دولت روسیه بهطور رسمی و از مسیر دیپلماتیک از آمریکا خواسته است تعقیب یک نفتکش را که عازم ونزوئلا بوده و اکنون در حال فرار از دست گارد ساحلی آمریکا در اقیانوس اطلس است، متوقف کند.
به نوشته نیویورک تایمز، این درخواست رسمی اواخر شب سال نو میلادی به وزارت خارجه آمریکا تحویل داده شده است. به گفته دو منبع نسخهای از این درخواست همچنین برای شورای امنیت داخلی کاخ سفید نیز ارسال شده است.
طرح این درخواست در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ماههای اخیر تلاشهایی را برای پیشبرد مذاکرات صلح میان روسیه و اوکراین آغاز کرده است. اوایل این هفته، دونالد ترامپ در اقامتگاه و باشگاه خصوصی خود در مارالاگو، واقع در ایالت فلوریدا، میزبان ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، بود. در این دیدار، دو طرف با وجود آنکه پیشرفت محسوسی در موضوعات حساس و حلنشدهای همچون تضمینهای امنیتی و تبادل اراضی حاصل نشد، نسبت به امکان پایان یافتن جنگ ابراز خوشبینی کردند.
به نوشته نیویورک تایمز، در چنین فضایی، درخواست روسیه از آمریکا برای توقف تعقیب این نفتکش میتواند به یک عامل پیچیدهکننده جدید در روند مذاکرات تبدیل شود و همزمان تنشها میان واشنگتن و مسکو را بر سر پرونده ونزوئلا تشدید کند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، نیروهای آمریکایی نزدیک به دو هفته است که این نفتکش با نام «بلا 1» را تحت نظر دارند. این کشتی حرکت خود را از ایران آغاز کرده بود و در مسیر عزیمت به ونزوئلا قرار داشت تا در آنجا محموله نفتی بارگیری کند. با این حال، زمانی که کشتی در دریای کارائیب قرار داشت، نیروهای آمریکایی تلاش کردند آن را متوقف کرده و مورد بازرسی قرار دهند.
مقامهای آمریکایی در توجیه این اقدام مدعی شدهاند که این نفتکش هنگام مواجهه با گارد ساحلی، پرچم ملی معتبر و قانونی نداشته و به همین دلیل، طبق حقوق بینالملل، بهعنوان یک شناور «بیتابعیت» تلقی میشود؛ وضعیتی که امکان بازرسی و توقیف آن را فراهم میکند. با این حال خدمه کشتی تاکنون موفق شدهاند از دست نیروهای گارد ساحلی آمریکا بگریزند.
در ادامه گزارش نیویورک تایمز آمده است که در روزهای پس از این حادثه، این نفتکش تلاش کرده است خود را تحت حمایت روسیه قرار دهد. بر اساس گزارشها، خدمه کشتی اقدام به نقاشی پرچم روسیه بر بدنه آن کرده و از طریق ارتباطات رادیویی به گارد ساحلی آمریکا اعلام کردهاند که کشتی تحت حاکمیت روسیه در حال حرکت است. علاوه بر این، نفتکش «بلا 1» اخیراً با نام جدید «مارینرا» در فهرست رسمی کشتیهای ثبتشده روسیه ظاهر شده است. در این ثبت جدید، بندر سوچی در ساحل دریای سیاه بهعنوان بندر اصلی کشتی ذکر شده است.
کاخ سفید تاکنون از اظهارنظر رسمی در این باره خودداری کرده است. با این حال، یک مقام آمریکایی بدون ذکر نام خود به نیویورک تایمز گفته است که دولت ترامپ همچنان این نفتکش را «بیتابعیت» میداند، زیرا به گفته او، کشتی هنگام نخستین مواجهه با گارد ساحلی آمریکا، از پرچم جعلی استفاده میکرده است. در عین حال، وزارت خارجه آمریکا و سفارت روسیه در واشنگتن نیز تاکنون به درخواستها برای ارائه توضیح رسمی در این باره پاسخ ندادهاند.
طبق این گزارش، اگرچه تلاش نفتکش «بلا 1» برای برخورداری از حمایت روسیه از منظر حقوق بینالملل با ابهامها و تردیدهای جدی مواجه است، اما مداخله دیپلماتیک مسکو میتواند روند تلاش آمریکا برای توقیف این کشتی را با پیچیدگیهای بیشتری روبهرو کند. این پرونده بخشی از مناقشه گستردهتر و ادامهدار میان آمریکا و ونزوئلا بهشمار میرود.
در همین ارتباط، دیوید تننبام، مقام پیشین مسئول تطبیق تحریمها در وزارت خزانهداری آمریکا، اوایل این هفته گفته بود که «مشخص نیست» ثبت فوری و بهاصطلاح یکشبه پرچم روسیه برای این کشتی، از نظر حقوقی معتبر شناخته شود یا خیر.
دولت دونالد ترامپ در ماههای اخیر نوعی محاصره غیررسمی علیه برخی نفتکشهای حامل نفت ونزوئلا اعمال کرده است؛ سیاستی که هدف آن افزایش فشار بر نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، عنوان شده است. صادرات نفت، که بخش عمده آن به چین انجام میشود، نقش کلیدی در سرپا نگه داشتن اقتصاد ونزوئلا ایفا کرده است. تاکنون نیروهای آمریکایی دو نفتکش دیگر را در دریای کارائیب متوقف کرده و به تصرف خود درآوردهاند و مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند که قصد دارند کشتیهای بیشتری را نیز توقیف کنند.
در واکنش به این اقدامات، نیکولاس مادورو دستور داده است نیروی دریایی ونزوئلا برخی نفتکشهایی را که این کشور را ترک میکنند، اسکورت کند. او همچنین گزینه استقرار نیروهای نظامی بر روی نفتکشها را مورد بررسی قرار داده است؛ اقدامی که میتواند احتمال بروز درگیری مسلحانه میان نیروهای ونزوئلایی و آمریکایی در آبهای آزاد را افزایش دهد.
در همین حال، هفته گذشته تماس تلفنی میان وزیران خارجه ونزوئلا و روسیه برگزار شد. بر اساس بیانیه وزارت خارجه روسیه، مسکو در این تماس «حمایت و همبستگی همهجانبه خود با رهبران و مردم ونزوئلا» را بار دیگر مورد تأکید قرار داده است؛ موضعی که میتواند بر ابعاد سیاسی و ژئوپلیتیکی این مناقشه دریایی تأثیرگذار باشد.
