‌پاتوق «پهلوان حسین گلزار» کدام زورخانه بود؟

ايسنا/ پهلوان حسين گلزار يکي از پهلوانان نامدار و اسطوره‌اي استان کرمانشاه است. پهلوان حسين، معروف به حسين گلزار، در سال 1265 قمري، در روستاي سراب قنبر، از توابع شهر کرمانشاه به دنيا آمد، او در کودکي پدرش(اکبرخان) را از دست داد و از آن پس تحت تکفل مادرش که گلزار نام داشت قرار گرفت. گلزار بانو از همان دوران کودکي حسين را تشويق به کار سخت در باغ و مزرعه پدر مي‌کرد. او در سن سيزده سالگي پا به گود زورخانه گذاشت. زورخانه‌اي که سرنوشت حسين را عوض کرد و او را در چشم همگان به پهلوان حسين گلزار معروف کرد. از آن پس، پاتوق هميشگي حسين، زورخانه سنگ‌تراش‌هاي کرمانشاه شد. زورخانه‌اي که امروزه، يکي از قديمي‌ترين زورخانه‌هاي کشور محسوب مي‌شود که ثبت ملي هم شده است. زورخانه سنگ‌تراش‌هاي کرمانشاه در خيابان مدرس در گذر سنگتراش‌ها‌(نعلبندخانه) در انتهاي بازار «کليمي»‌هاي قديم شهر کرمانشاه واقع است. تاريخچه زورخانه سنگ تراش‌هاي کرمانشاه به دوران صفويه بر مي‌گردد، به گونه‌اي که اين بنا، قديمي‌ترين زورخانه در استان کرمانشاه و يکي از قديمي‌ترين زورخانه‌هاي ايران است. زورخانه سنگ تراش‌هاي کرمانشاه موسس زورخانه سنگ‌تراش‌هاي کرمانشاه نامعلوم است، اما مي‌توان گفت زورخانه سنگ تراش‌ها، خاستگاه پهلوانان و ورزشکاران بسياري چون پهلوان جاسم، پهلوان کاظم، پهلوان صفر کرمانشاهي، پهلوان اسطوره‌اي و استثنايي پهلوان حسين گلزار و همچنين پاتوق پهلوان نقي سرابي به شمار مي‌رفته است. علاوه بر اين، سردار بزرگ مشروطيت، يارمحمدخان کرمانشاهي نيز در زورخانه سنگ‌تراش‌ها ورزش کرده و کشتي مي‌گرفته است. همچنين پيشکسوتان دلاوري چون آسيد عبدالکريم غيرت کرمانشاهي شاعر بلند پايه و عارف نامي، پهلوان آسيد قاسم چاشني ساز، پهلوان علي اصغر گرد، پهلوان علي آسميع، پهلوان صوفي نصراله سعدوند و ديگر سرجنبانان کشتي و مردان ديار غرب همچون؛ مرحوم مشهدي احمد مهرکن، حاج حسن گرداني و ... در گود زورخانه سنگ تراش‌ها به دعا، ورزش، کشتي و اخلاق و تواضع از ساطع‌گران معرفت بودند. اما در خصوص ويژگي‌هاي معماري اين زورخانه قديمي، بايد گفت که معماري و ساختمان در زورخانه اصول و شيوه سنتي خاص خود را داراست، اگرچه با پيشرفت زمان تغييرات اندکي از قبيل سيمان شدن کف گود و نصب کمدهاي چوبين به منظور جارختي و چند مورد ديگر در آن پديد آمده، اما شکل و معماري قديم زورخانه‌ها کماکان حفظ شده است. در معماري، اين مکان به سبب ايجاد شدن سر و صداي زياد هنگام ورزش کردن از جمله صداي ضرب و زنگ، سلام و صلوات، دعا و جست و خيزهاي ورزشکاران، زورخانه پايين‌تر از سطح زمين ساخته مي‌شود. سر در وروديش کوتاه است تا ورزشکاران وقت ورود به نشانه افتادگي و تواضع که از صفات مردان است، سر و قد خم کنند و وارد شوند، سپس پله‌هايي کوچک از سنگ يا آجر راهرو تنگ و باريک آن را به پاگرد سردم منتهي مي‌کند. سردم، محل مخصوص مرشد است که بر سکويي مي‌نشيند، ضرب و زنگ مي‌گيرد و به تناسب حرکات ورزشي اشعاري مي‌خواند. محوطه رختکن، همانند بينه حمام، جايي است که ورزشکاران در آنجا لباس را از تن برمي‌کشند، لنگ به کمر مي‌بندند ‌يا تنکه خاص ورزش باستاني به پا مي‌کنند. گود، به اشکال چارگوش و يا شش گوش به عمق حدود يک متر در وسط زورخانه قرار دارد، در ازمنه قديم کف گود را با بوته‌هاي صحرايي، قشري از خاکستر و خاک رس مستور مي‌ساختند تا مناسب‌ترين ورزش جست و خيز و کشتي باشد، اما امروزه کف گود را با فيبر، تخته‌ يا سيمان مي‌پوشانند و اگر قرار کشتي گرفتن در کار باشد، تشک مخصوص بر آن مي‌اندازند و ديواره اطراف گود را چوب پوش مي‌کنند تا در اثر جست و خيز ورزشکاران آسيبي به بدنشان نرسد. ‌شهر کرمانشاه که از قديم الايام به ديار پهلوانان و نامداران شهره ايران و ايراني بوده و هست داراي چندين زورخانه است که زورخانه سنگ‌تراش‌ها به واسطه مواردي که در اين گزارش به آنها اشاره شد، داراي جايگاه خاص و ويژه‌اي در استان است.