"گاندوها" برای بقا می‌جنگند ‌

ايسنا/ ‌گاندو، بزرگ‌ترين خزنده ايران و تنها تمساح موجود در ايران در جنوب شرق ايران، سيستان و بلوچستان؛ در زبان محلي به آن گاندو مي‌گويند و نام رايجش تمساح پوژه کوتاه تالابي است؛ جانوري خجالتي، محتاط و ترسو با طولي معادل 4 تا 5 متر که با کمتر از 3 هزار سر در دنيا، عمدتا در جنوب شرق آسيا از بلوچستان جنوبي تا هندوستان و سيلان و پاکستان غربي پراکنده شده و در خطر انقراض است‌. براساس آخرين طبقه‌بندي اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت (IUCN)‌، اين موجود در ‌سال 2017 در ليست زرد اين اتحاديه، گروه آسيب‌پذير(VU) طبقه‌بندي‌شده است؛ عمده‌ترين دليل آسيب‌پذيري، تخريب و تصرف زيستگاه اين جانور در کشورهاي جنوب شرق آسيا و در سيستان و بلوچستان ايران، خشکسالي فراگير است. بلوچستان ميزبان 398 سر گاندو مديرکل حفاظت از محيط زيست سيستان و بلوچستان مي‌گويد: براساس آخرين سرشماري ما هم‌اکنون 398 سر تمساح پوزه کوتاه تالابي در محدوده عمدتا شهرستان‌هاي سرباز و با پراکندگي کمتر به ترتيب در چابهار، سراوان و نيکشهر زندگي مي‌کند. وحيد پورمردان در گفت وگو با ايسنا مي‌افزايد: تمرکز عمده اين موجود در کنار بخش جنوبي بزرگ‌ترين رودخانه سيستان و بلوچستان؛ رودخانه سرباز است که بيشتر در محدوده شهرستان سرباز و چابهار است؛ سرشماري ما محل تجمع اين موجود را در رودخانه‌هاي باهوکلات، سرباز، کاجو و برکه‌هاي پير سهراب، آزادي، کلاني، درگس، گزمنزل، هوت کت و سد پيشين برآورد کرده است که از ميان آن‌ها عمده تمرکز آن در کنار سد پيشين شهرستان سرباز است‌. وي تصريح مي‌کند: محدوده‌اي که تمساح پوزه کوتاه تالابي در آن زندگي مي‌کند از سال 1349 در ليست مناطق حفاظت شده ايران به وسعت 456 هزار هکتار آمده‌ است؛ ما در اين محدوده وسيع با کمبود شديد نيرو و امکانات براي حفاظت از اين گونه باارزش و ديگر گونه‌هاي موجود در چرخه غذايي مواجه‌ايم و عمدتا از مردم محلي استفاده مي‌کنيم؛ در اين منطقه 465 هزار هکتاري دو پاسگاه محيط‌ باني و تنها 2 محيط بان حضور دارند و اين در حالي است که براي حفاظت ازاين‌ گونه جانوري نياز به حداقل 12 نيرو، امکانات و تجهيزات به‌روز زنده گيري تمساح و هم‌چنين تأمين خودروهاي مناسب است‌. مديرکل محيط زيست سيستان و بلوچستان با بيان اينکه غذاي اصلي اين تمساح به طور عمده ماهي، لاک پشت، پرندگان آبزي و لاشخورها است، مي‌گويد: در اين منطقه حفاظت شده علاوه‌بر تمساح نادر پوز کوتاه تالابي (گاندو)، 192 گونه پرنده، 28 گونه پستاندار، 71 گونه خزنده و 150 گونه گياهي در چرخه طبيعي آن زندگي مي‌کنند. خشکسالي فراگير اصلي‌ترين تهديد براي گاندو مديرکل مديريت بحران سيستان و بلوچستان مي‌گويد: سيستان و بلوچستان با افت بارش 74 درصدي نسبت به سال گذشته در صدر کم‌بارش‌ترين استان در ميان 31 استان ايران است . عبدالرحمن شهنوازي مي‌افزايد: هم‌اکنون بر اساس آخرين آمارها 100 درصد مساحت سيستان و بلوچستان دچار خشکسالي است؛ 73.2 درصد مساحت استان گرفتار خشکسالي شديد، 0.9 درصد خشکسالي بسيار شديد و 25 درصد نيز دچار خشکسالي متوسط شده است. افت بارش و خشکسالي فراگير در سيستان و بلوچستان يعني در خطر قرار گرفتن رودخانه سرباز به عنوان بزرگ‌ترين رودخانه فصلي سيستان و بلوچستان و زادگاه گاندو است. مديرکل محيط زيست سيستان و بلوچستان مي‌گويد: خشکسالي‌هاي همه‌جانبه و فراگير سيستان و بلوچستان که طي سالهاي اخير به اوج خود رسيده مهم‌ترين تهديد براي اين تمساح است. با خشک شدن هوتگ‌ها (گودال‌هاي دست‌ساز آب در بلوچستان) و بخشي از رودخانه بزرگ‌ سرباز برنامه‌ زنده‌گيري اين تمساح‌ها از سوي محيط‌زيست و انتقال آن‌ها به مناطق داراي آب و يا مرکز نگهداري و تيمار محيط‌زيست "‌ريکوکش‌" در دستور کار است‌. وحيد پورمردان مي‌افزايد: هم‌چنين با توجه به خشک شدن رودخانه سرباز در خشکسالي هاي سالهاي گذشته به‌صورت مرتب پيگير حق آبه زيست‌محيطي اين موجود نادر در برکه‌ها و هوتگ‌ها از سدهاي بالادست مانند سد پيشين بوده و هستيم‌. جنگ انسان و تمساح براي بقا خطر خشکسالي براي تمساح پوزه کوتاه تالابي جدي است تا جايي که به رقابت ميان انسان و حيوان براي بقا تبديل شده است؛ مردم روستاهاي اطراف منطقه حفاظت شده تمساح پوزه کوتاه تالابي سال‌ها با اين حيوان نوعي همزيستي داشتند و از آنجايي که روستاهاي اطراف محدوه حفاظت شده اين تمساح عمدتا محروم و فاقد شبکه آبرساني هستند، از منابع مشترک آب رودخانه سرباز که شامل برکه‌ها و هوتگ‌هاي (گودال‌هاي دست‌ساز آب در بلوچستان) اطراف مي‌شود، هردو به صورت مشترک استفاده مي‌کردند اما در سال‌هاي اخير با فراگير شدن خشکسالي در سيستان و بلوچستان تمساح‌ها ديگر احساس هم‌زيستي نمي‌کنند و براي بقايشان مي‌جنگند. تيرماه سال 95 يک کودک 10 ساله هنگامي که براي استفاده از آب برکه‌اي در روستاي کشاري شهرستان سرباز در جنوب سيستان و بلوچستان و يکي از زيستگاه‌هاي تمساح به آنجا رفت، طعمه تمساح شد و جان خود را از دست داد. اين حادثه نشان داد تمساح با خشکسالي‌هاي فراگير و سخت براي بقاي خود مي‌جنگند چراکه نمود چنين حادثه‌اي به گواه محليان نادر بوده است. اما بايد گفت با بارندگي هاي اخير در جنوب سيستان و بلوچستان‌ و با آبگيري برکه ها و رودخانه ها تا حدودي خطر خشکسالي از زيستگاه اين حيوان کاسته شده است. هرچه باشد، گاندو، تنها تمساح ايران و يکي‌از نادرترين تمساح‌هاي جهان در خطر انقراض است؛ از زماني که اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت (IUCN) اين موجود را در ليست زرد قرار داده، عزمي جهاني از پاکستان تا اندونزي و مالزي براي حفاظت از آن در حال اجراست؛ عزمي که اگر با تعلل ايران، يکي از زيستگاه‌هاي اصلي اين موجود، رو به رو شود، بدون شک ‌براي ايران در جوامع بين‌المللي و زيست‌محيطي وجه خوبي نخواهد داشت. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد