقتصادي نيست و نياز به يک بودجه مستقل دارد.اما اگرمساله بيمه حل شود .مراکز در آمد زا مي شوند. اين مشکل بيمه براي خدمات روان شناسي را چطور مي توان حل کرد؟ يکسري ارگان ها بيمه خاص دارند که مي توانند استفاده کنند، اما در بودجه وزارت بهداشت سال آينده بايد اين موضوع ديده شود.الان 80 درصد بودجه بخش سلامت صرف هزينه درمان جسمي مي شود در حاليکه بايد برعکس باشد.مردم اين نياز را احساس کردند و بايد حمايت شوند تا از اين موضوع سواستفاده نشود.رواج خرافه گرايي ، مراجعه به فالگيرها ودعانويس ها براي همين است.پس وزارت بهداشت وتامين اجتماعي بايد اين خواست عمومي را حل کنند. الان مراکز خدمات مشاوره در شهرستان ها بيشتر با کمبود درآمد مواجه هستند چون هنوز در شهرستان هاي کوچک اين فرهنگ وجود ندارد؟ بله.در حاشيه شهرها و جمعيت فقيرکشور و دورافتاده که خدمات بهداشتي مطلوب نيست. مسائل روحي ورواني بيشتر است اما امکانات مالي ندارند و بايد راهکاري را پيداکرد بتوانند به مشاور مراجعه کند ومراکزدر مناطق توسعه داد. به نظر شما يکي از زمينه هايي که به کم شدن هزينه و فرهنگ سازي مشاوره کمک مي کند مي تواند گنجاندن مشاوره در پزشک خانواده باشد؟ بله.اتفاقا اين درخواست را داريم که عنوان آن هم حتي عوض شود مثلا پزشک ومشاور خانواده عنوان خوبي است.پيشگيري وارتقاء سلامت مقدم است برمسائل درماني .مسائل روانشناسي مهمتر از مسائل پزشکي است.اشکال اين طرح همين است که به سرانجام نمي رسد. آماري که اعلام کرده اند نشان مي دهد که 25 درصد مردم به يکي از اختلالات رواني دچار هستند اما بسياري با آن مخالف هستند.شما اين آمار را درست مي دانيد؟ اگر اين آمار درست هم باشد خيلي نگران کننده نيست.مثلا در مورد افسردگي همين حدود است ما بايد بين اختلال و نشانه هاي آن تفاوت قائل شويم.اين 25 درصد نشانه هاي اختلال است.وزارت بهداشت بايد آمار بدهد که در زمينه اختلالات روان شناختي وضعيت چگونه است؟اما مي دانم درصد قابل ملاحظه اي از مردم با اختلالات رواني درگير هستند وهيچ ارگان ونهادي مستقيما پاسخ گو نيست .وزارت بهداشت در گير مسائل پزشکي است به روان توجهي نمي کند.تعيين متولي مشخص و پاسخ گو وبودجه معين نياز به يک جسارت وعزم ملي دارد .به رئيس سازمان جناب آقاي دکتر الهياري که قبلا رئيس کميسيون آموزش مجلس بوده است پيشنهاد دادم که شوراي مرکزي سازمان دراين باره بيانيه اي صادر و مجلس را قانع کند در باره مسائل روانشناسي ومشاوره مصوبه اي راهگشا تصويب کند.