آمریکا در ترکمنستان هم پایگاه نظامی دارد؟

تسنيم/ اگرچه پيش از اين نيز مواردي در خصوص نقش ترانزيتي ترکمنستان در پشتيباني نيروهاي ناتو و آمريکا در افغانستان مطرح شده بود، اما به نظر مي‌رسد پايگاهي نظامي متعلق به نيروهاي آمريکايي در شهر ماري همچنان فعاليت مي‌کند. ترکمنستان تنها جمهوري شوروي سابق بود که «سياست بي‌طرفي بين‌المللي» را پس از فروپاشي شوروي و استقلال براي خود برگزيد. پس از تلاش‌هاي ديپلماتيک مقامات اين کشور و همراهي کشورهاي همسايه، در سال 1995 بي‌طرفي دائمي اين کشور با 185 راي موافق در مجمع عمومي سازمان ملل تصويب شد. اتخاذ و تصويب اين سياست عشق‌آباد را ملزم مي‌کند که در سياست خارجي خود بي‌طرفي دائمي، عدم مداخله در مناقشات ديگر کشورها، عدم مشارکت در بلوک‌ها و صف‌بندي‌هاي نظامي را صورت دهد و به ويژه آن که هيچ امکانات و پايگاه‌هاي نظامي‌اي را نمي تواند در اختيار ديگر کشورها قرار دهد. البته تمام اين موارد براي مواقعي است که اين کشور مورد تهديد و تهاجم مستقيم قرار نگرفته باشد. با اين حال اين روزها زمزمه‌هايي مبني بر حضور يک پايگاه نظامي آمريکايي در مناطق جنوبي اين کشور، در نزديکي شهر مرو شنيده مي‌شود. با اين حال نخستين بار سال 2005 بود که زمزمه‌هاي تاسيس پايگاه نظامي ايالات متحده در ترکمنستان در رسانه‌ها منتشر شد. پس از بروز حوادث انديجان در ازبکستان که با واکنش خشن اسلام کريم‌اف، رئيس‌جمهور وقت اين کشور مواجه شد، کشورهاي غربي و ايالات متحده رويکرد خصمانه‌اي عليه دولت اين کشور در پيش گرفتند که منجر به سردي بي‌سابقه‌اي در روابط تاشکند- واشنگتن گرديد. در همين حين دولت ازبکستان خواهان ترک سربازان آمريکايي و تعطيلي پايگاه نظامي ايالات متحده در کارشي خان‌آباد شد. اين پايگاه از سال 2001 و در جريان حمله ائتلاف بين‌المللي به افغانستان تاسيس شده بود. در پي آن، در آگوست سال 2005 يک گروه از مقامات عالي‌رتبه نظامي آمريکايي براي مذاکراتي وارد عشق‌آباد شدند. در پي اين سفر بود که گمانه‌زني‌ها پيرامون انتقال پايگاه هوايي ايالات متحده به پايگاهي در کشور ترکمنستان در شهر ماري (موسوم به پايگاه هوايي ماري-2)، در جنوب شرقي اين کشور در رسانه‌ها مطرح گرديد. رسانه‌هاي روس در آن زمان خبرهايي مبني بر تعمير پايگاه هوايي ماري-2 توسط يک شرکت اماراتي و انتقال تدريجي سربازان آمريکايي به اين پايگاه منتشر کردند. در اين رسانه‌ها همچنين عنوان شده بود صفرمراد نيازاف، رئيس‌جمهور سابق اين کشور (معروف به ترکمن‌باشي) در ازاي پرداخت مبلغ قابل توجهي اين پايگاه را به واشنگتن اجاره داده است. با اين حال تريسي جيکوبسون، سفير وقت ايالات متحده در مصاحبه‌اي تصريح کرده بود که ايالات متحده قصد تاسيس هيچ پايگاه نظامي در ترکمنستان را ندارد. با اين وجود اما در سال 2009 بود که پايگاه اوراسيانت (يک وب‌سايت تحليلي وابسته به موسسه هاريمن، در دانشگاه کلمبيا در ايالات متحده) گزارشي تحت عنوان «ميزباني عشق‌آباد از نيروهاي نظامي آمريکايي براي سوخت‌گيري و اجراي عمليات پشتيباني» منتشر شد. در اين گزارش تصريح شده بود که ترکمنستان به عنوان يک هاب ترانزيتي وظيفه انتقال محموله‌هاي غيرتسليحاتي براي نيروهاي ايالات متحده و ناتو در افغانستان را بر عهده دارد و ادعا شده بود پنتاگون نيز اين موضوع را تاييد کرده است. وزارت دفاع آمريکا نيز در بيانيه‌اي اظهار داشته بود هواپيماهاي ترابري آمريکايي به منظور سوخت‌گيري مجدد در عشق‌آباد فرود مي‌آيند. با اين وجود بنا بر اظهارات يک منبع آگاه در اين گزارش، ناتو تمايلات خود را به منظور ايجاد يک کريدور زميني و ريلي براي انتقال نيروهاي نظامي و تجهيزات خود به افغانستان را ابراز داشته بود. در مورد نيروهاي نظامي آمريکايي‌ در ترکمنستان نيز مقامات آمريکايي ادعا کرده بودند تنها يک تيم حدودا 7 نفره از سرويس‌کاران نيروي هوايي اين کشور در عشق‌آباد و ماري حضور دارند. پس از اين اظهارات در سال 2012 نيز الجزيره طي گزارشي مجددا طي گزارشي تحت عنوان «پايگاه‌هاي آمريکايي که ايران را محاصره کرده‌اند» به پايگاه‌هاي هوايي ايالات متحده در ترکمنستان اشاره مي‌کند. در اين گزارش نيز تصريح شده بود فرودگاه عشق‌آباد و پايگاه هوايي ماري-2 به عنوان «پايگاه‌هاي پشتيباني هوايي» و نه «پايگاه‌هاي نظامي» فعاليت مي‌کنند. در همين حال دکتر سيدرسول موسوي، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات سياسي و بين‌المللي وزارت امور خارجه و سفير سابق کشورمان در تاجيکستان ضمن سخنراني در سمينار «تبيين سياست همسايگي در فرمايشات مقام معظم رهبري» مجددا تاکيد کرده بود که اين پايگاه آمريکايي‌ها در شهر ماري همچنان فعال است و يک پايگاه نظامي مي‌باشد. به گفته ايشان حضور اين پايگاه نظامي در خاک ترکمنستان مي‌تواند ناقض سياست بي‌طرفي اين کشور شده و خلاف رويه‌هاي بين‌المللي است. اين ديپلمات باسابقه همچنين اظهار داشت مقامات ترکمنستان مي‌توانند در خصوص اين پايگاه و چگونگي فعاليت‌هاي آن توضيحاتي را ارائه کنند. در همين حال برخي گمانه‌زني‌ها حاکي از آن است که پايگاه ماري-2 کارکرد اطلاعاتي و جاسوسي نيز دارد. از سوي ديگر تاسيس سفارت رژيم صهيونيستي در عشق‌آباد از سال 2009 نيز شايعاتي مبني بر همکاري نيروهاي نظامي اسرائيلي و آمريکايي در اين پايگاه مطرح شده که نگراني‌هايي را در کشورمان برانگيخته است. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد