توصیه‌هایی برای تغذیه زائران اربعین

جام جم/ زائراني که قصد عزيمت به کربلا را دارند بخصوص آنها که با پاي پياده سفر مي‌کنند بايد در حين سفر بر اساس انرژي مصرف شده و نوع مزاج‌شان تغذيه‌اي مناسب داشته باشند تا دچار مشکل نشوند. دکتر سيد مهدي ميرغضنفري، متخصص فيزيولوژي و عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشکي ارتش از ديدگاه طب سنتي، تدابير تغذيه‌اي در سفر به کربلا را مورد توجه قرار مي‌دهد که توجه به آن لازم به نظر مي‌رسد. متناسب با مزاج غذا بخوريد معمولا ميان راه و در مقصد، به زائران انواع و اقسام غذاهاي نذري داده مي‌شود. با اين باور که خوردن غذاي نذري مشکلي ايجاد نمي‌کند، نبايد خود را در معرض غذاهاي مختلف با مزاج‌هاي متفاوت قرار دهيم. اگر مزاج ما گرم است بايد از گرمي‌ها و شرايطي که گرمي مزاج را بالا مي‌برد، پرهيز کنيم و در صورت سردي مزاج از مصرف غذاهاي با طبع سرد بپرهيزيم. چاق‌ها مزاج‌تري دارند و بايد از مصرف حجم بالاي غذاهاي سنگين پرهيز کنند و لاغرها بايد غذاهاي قابل هضم بخورند و تعداد وعده‌هاي‌شان بيشتر، اما در حجم کم باشد. توجه به خصوصيات غذاهاي اعراب غذاهاي عراقي معمولا سنگين است و معده‌هاي ما شايد به قدرت و قوت معده‌هاي افراد ساکن عراق نباشد. از غذاهاي مرسوم عراق برنج و لوبيا و نخود پخته است. گاهي اين غذاها به دليل ازدحام جمعيت با عجله و در مدت زمان ناکافي طبخ مي‌شود و اغلب ناپخته و گاهي چرب و سنگين است. پس قبل از خوردن غذا ابتدا آن را تست کنيد که غذاي مصرفي کاملا پخته و نرم شده باشد. نوع برنجي که در عراق طبخ مي‌شود اغلب هندي است که به مزاج بسياري از مردم نمي‌سازد و مخصوصا اگر پخته نباشد موجب يبوست و نفخ مي‌شود. توصيه بر اين است پودر زيره سبز، آويشن و نعنا همراه داشته باشيد که اگر ناچار به خوردن غذاي نفاخ شديد روي غذا ميل کنيد يا داخل دوغ و ماست‌هاي دربسته بريزيد. اعراب در غذاها از روغن زياد استفاده مي‌کنند به طوري که ماده غذايي در روغن غوطه‌ور مي‌شود و هضم آن را سخت مي‌کند. مثلا فلافل سنگين و تند است و صفرا را بالا مي‌برد و موجب بي‌خوابي و خارش پوست مي‌شود و مصرف آن براي گرم مزاجان مناسب نيست. آداب غذا خوردن در سفر هنگام گرسنگي غذا بخوريد، نه هر زمان که به غذا رسيديد. ميوه‌ها را در ميان وعده استفاده کنيد، نه همراه با غذا. چند نوع غذا را با هم نخوريد. پرخوري و درهم‌خوري منجر به پري معده و سنگيني و کرختي و مانع از ادامه پياده روي مي‌شود. غذاهاي مانده و سخت هضم و سنگين يا داراي عدس و بادمجان را کمتر بخوريد چون سبب گرفتگي عضلات و بي‌خوابي مي‌شود. حتما از غذاهاي تازه و گرم مصرف کنيد و غذا را براي وعده بعدي نگه نداريد. سبزي و سالاد را به دليل عدم اطمينان از شست‌وشوي بهداشتي مطلقا نخوريد. مصرف پياز و گاهي سير تازه اشکال ندارد، چون داخل غلاف بوده و انسان به تميزي آن اطمينان دارد، البته به شرطي که از قبل بريده نشده باشند. حتما غذا را به صورت نشسته و با آرامش کامل بخوريد. غذا را خوب بجويد و پس از ميل غذا چند قدم پياده‌روي مختصر و سپس در نيم‌ساعت استراحت داشته باشيد تا عمليات استقرار و هضم غذا بخوبي انجام شود، سپس به پياده‌روي ادامه دهيد. چاشني‌هاي توصيه شده مقداري نمک همراه داشته باشيد. نمک بهترين پاک‌کننده و ميکروب کش است. کمي قبل و بعد از غذا کمي نمک بچشيد يا در آب ريخته و دهانشويه و غرغره کنيد. استفاده از دم کرده ليمو با آب جوش يا نوشيدن چاي ليمو عماني که گاهي در حين پياده روي به زائران داده مي‌شود و پاشيدن پودر ليمو عماني روي غذاهاي گرم و سنگين پيشنهاد مي‌شود، چون به مهار توليد صفراي مازاد و حرارت زائد بخصوص در مزاج‌هاي گرم کمک مي‌کند. همچنين اگر غذا سنگين بود يا حرارت بدن بالا رفت مي‌توانيد از سرکه و سماق هم استفاده کنيد. براي انرژي‌زايي کساني که مزاج‌هاي سرد دارند براي انرژي گرفتن و گرم شدن، انجير و بادام خامي که داخل پوسته باشد يا پسته و مويز همراه داشته باشند و به دفعات و به ميزان کم در حين پياده‌روي مصرف کنند. براي تامين انرژي سريع، عسل گزينه مناسبي است. مي‌توانيد عسل را به تنهايي مزه مزه کنيد يا بمکيد يا همراه با آبليمو آن را جرعه جرعه بنوشيد. ساير توصيه‌هاي تغذيه‌اي مصرف زياد خرما براي مردم ايران و بخصوص مردم اهل مناطقي که زياد خرما نمي‌خورند مناسب نيست، چون خرما با توليد اخلاط زيادي همچون صفرا و سودا فرد را دچار آلرژي، خشکي و جوش‌هاي پوستي و حرارت و گرمي خون مي‌کند. تخم‌مرغ آب‌پز نسبت به نيمرو هضم راحت‌تري دارد و به دليل داشتن پوسته، بهداشتي‌تر طبخ و سرو مي‌شود. از نوشيدن و حتي تست کردن قهوه‌هاي خيلي تلخ و غليظ عراقي (عربي) که بوي سوختگي دارد بشدت بپرهيزيد، چون سازگار با مزاج ايراني‌ها نيست. مصلح قهوه، انجير و بادام است. از مصرف چاي زياد حتي اگر رقيق باشد اجتناب کنيد، چون مدر بوده و سبب خشکي مزاج مي‌شود. اگر مقداري سکنجبين همراه داشته باشيد عالي است. اين نوشيدني براي همه مزاج‌ها بخصوص گرم مزاجان مفيد است. بهترين و مناسب‌ترين نوشيدني براي همه افراد، آب جوشيده ولرم شده همراه با عسل (انواع يک نفره بسته‌بندي شده) و ليموترش تازه و گلاب است. استفاده از گلاب و خوردن و بوييدن و ريختن آن روي بالش و چفيه توصيه مي‌شود. اين خوردني‌ها را همراه ببريد فهرست اقلامي که توصيه مي‌شود در اين سفر چند روزه به ميزان نياز با خود همراه داشته باشيد به اين شرح است: خوراکي‌هاي با مزاج گرم شامل انجير، بادام، پسته، عسل، نبات، نمک، پودر زيره سبز، بابونه، نعنا، مويز و خاکشير. خوردني‌هاي با مزاج سرد شامل آلو بخارا، برگه زردآلو و هلو، ميوه تمرهندي تازه ملس، سماق، سنجد، سکنجبين ملس، سرکه، گل پنيرک و بنفشه خشک، تخم خرفه و اسفرزه و روغن‌هاي موضعي توصيه شده مثل روغن بادام، بابونه، بنفشه و ميخک از اين جمله‌اند. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد