ضربه فنی یا پیروزی با امتیاز عالی؟

آخرین خبر/ مسابقات کشتی قهرمانی جهان 2023 به روزهای پایانی اش نزدیک می شود. چیزی که در خبرهای منتشر شده فارسی زبان جلب توجه می کند و سوال در ذهن مخاطب ایجاد کرده است، اصطلاحات رایجی است تحت عنوان پیروزی با «ضربه فنی» و «امتیاز عالی» .

امروز مسابقه حسن یزدانی و امیر حسین زارع برابر حریفان انجام شد؛ زارع با اختلاف امتیاز 10 به برتری رسید و یزدانی پشتت به تشک چسبید. رسانه ها تیتر های گوناگونی منتشر کردند. یزدانی ضربه شد یا زارع حریف را ضربه فنی کرد. 

در میان تیتر ها سردرگمی خاصی در یک حالت ویژه پیش آمد آنهم زمانی که کشتی گیری حریف را با اختلاف 10 امتیازی (یا در فرنگی 8 امتیازی) شکست دهد. آیا در این وضعیت هم میتوان گفت ضربه فنی رخ داده است؟

برای پاسخ به این سوال باید کمی به عقب برگردیم. قوانین کشتی در طول تاریخ بارها تغییر کرده است و اصطلاحات مختلفی وارد و خارج شده است. 

در اولین دوره بازی های المپیک و در سال 1896 که کشتی وارد مسابقه ها شد، زمان معینی برای این رشته ورزشی وجود نداشت و دو حریف آنقدر مبارزه می کردند تا یکی از آنها بر دیگری پیروز شود. به عنوان مثال، در بازی های المپیک 1912 استکهلم، یکی از مسابقات نزدیک به 12 ساعت طول کشید و چون نتیجه ای حاصل نشد، داوران مسابقه به هر دو حریف مدال نقره دادند!

---

بازار

---

این زمان  بتدریج کم شد و به 15 و سپس 12 دقیقه کاهش پیدا کرد. این روند تا سال 1941 (1319) ادامه داشت تا این که سرانجام سیستم امتیازی، روند مسابقات کشتی آزاد و فرنگی را تحت تاثیر قرار داد. طراح این شیوه آرت گریفت مربی تیم کشتی دانشگاه کلاهمای آمریکا بود.

در مدت کوتاهی طبق تصمیم کنگره های بین المللی فیلا، مدت کشتی به دو وقت پنج دقیقه ای، یعنی جمعا ده دقیقه کاهش پیدا کرد. از اوایل ژانویه سال 1967 (دی ماه 1345) نیز مسابقه های کشتی، در سه وقت سه دقیقه ای که بین هر سه دقیقه یک دقیقه استراحت داده می شد، تقلیل یافت.
در تصمیمات بعدی فدراسیون بین المللی کشتی، مدت مبارزه کشتی به دو وقت سه دقیقه ای با یک دقیقه استراحت بین دو مرحله کاهش یافت و سپس، زمان کشتی به 5 دقیقه قانونی و در صورت تساوی تا سه دقیقه وقت اضافی که جمعا هشت دقیقه می شد تغییر کرد.
در تاریخ پنجم نوامبر2003 (آذر 1382) هیات رئیسه فیلاجلسه ای را در مسکو پایتخت روسیه تشکیل داد تا برای جذاب شدن این رشته تصمیماتی اتخاذ شود. 
در آن نشست زمان کشتی از دو وقت قانونی سه دقیقه ای به سه وقت قانونی دو دقیقه ای با یک استراحت 30 ثانیه ای در بین هر دو دقیقه تغییر یافت. در سیستم امتیازی هم تغییراتی ایجاد شد. به این ترتیب که کسب امتیازهای بیشتر، به منزله پیروزی نبود. از آن تاریخ تا سال 2013، کشتی گیری برنده مسابقه است که در دو وقت دو دقیقه ای پیروز شده باشد. با این تفاصیل اگر کشتی گیری دو بار پیاپی در پایان دو دقیقه های قانونی به عنوان پیروز معرفی شود کشتی تمام می شود و دو دقیقه سوم برگزار نخواهد شد.

در تمام این سال ها یک شرط دیگر برای برنده شدن وجود داشت و آن هم چسباندن پشت حریف به زمین و اتمام زودهنگام مسابقه. این اصطلاح در کشتی غربی به نام Pin  معروف بود. بعد ها اصطلاح technical fall یا ضربه فنی نیز به این اتفاق گفته شد؛ چون در حقیقت با این حرکت دیگر کشتی ادامه پیدا نمی کرد و مسابقه به نفع مجری این فن پایان می یافت.

از سال 2013 و پس از گذشت 10 سال از سه تایمه شدن کشتی ،  فیلا برای حفظ کشتی در المپیک و جذاب تر شدن آن، از قوانین جدیدش عقب نشینی کرد و فرمول 2 زمان 3 دقیقه ای و محاسبه امتیازات در مجموع را تصویب کرد. اینجا برای اولین بار بود که یک حالت دیگر برای اتمام زودهنگام کشتی در قوانین فرض می شد و آنهم اختلاف  10 امتیازی در کشتی آزاد و 7 امتیازی در کشتی فرنگی بین کشتی گیر برتر و بازنده. در این حالت هم کشتی خاتمه پیدا می کرد و هم کشتی گیر برنده تحت عنوان technical superiority امتیاز ضربه فنی را کسب می کرد.
بنابراین برای اولین بار بود که اصطلاح امتیاز عالی وارد قوانین کشتی می شد . در این زمان پیروزی با fall یا چسباندن پشت حریف به زمین و پیروزی با technical superiority یا برتری(امتیاز) عالی  یکسان در نظر گرفته می شد و برای برنده امتیاز تیمی یکسانی محاسبه می شد.
در خبرهای و ادبیات اتحادیه کشتی این دو اتفاق به صورت technicall fall یا معادل فارسی آن ضربه فنی یاد  شده است.

در سال 2019 مجدد ویرایش جدیدی در قوانین  کشتی اعمال شد و ارزش fall یا همان پایان کشتی با چسباندن پشت حریف به زمین از پیروزی با امتیاز عالی با اهمیت تر شمرده شد. همزمان اختلاف امتیاز 8 به جای 7 برای کشتی فرنگی برای پیروزی جایگزین شد. این ماجرا برای  ایرانیانی که کشتی را ورزش خود میدانستند دردسر آفرین بود. چون میان پیروزی با fall یا همان چسبیدن پشت  به زمین و   و technical fall شدن که از دیدگاه اتحادیه جهانی کشتی  پیروزی با امتیاز عالی را هم شامل می شود, تفاوت زبانی قائل نبودیم و هر دو را ضربه فنی می نامیدیم. از طرفی مشابه نامیدن این دو اتفاق چندان هم درست نبود چون با قوانین جدید بین این دو نوع پیروزی تفاوت وجود داشت. بنابراین به نظر می رسد این گره جز به دست بزرگان فرهنگستان زبان و پیشکسوتان کشتی باز نخواهد شد!

در پایان هم بخشی از بازی دانیال سهرابی در یک‌شانزدهم وزن 72 کیلوگرم مسابقات کشتی فرنگی قهرمانی جهان مقابل آرتور پولیتایف از اوکراین را با گزارش هادی عامل ببینید که به گفته این گزارشگر و استاد کشتی این بازی با امتیاز عالی(10-2) که به منزله ضربه فنی محسوب می شود، پایان یافت.

خبرنگار: محمد جواد اکبری

ما را در کانال تلگرامی «کانال ورزش» دنبال کنید