آي تي رسان/ طبق تحليلهاي مؤسسه Gartner، انتظار ميرود که در سال 2020 ميلادي، مصرفکنندگان 86 ميليون ساعت هوشمند را خريداري کنند. ارزش جهاني بازار ساعتهاي هوشمند در حدود 23 ميليارد دلار است. پس از تناسباندام و ورزش، سومين عاملي که مردم را به خريد اين مچبندهاي رايانهاي سوق ميدهد، تحليل و مانيتورينگ خواب است.
تحليل خواب تقريبا يک قابليت جهاني بوده و حتي ارزانترين دستگاهها نيز از آن برخوردار هستند. اما سؤال اينجا است که چرا کاربران به اين ويژگي نياز دارند؟ و مهمتر اينکه آيا ساعتهاي هوشمند واقعا ميتوانند خواب شما را رديابي کنند؟
رديابهاي خواب چگونه کار ميکنند؟
در ساعتهاي هوشمند اپل واچ و يا سامسونگ گلکسي واچ تعدادي حسگر پيچيده حرکتي قرار داده شدهاند. اين حسگرها حتي ميتوانند کوچکترين حرکت کاربر را نيز با دقت بالايي تشخيص دهند. اين حسگرها (يا همان شتابسنجها) اساس سيستم رديابي خواب دستگاههاي پوشيدني شما را تشکيل ميدهند. اين حسگرها از طريق شناسايي تحرکات بدن کاربران ميتوانند خواب يا بيداري آنها را تشخيص دهند. دانشمندان اين رويه را تحرکسنجي (actigraphy) مينامند. البته فهم آن آسانتر از نامش است.
هنگاميکه به خواب فرو ميرويد، بدن شما در حالت درازکش قرار گرفته و کمتر از زمان بيداري از خود تحرک نشان ميدهد. از نظر ساعتهاي هوشمند، اين موضوع شاخصه اصلي خواب يا بيداري شما است. همانطور که در چرخه خواب پيشروي ميکنيد، بدن شما نيز رفتارهاي متفاوتتري را از خود نشان ميدهد. اين قضيه باعث ميشود تا دستگاههاي پوشيدني بتوانند عميق و يا سطحي بودن خواب شما را تشخيص دهند.
شما در دو مرحله ابتدايي چرخه خواب خود، سبکترين خواب را تجربه ميکنيد. در اين مدت امکان دارد که بدن شما بهصورت غيرارادي تکان بخورد. اين حرکات را سقوط خوابگاهي ناميده و در واقع نوعي از تيکهاي غيرارادي عضلات هستند. بر اساس پژوهشي که در اکتبر 2016 در نشريه Sleep Medicine منتشر شده، اين حرکات غيرارادي بهصورت اتفاقي رخ داده و در ميان 60 الي 70 درصد مردم رواج دارند.
هرچقدر که بيشتر وارد مراحل عميقتر خواب شويد، حرکات بدن شما کاهش يافته و بدين شيوه دستگاه پوشيدني شما ميتواند بهتر تشخيص دهد که کاربر در کدام مرحله از چرخه خواب خود قرار دارد. درنهايت، کاربر وارد مرحله REM (حرکات سريع چشم) ميشود. اين همان قسمتي است که معمولا مردم در آن رؤيا يا کابوس ميبينند. در اين مرحله بدن شما کمترين تحرکات را از خود نشان ميدهد.
قلب شما بيش از هر اندامي ديگري بهصورت ناگهاني منقبض ميشود
لازم است که اشاره کنيم که بسياري از ساعتهاي هوشمند از حسگر رديابي ضربان قلب برخوردار هستند. اين قابليت ميتواند دقت رديابي خواب را افزايش دهد، زيرا ضربان قلب شما در مراحل مختلف خواب، متفاوت هستند.
در مراحل سبک خواب، ضربان قلب به دليل آمادهسازي بدن جهت ورود به خواب عميق، بهآرامي کند ميشوند. در هنگام رؤياپردازي دوباره فعاليت قلب شما افزايش يافته و همچنين تنفس شما نيز نامنظم ميشود.
درحاليکه رديابهاي مبتني بر تحرکسنجي ميتوانند به شما بگويند که چه هنگامي به خواب فرو رفتهايد، دستگاههاي مجهز به حسگر ضربان قلب ميتوانند تحليلهاي دقيقتري را از خواب شما ارائه دهند. در نتيجه اين ساعتهاي هوشمند ميتوانند ميزان استراحت واقعي کاربران را نيز گزارش کنند.
آيا رديابهاي خواب دقيق هستند؟
اگر ميخواهيد که يک ساعت هوشمند خريداري کنيد، بايد به ياد داشته باشيد که فناوري رديابي خواب آنها کاملا دقيق نيست. اين محصولات پيرامون سبک زندگي توليد شده و در نهايت اينکه نميتوان آنها را وسايل پزشکي دقيقي بهحساب آورد.
پژوهشي که در ويرايش ژوئن 2019 نشريههاي JMIR mHealth و uHealth منتشر شده بود، به ساعت هوشمند Fitbit Charge 2 نگاهي انداخته بود و بهويژه آن را با رديابهاي خواب رده پزشکي مقايسه کرده بود. اين پژوهش پي برده است که اين ساعت هوشمند تمايل دارد تا زمان خواب عميق اشخاص را بيش از ميزان واقعي محاسبه کند. اين گجت هوشمند همچنين در رابطه با محاسبه زماني که کاربر وارد يک مرحله ديگر از خواب خود ميشود، برآوردهايي کمتر از واقعيت را ارائه ميدهد.
در حالت کلي، ادبيات پزشکي تمايل دارد تا نسبت به رديابهاي غيرپزشکي خواب، واکنش تندي را نشان دهد، مخصوصا در هنگاميکه بحث بر سر روشي باشد که نتايجي مشابه يافتههاي پزشکان را به دست ميدهد.
يکي از بررسيهاي دانشکده پزشکي دانشگاه جان هاپکينز در سال 2015 به رديابهاي خواب مطرح آن زمان پرداخته است. از 6 دستگاه موردبررسي تنها يکي از آنها دقت حسگرهاي اين دستگاهها را تأييد ميکرد، درحاليکه دو دستگاه ديگر، اطلاعاتي را در زمينه شيوه تفسير دادهها جهت ارائه نتايج به دست ميدادند.
اطلاعات رديابهاي خواب چه کاربردي دارند؟
يکي ديگر از نقدهاي وارده به رديابهاي خواب اين است که آنها معمولا نميتوانند کاربران را جهت بهبود کيفيت خواب خود راهنمايي کنند. البته اين دستگاهها توانايي ارائه توصيههاي ابتدايي مربوط به خواب را دارند. بهعنوانمثال: يک ردياب خواب ميتواند به کاربر پيشنهاد دهد که در طول روز بيشتر به فعاليتهاي ورزشي بپردازد و يا اينکه پيش از رفتن به رختخواب، از دستگاههاي الکترونيکي استفاده نکند.
يک مقاله که توسط دانشگاه توکيو و دانشگاه فناوري کوئينزلند منتشر شده، استدلال ميکند که رديابهاي خواب غيرپزشکي نميتوانند منافع بلندمدتي داشته باشند. همچنين در اين مقاله آمده که جهت نفعرساني بيشتر به کاربران، رديابهاي خواب بايد اطلاعات سلامتي و سبک زندگي پيچيدهتري را در شاخصهاي خود بهکار گيرند.
آيا خريد يک ردياب خواب ارزشش را دارد؟
درنهايت، نتايج ارائهشده توسط رديابهاي خواب ساعتهاي هوشمند را ميتوان صرفا يک مشاوره قلمداد کرد. اين دستگاهها را نميتوان ابزارهاي تشخيصي به حساب آورد. اگر فکر ميکنيد که به اختلال خواب دچار هستيد، بايد به پزشک خود مراجعه کنيد. پزشکان ميتوانند بيماران را با استفاده از دستگاههاي پزشکي پيچيده و در شرايط دقيق و کنترلشده، مورد مطالعه قرار دهند.
اگر قصد داريد که با هدف رديابي کيفيت خواب خود يک ساعت هوشمند را خريداري کنيد، بهتر است دستگاهي را تهيه کنيد که از حسگر داخلي ضربان قلب نيز برخوردار باشد. ساعتهايي مانند FitBit Versa 2 و يا اپل واچ از حسگر ضربان قلب برخوردار بوده و همچنين جهت رديابي خواب شما از اپليکيشنهاي شخص ثالث نيز بهره ميبرند. پژوهش انجامشده توسط دانشگاه هاپکينز نسبت به رديابهاي خوابي که تنها از حسگرهاي تحرکسنج جهت بررسي خواب افراد استفاده ميکنند، بدبين است.
بازار