همه چیز درباره "نهنگ آبی"

باشگاه خبرنگاران/ اين روزها در دنياي مجازي بازي خطرناکي وارد کشور شده و کاربران را وادار به خودکشي‌هاي عجيب و غريب مي کند. مرحله آخر بازي 50 مرحله ايبه گزارش خبرنگار حوزه ازدواج و خانواده گروه اجتماعي باشگاه خبرنگاران جوان؛ بازي نهنگ آبي يا Blue Whale پديده عجيب و ترسناک دنياي مجازي است، بازي که سرنوشت شومي را براي بازيکنان آن رقم مي زند. با گسترش ارتباطات و فضاي مجازي، پنجره جديدي به روي همگان گشوده شد که اولين و مهمترين هدفش سرگرمي اقشار مختلف جامعه بود و انسان را به قدري سرگرم مسايل روزمره کرده که فرد را از زندگي شخصي خويش غافل و آنقدر در اين دنياي مجازي غرق مي شود که عنان زندگي خويش را از دست مي دهد، به طوري که ما اصلا متوجه اطراف و پيرامون خود به خصوص کودکان و نوجوانان نيستيم که آنها هم مانند ما در اين گونه فضاها سير مي کنند و ناخواسته مجبور به الگو برداري از يک سري اتفاقات مي شوند که ما نمي دانيم. در سال 2013 در روسيه بازي آنلايني در شبکه هاي مجازي دست به دست شد که موسس آن فيليپ بوديکين دانشجوي اخراجي رشته روانشناسي بود. هدف او از اختراع بازي اين بود که افرادي بدون ارزشي در جامعه ندارند را وادار به خودکشي کنند. اين اتفاق بعد از طي 50 مرحله اي که به بازيکن محول مي شود رخ مي دهد. يکي از شبکه هاي اجتماعي که اين بازي در آن قرار گرفت «وي کي» نام دارد که شبکه اجتماعي شبيه به فيسبوک است و کاربران بسياري از جمله در روسيه، اوکراين و مولدواي و قزاقستان دارد. اکنون در هند به طور چشمگيري کاربران اين بازي رو به افزايش است و در اروپا نيز پليس فرانسه چند نمونه از اين چالش را در ميان نوجوانان گزارش داده و نسبت به کشته شدن يک نفر و زخمي شدن چند نفر ديگر از کاربران اين بازي ابراز نگراني کرده است. هدف سازنده بازي نهنگ آبي به گفته بوديکين مخترع اين بازي مخرب در دفاع از خود گفته بود: مي خواستم جامعه را از آشغال هاي زيستي پاک کنم و من فقط به چند نفر پيشنهاد دادم بميرند، خودشان تصميم گرفتند،کسي آنها را مجبور نکرده بود. نکته نگران کننده اين است که هنوز بازي رواج چنداني در ايران نيافته، 2 نفر قرباني مرحله آخر شده و خودکشي کرده اند. اولين نفري که بعد از طي مراحل 50 گانه اقدام به خودکشي کرد، دختري نوجوان اهل روسيه بود که در سال 2015 با دراز کشيدن روي ريل راه آهن به زندگي خود خاتمه داد. مطابق اعلام پليس روسيه تاکنون 130 نفر در ارتباط با اين بازي دست به خودکشي زده اند. نحوه طراحي بازي و شيوه تاثيرگذاري آن بر روح و روان طوري است که کاربر را به چالش مي‌کشاند، به همين دليل نوجوانان که هميشه دوست دارند توانايي‌هاي خود را به رخ يکديگر بکشند و از گفتن کلمه نه واهمه دارند، بيشتر جذب آن مي‌شوند، گويي گفتن کلمه بله به فرمان‌هاي بازي، آن‌ها را بزرگ و نيرومند جلوه مي‌دهد. کنجکاوتر بودن نوجوانان، دليل ديگر جذب آن‌ها به اين بازي است. نام‌گذاري اين بازي بر اساس اصطلاح «نهنگ آبي» بوده و از پديده به ساحل نشستن نهنگ‌ها مي‌آيد که نشاني از خودکشي است، به عقيده برخي محققان، اين نوع از نهنگ‌ها براي خودکشي، خود را به ساحل مي‌رسانند. کاربر بايد به طور مرتب بازي نهنگ آبي را اجرا و اغلب يک تصوير از خود ارسال کند تا مجوز راهيابي به مرحله بعد را به دست بياورد، در نخستين مرحله از او خواسته مي‌شود يک نهنگ آبي را بر روي دستش ترسيم کند. اگر سعي کنيد لينک بازي را به صورت آنلاين پيدا کنيد، خواهيد ديد که به هيچ وجه چنين لينکي در دسترس نيست، زيرا ادمين خود کنترل مي کند که چه کسي به بازي دسترسي پيدا کند. گزارش ها نشان داده ادمين قرباني خود را شناسايي مي کند و برايشان يک لينک ارسال مي کند که وقتي در گوشي قرباني باز مي شود، تمام اطلاعات گوشي آنها را براي ادمين کپي مي کند. ادمين با سوالاتي ابتدا مطمئن مي شود کودک و يا نوجوان قرباني از نظر رواني آسيب پذير و تنها است. سپس از او تعهد گرفته مي شود که به دستورات ادمين عمل کند. بعد از اين مرحله در صورت سرپيچي، قرباني تهديد مي شود و اين تهديد با استفاده از اطلاعات محل زندگي و ديگر مواردي که ادمين از او به سرقت برده انجام مي شود، بنابراين قرباني از ترس تهديدها به خواسته ها عمل مي کند، در صورتي که عمل نکردن به وظيفه ها هيچ مشکلي براي فرد ايجاد نخواهد کرد. مراحل بازي نهنگ نهنگ آبي از مراحل 50 گانه اين بازي خودزني، حک اشکال و شماره با چاقو بر دست و پا، تماشاي فيلم‌هاي وحشت‌آور، حاضر شدن در اماکن، سازه‌ها و بلندي‌هاي خطرناک براي گرفتن عکس سلفي و بيدار شدن در ساعات نامعمول بخش‌هايي از اين چالش است که هر روز و رفته‌رفته سخت‌تر و سخت‌تر مي‌شود و در پايان پنجاهمين روز از فردي که «بازي» را شروع کرده، خواسته مي‌شود تا خودکشي کند. حميد فرزادي کارشناس باليني و روانشناس در گفتگو با خبرنگار حوزه ازدواج و خانواده گروه اجتماعي باشگاه خبرنگاران جوان؛ در مورد اين بازي گفت: ما در روانشناسي بحثي داريم به نام هيجان هاي القايي. در اين مورد هيجان افراد، تحت تاثير ديگران برانگيخته شده و القا مي شود، يعني اين القائات از يک منبع ديگر وارد فرد مي شود و فرد بدون اينکه بداند تحت تاثيرآن قرار مي گيرد. وي افزود: در بسياري از موارد فرد خود آگاه نيست و چون اين القائات از خودش نبوده و از يک منبع بيگانه وارد شده است، با آن همانند سازي و همزاد پنداري مي کند و خيلي راحت تر نسبت به آن واکنش مثبت نشان مي دهد. فرزادي درباره اينکه چه اتفاقي مي افتد که کودکان و نوجوانان تحت تاثير اين بازي قرار مي گيرند، خاطرنشان کرد: چون اين بازي مرحله اي است و افراد مرحله به مرحله تحت تاثير آن قرار مي گيرند و با توجه به اينکه در مراحل اوليه به انتهاي آن فکر نمي کنند، آن قدر آهسته آهسته با آن همزاد پنداري مي کنند که جزيي از آن مي شوند و هيجانات بر آنان غلبه مي کند و به اين دليل که با آن همزاد پنداري مي‌کنند و قدرت تشخيص را از دست مي‌دهند، به راحتي تسليم خواسته هاي افراد مي شوند، به گونه اي که هر کاري به فرد القا شود، جواب مثبت مي دهد، حتي اگر خودکشي باشد. نظر وزير ارتباطات در مورد بازي نهنگ آبي آذري جهرمي، وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات با بيان اينکه با مديران vk براي عدم اشاعه خشونت از طريق اين شبکه اجتماعي مذاکره مي کند، گفت: هرچند اين شبکه اجتماعي در ايران مسدود است، اما براي اين موضوع تلاش خواهيم کرد. وزير ارتباطات همچنين با بيان اينکه توسعه فرهنگ استفاده از تبلت و سيم‌کارت خاص براي کودکان و نظارت والدين بر فعاليت فرزندان در فضاي مجازي امروي ضروري است، تاکيد کرد: از بخش خصوصي براي توسعه اين حوزه که بازار خوبي هم پيش رو دارد دعوت به فعاليت بيشتر مي‌کنيم و حمايت لازم نيز به عمل خواهيم آورد و انتظار داريم مرکز ملي بازي‌هاي رايانه اي از طريق مدارس و معلمان تربيتي براي آگاهي رساني به والدين و معلمان وارد عمل شوند. آذري جهرمي همچنين خاطر نشان کرده که انتقال مفاهيم در قالب زبان بازي تاثيرگذاري بيشتري دارد و در ميان بازي‌هاي مفيد گاهي انديشه هاي شيطاني نيز به يک بازي تبديل مي‌شود و نهنگ آبي يکي از اين بازي‌ها است، در اين ميان براي صيانت از جوانان مهم‌ترين وظيفه را در کنار حاکميت، خانواده‌ها برعهده دارند و رسانه‌هاي رسمي و اجتماعي براي اطلاع رساني خوب عمل کردند. بايد مراقبت کنيم کار رسانه اي دغدغه ايجاد کند و نه ترس، ترس ناشي از بي‌اطلاعي است و وظيفه رسانه دقيقا اطلاع رساني است. متاسفانه در بسياري از سايت ها و play store ها نرم افزار بازي نهنگ آبي موجود است و کودکان و نوجوانان مي توانند با چند کليک ساده، بازي را روي گوشي و تبلت خود نصب کرده و با اتصال به اينترنت، مرحله اول را سپري کنند. اين بازي در ابتداي کار که کاربر آن را بر روي گوشي يا تبلت خود نصب مي کند، چگونه با توجه به شرايط سختي که دارد آن را مي پذيرد و ادامه مي دهد. شرايط اوليه که ابتدا با کندي روبروست و يکباره مرحله مرحله فرد را به کام مرگ مي کشاند و آن قدر از نظر ذهني فرد را پوچ و تهي مي کند که فرد در انتهاي آن بازي کاري جز نابودي خود نمي بيند، حتي در مراحل مياني آن مثلا يک کار را بايد به صورت روتين انجام دهند، در ساعت خاصي مثلا 4 صبح از خواب بيدار شوند و فيلم و عکس هاي ترسناک که ادمين بازي مي فرستد را ببينند و آنقدر اين کارها تکرار مي شود که قدرت درک فرد پايين مي آيد. حال بايد اين نکته را ياد آور شد که در مدارس و خانواده فرهنگ سازي انجام شود تا نوجوان توان نه گفتن را ياد بگيرد و ابايي در گفتن آن نداشته باشد تا ديگران به راحتي نتوانند با احساسات او بازي کند و او را وادار به انجام کارهاي نامعقول کنند. دستگيري ادمين بازي نهنگ آبي حسن کريمي، مديرعامل بنياد بازي هاي رايانه اي در اين باره گفت: اين چالش در يکي از شبکه‌‎هاي اجتماعي روسي به نام VK گسترش پيدا کرد و سازنده‌‎هاي آن مدتي است که دستگير شده و اين چالش از دسترس خارج شده است. وي افزود: چالش نهنگ آبي نه وب‌سايت، نه بازي و نه اپليکيشن است. بلکه يک چالش بوده (چالش سطل آب يخ) که اخيرا در بين مخاطبان شبکه‌هاي اجتماعي گسترش يافته است. اين بدان معناست که سايت مشخصي نداشته و ارتباط کساني که وارد چالش مي‌شدند با ادمين از طريق فضاي مجازي و شبکه‌هاي اجتماعي برقرار مي‌شده است. چالش افرادي که مشکلات روحي دارند را مخاطب اصلي خود قرار داده است. کريمي تاکيد کرد: بنياد ملي بازي‌هاي رايانه‌اي چند ماهي است که از اين چالش خبر داشته، اما موضع رسمي اتخاذ نکرده زيرا توجه به ماهيت اين چالش، پرداخت رسانه‌اي به آن عملا کمک تبليغاتي براي آن خواهد بود تا اقشاري که از نظر روحي و رواني با مشکلاتي روبه‌رو هستند با آن آشنا شده و به سراغ آن بروند. وي افزود: مطرح شدن اين چالش به عنوان يک بازي در رسانه‌ها و حتي توسط برخي از مسئولان باعث مي‌شود تا مفهوم بازي به يک موضوع خطرناک تبديل شود، در صورتي که چالش نهنگ آبي در واقع بازي رايانه‌اي نيست. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد