برگزیده

گذرگاه رفح بازگشایی شد

فارس

بروزرسانی 1404/11/12 - 10:36

فارس/گذرگاه رفح، تنها مرز زمینی که نوار غزه را به مصر متصل می‌کند، از امروز (یکشنبه)، پس از حدود دو سال بسته‌بودن کامل، به‌صورت محدود و آزمایشی بازگشایی شد.

منابع فلسطینی امروز (یکشنبه)، از بازگشایی گذرگاه مرزی رفح در جنوب نوار غزه خبر دادند.
بازگشایی گذرگاه رفح در روز نخست با هدف «آزمایش سازوکارها و پروتکل‌های امنیتی» انجام شده و قرار است از دوشنبه ۲ فوریه، تردد در هر دو جهت میان غزه و مصر در حجم بیشتری آغاز شود. با این حال، این تردد همچنان محدود و مشروط به تأییدهای چندمرحله‌ای امنیتی است.
طبق سازوکار فعلی، تنها افراد حقیقی اجازه عبور دارند و ورود یا خروج کالا، سوخت و کمک‌های بشردوستانه سنگین از این مسیر همچنان ممنوع است.
افرادی که قصد عبور از این گذرگاه را دارند باید از پیش توسط طرف‌های ذی‌ربط به‌ویژه قاهره و تل‌آویو مورد بررسی و تأیید امنیتی قرار گرفته باشند.
سازوکار نظارتی و امنیتی
این بازگشایی محدود بر پایه توافقنامه‌ای انجام می‌شود که میان اسرائیل، مصر و برخی نهادهای بین‌المللی تنظیم شده است. در چارچوب این توافق، نام متقاضیان عبور ابتدا از سوی مصر به مقامات اسرائیلی ارسال می‌شود و پس از انجام شناسایی و تأیید امنیتی، اجازه عبور صادر خواهد شد. در دوره‌هایی نیز مأموریت‌های بین‌المللی از جمله مأموریت مرزی اتحادیه اروپا نقش ناظر را ایفا می‌کنند.
محدودیت‌های باقی‌مانده
با وجود بازگشایی، محدودیت‌های قابل‌توجهی همچنان برقرار است. کمک‌های بشردوستانه و کالاها فعلا اجازه عبور از رفح را ندارند و مشخص نیست چه زمانی این محدودیت برداشته خواهد شد.
افزون بر این، برخی گزارش‌ها حاکی است که در مرحله نخست، تنها افرادی که پیشتر در جریان جنگ از غزه خارج شده‌اند مانند بیماران، دارندگان تابعیت یا اقامت خارجی امکان بازگشت محدود را خواهند داشت؛ قاعده‌ای که مدت اجرای آن هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است.
چرایی بازگشایی در مقطع کنونی
بازگشایی محدود گذرگاه رفح بخشی از مرحله دوم آتش‌بس و توافقی است که با میانجی‌گری آمریکا شکل گرفته است. به گفته منابع آگاه، پس از تحویل آخرین اسیر اسرائیلی یا دست‌کم دریافت نشانه‌ای قطعی از وضعیت او، شرایط لازم برای اجرای این مرحله از توافق فراهم شده و بازگشایی رفح به‌عنوان یکی از تعهدات عملی طرف‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
واکنش‌ها
در پی این تحول، شماری از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی ضمن استقبال محتاطانه از بازگشایی، خواستار گشایش کامل و دائمی گذرگاه رفح شده‌اند. این نهادها تأکید دارند که عبور محدود افراد پاسخگوی نیازهای انسانی در غزه نیست و ورود منظم کمک‌های بشردوستانه و تجهیزات بازسازی باید هرچه سریع‌تر از همین مسیر امکان‌پذیر شود.
گذرگاه رفح؛ چرا اهمیت دارد؟
گذرگاه رفح در جنوب نوار غزه قرار دارد و شهر رفح در غزه را به شهر رفح مصر در شبه‌جزیره سینا متصل می‌کند. این گذرگاه تنها مسیر زمینی خروج غزه به جهان خارج است که مستقیما به اراضی اشغالی فلسطین منتهی نمی‌شود و به همین دلیل، نقشی حیاتی در زندگی روزمره ساکنان این منطقه دارد.
رفح طی سال‌ها مسیر اصلی عبور بیماران برای درمان، دانشجویان، دارندگان اقامت یا تابعیت خارجی و موارد اضطراری انسانی بوده و در مقاطعی نیز به‌عنوان یکی از راه‌های ورود کمک‌های بشردوستانه مورد استفاده قرار گرفته است. از این رو، باز یا بسته‌بودن آن تأثیری مستقیم بر وضعیت معیشتی و انسانی بیش از دو میلیون نفر در غزه دارد.
پیشینه کنترل و بسته‌شدن‌ها
کنترل گذرگاه رفح همواره چندلایه و حساس بوده است؛ از یک‌سو اداره محلی غزه و از سوی دیگر دولت و نیروهای امنیتی مصر، و در سطحی غیرمستقیم، نقش تعیین‌کننده تل‌آویو در تأییدهای امنیتی.
پس از سال ۲۰۰۷ و در پی آزادسازی غزه توسط حماس محدودیت‌ها به‌طور چشمگیری افزایش یافت و در دوره‌های جنگ، این گذرگاه اغلب به‌طور کامل بسته یا تنها برای تخلیه محدود مجروحان باز شده است.