درجا در خلیج فارس!

وطن امروز

بروزرسانی 1405/03/23 - 18:47

وطن امروز/ متن پیش رو در وطن امروز منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

دونالد ترامپ بی‌تردید رکورد یکی از پرحرف‌ترین روسای جمهور تاریخ آمریکا را داراست اما وقتی حرف‌‍‌ها و ادعاهای وی را فقط در عرض چند ساعت بررسی می‌کنیم، خیلی راحت متوجه می‌شویم او همواره سخنانی متناقض و درهم برهم می‌زند و بویژه این روزها که آمریکا گرفتار جنگ با ایران در خلیج فارس است، تناقض‌گویی‌های ترامپ هم درباره ایران شدت گرفته است.
به گزارش «وطن امروز»، رئیس جمهور آمریکا ساعت 4 بعد‌ازظهر پنجشنبه مدعی شد به ایران حمله و خارک را تصرف خواهد کرد و ساعت 8 شب همان روز یعنی 4 ساعت بعد مدعی شد به بستن یک توافق عالی نزدیک هستیم و سران ایران واقعا منطقی و باهوش هستند.
آیا ادعاهای متناقض ترامپ درباره ایران را می‌توان نشانه زوال‌ شناختی یا برخی بیماری‌های عصبی مرتبط با دوران سالمندی دانست؟ ترامپ یک چیز می‌گوید و ناگهان ساعاتی بعد کاملاً برعکس آن را می‌گوید، یا حرفش را در یک گفت‌وگو چند بار عوض می‌کند یا حتی واقعیت‌های روشن را انکار می‌کند. کارشناسان بسیاری گفته‌اند رفتارها و اظهارات متناقض ترامپ درباره ایران بیش از آنکه ناشی از اختلال شخصیت او باشد، نشانه آشکاری از بن‌بست او در برابر تهران است و از آنجا که تهدیدات ترامپ علیه ایران به نتیجه نرسیده، لذا او ادعاهای متناقض را زیاد تکرار می‌کند.
ادعای تصرف خارک حتی در سنای آمریکا نیز با محکومیت شدیدی روبه‌رو شد، طوری که «چاک شومر» رهبر دموکرات‌های سنای آمریکا، لفاظی ترامپ را مبنی بر اینکه ایالات متحده باید کنترل جزیره خارک ایران را در دست بگیرد به‌‌شدت مورد انتقاد قرار داد و آن را «فاجعه بار» خواند.
شومر جنگ علیه ایران را یک «شکست مفتضحانه» برای دولت آمریکا دانست و گفت: «در مورد ایران، دونالد ترامپ، پیت هگست و مارکو روبیو (رئیس جمهور و وزرای جنگ و خارجه آمریکا) هفته‌هاست اصرار دارند جنگ فاجعه‌بارشان با ایران به پایان رسیده است. آنها فکر می‌کنند مردم آمریکا ساده‌لوح هستند؟»
این چهره پرنفوذ سنای آمریکا با انتقاد شدید از جنگ ترامپ علیه ایران تصریح کرد: «برای اینکه بفهمیم جنگ مفتضحانه ترامپ با ایران هرگز تمام نشده، نیازی به نبوع نظامی نیست، بلکه کافی است به سرنگونی بالگردهای آمریکایی توجه کنیم یا توجه کنیم چگونه پایگاه‌های آمریکا مورد حمله قرار می‌گیرند یا نیروهای آمریکایی زیر آتش قرار دارند».
البته زمان‌بندی ادعای ترامپ درباره توافق با ایران همزمان با عرضه اولیه سهام شرکت اسپیس ایکس متعلق به ایلان ماسک باعث شده برخی منتقدان ترامپ در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های سیاسی این سؤال را مطرح کنند: آیا میان اعلام ناگهانی «توافق با ایران» از سوی ترامپ با عرضه اولیه سهام اسپیس ایکس در بورس ارتباطی وجود داشته است؟ رویترز گزارش داد اعلام نزدیک بودن توافق با ایران باعث کاهش قیمت نفت و افزایش خوش‌بینی در بازارهای سهام آمریکا شد و همزمان، بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ آمریکا نیز که متعلق به شرکت اسپیس ایکس ایلان ماسک بود در فضای مثبت بورس انجام شد. بر اساس گزارش‌ها، ماسک پس از آنکه اسپیس ایکس عرضه اولیه سهام خود را با قیمت ۱۳۵ دلار برای هر سهم انجام داد و ارزش شرکت را به ۷۵ میلیارد دلار رساند، به اولین تریلیونر جهان تبدیل شد و تردیدی نیست وی افزایش سرمایه خود را مدیون اعلام توافق ناگهانی ترامپ با ایران است که چراغ بورس آمریکا را سبز کرد. این وضعیت هم ارتباط نزدیک ترامپ و ماسک‌ را نشان می‌دهد و هم اینکه ثابت می‌کند این روزها منافع آمریکا ذیل روابط نزدیک ترامپ و ماسک قرار دارد، تا حدی که به گفته برخی کارشناسان شاید یکی از دلایل ترامپ برای اعلام توقف جنگ با ایران، عرضه سهام ایلان ماسک در بورس بوده است.

ترامپ در تله ایران
تهدید و سپس ادعای توافق با ایران از سوی ترامپ باعث شده برخی رسانه‌های غرب این رویکرد وی را نشانه عقب‌نشینی در برابر ایران ارزیابی کنند. روزنامه لوموند با اشاره به ادعاهای بسیار متناقض اخیر ترامپ درباره ایران از تهدید به عملیات نظامی تا اعلام توافق با تهران نوشت: رئیس‌جمهور آمریکا در تله ایران گیر کرده و شعار وی درباره «صلح از مسیر قدرت» در پرونده ایران به نتیجه مورد ادعایش نرسیده است.
رسانه فرانسوی با اشاره به طولانی شدن جنگ و پیامدهای آن برای اعتبار سیاست خارجی آمریکا، اضافه کرد: روند تحولات، محدودیت‌های رویکرد ترامپ در اتکا به تهدید نظامی و فشار دیپلماتیک را آشکار کرده است.
لوموند در همین چارچوب نوشت: کارزار مشترک نظامی آمریکا و تل‌آویو علیه ایران به هدف اعلامی خود دست نیافت و در عوض، موقعیت تهران را از جمله از مسیر نقش‌آفرینی در تنگه هرمز تقویت کرد. این روزنامه تأکید کرد جنگ ایران برای ترامپ به هزینه‌ای سیاسی تبدیل شده و چشم‌انداز تحولات، بیش از آنکه به پیروزی سریع واشنگتن شباهت داشته باشد، به سمت توافقی احتمالی پیش می‌رود که با هدف‌های اولیه آمریکا فاصله بسیار زیادی دارد.

عقب‌نشینی آشکار!
خیلی‌ها هم در اروپا و غرب معتقدند لغو حملات برنامه‌ریزی‌شده آمریکا علیه ایران توسط ترامپ نشانه‌ای از آن است که وی در برابر ایران راهی ندارد. گاردین با اشاره به اینکه فضای کنونی در روابط ایران و آمریکا ترکیبی از تهدید نظامی و تلاش دیپلماتیک از سوی هر ۲ طرف است در یادداشتی نوشت ترامپ بارها به صورت آشکار از تهدیدات خود علیه ایران عقب‌نشینی کرده است. روزنامه انگلیسی در تحلیل دیگری ترامپ را راوی غیرقابل اعتماد جنگ ایران توصیف کرد و نوشت: او بارها از نزدیک بودن توافق سخن گفته اما توافقی حاصل نشده و در عوض تنش‌ها و تبادل حملات نظامی ادامه یافته است. این رسانه همچنین به شکاف میان روایت ترامپ از پیروزی و واقعیت میدانی اشاره و اضافه کرد ادامه پاسخ‌های ایران و پابرجا ماندن بن‌بست دیپلماتیک، تصویر مورد نظر رئیس‌جمهور آمریکا را با چالش روبه‌رو کرده است.
بسیاری از رسانه‌ها نیز تحولات ایران و آمریکا را به صورت لحظه‌ای پوشش می‌دهند. در این میان اسکای‌نیوز از جمله رسانه‌هایی است که از نزدیک تحولات مرتبط با ایران و آمریکا را دقیقه به دقیقه گزارش می‌دهد. تحلیلگر اسکای‌نیوز پس از تهدید و سپس اعلام توافق ترامپ با ایران نوشت: بسیاری از ناظران دیگر مانند گذشته ادعاهای ترامپ درباره توافق قریب‌الوقوع یا پیروزی در برابر ایران را جدی نمی‌گیرند، چون میان اظهارات وی و واقعیت‌های میدانی شکاف بزرگی وجود دارد. گزارش اسکای‌نیوز تأکید می‌کند ترامپ بارها از تدارک حمله گسترده علیه ایران سخن گفته اما در نهایت از اجرای آن عقب نشینی کرده است.
خبرگزاری رویترز هم گزارش داد ترامپ حملات برنامه‌ریزی‌شده علیه ایران را لغو کرده و به سمت مذاکره و توافق حرکت می‌کند. بسیاری از تحلیلگران در شبکه‌های خبری غربی این تحول را نشانه آن دانسته‌اند که واشنگتن نتوانسته اهداف اولیه خود را از طریق فشار نظامی محقق کند و ناچار به مسیر دیپلماتیک بازگشته است.

«جنایات دقیق» به جای «حملات دقیق»
ارتش تروریست آمریکا همواره ادعای زیادی دارد که حملاتش علیه ایران دقیق و شامل اهداف نظامی است اما در جریان تنش اخیر بین نیروهای آمریکایی و ایرانی، آمریکایی‌ها یک مخزن آب شرب در جنوب ایران را هدف قرار دادند. فایننشال‌تایمز در گزارشی درباره پیامد انسانی حملات اخیر آمریکا نوشت: بیش از ۲۰ هزار نفر در استان هرمزگان ایران پس از هدف قرار گرفتن ۲ مخزن آب، بدون دسترسی به آب مانده‌اند. روزنامه انگلیسی ادامه داد مخازن آسیب‌دیده، آب شهر کوهستک و ۱۰ روستای اطراف آن را تأمین می‌کرد. این گزارش از آن جهت مهم است که ادعای واشنگتن درباره «حملات دقیق» و «پاسخ محدود» را با پرسش‌های جدی درباره پیامدهای انسانی تجاوز آمریکا روبه‌رو می‌کند.
در واقع بسیاری، حملات اخیر آمریکا علیه ایران را نه نشانه موفقیت سریع سیاست فشار، بلکه بخشی از بحران فرسایشی توصیف می‌کنند که در آن آتش‌بس شکننده، پاسخ متقابل ایران، نگرانی بازار انرژی، تنگه هرمز و فشار سیاسی داخلی بر ترامپ، محاسبات واشنگتن را پیچیده‌تر و دشوارتر کرده است.
دیگر رسانه‌های غرب مانند روزنامه نیویورک‌تایمز نیز با تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و ویدئوهای منتشرشده، گزارش دادند حملات آمریکا به نزدیکی تنگه هرمز، تاسیسات تامین آب آشامیدنی ۲۰ هزار نفر از ساکنان محلی را نابود کرد. هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی مطابق حقوق بین‌الملل می‌تواند مصداق بارز «جنایت جنگی» باشد.
به نوشته نیویورک‌تایمز، هنوز مشخص نیست آمریکا عامدانه این تاسیسات آب را هدف قرار داده یا می‌دانسته در داخل این ساختمان‌ها چه چیزی وجود دارد اما طبق حقوق بین‌الملل، هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی می‌تواند جنایت جنگی محسوب شود.

اهرم هرمز در دست تهران
برخلاف ادعاهای متناقض ترامپ درباره خارج کردن تنگه هرمز از کنترل ایران در صورت توافق احتمالی، اما «تاکر کارلسون» چهره سرشناس رسانه‌ای جمهوری‌خواه آمریکا در اظهاراتی با اشاره به اینکه وقایع جاری در بحران غرب آسیا محدودیت‌های قدرت نظامی آمریکا را نشان می‌دهد، تاکید کرد واشنگتن با وجود هزینه‌های سرسام‌آور، در بازگشایی مسیر تنگه هرمز ناکام بوده است.
کارلسون در کانال یوتیوب خود اعلام کرد: حتی با وجود ناوهای هواپیمابر ۱۲۰ میلیارد دلاری، آمریکا قادر به تامین امنیت تنگه هرمز نبوده است. وی با اشاره به اینکه مسائلی وجود دارد که ایالات متحده به سادگی قادر به حل آنها نیست، افزود: بحران کنونی نشان‌دهنده توانایی محدود واشنگتن است.
مجری آمریکایی همچنین به اظهارات مکرر درباره توافق‌های احتمالی که سپس اجرایی نمی‌شوند، اشاره و تاکید کرد: این اظهارات مکرر و بی‌ثمر، اثربخشی فرآیندهای مذاکره را زیر سؤال می‌برد.
کارلسون در پایان خاطرنشان کرد: توسعه بحران در خاورمیانه، نشان‌دهنده فقدان کنترل کامل مقامات آمریکا بر تصمیمات کلیدی سیاست خارجی این کشور است.
اندیشکده انگلیسی «چتم‌هاوس» نیز در تحلیلی درباره پیامدهای جنگ اخیر ایران و آمریکا نوشت: هر توافقی برای پایان جنگ، موازنه امنیتی خلیج فارس را به وضعیت گذشته بازنخواهد گرداند و تنگه هرمز به یکی از اهرم‌های اصلی بازدارندگی ایران تبدیل شده است.
چتم‌هاوس در یادداشتی به قلم «توماس ژونو» دانشیار دانشگاه اتاوا، با عنوان «ایران و موازنه جدید خلیج فارس» نوشت: تحولات اخیر، معادلات ژئوپلیتیک منطقه را دستخوش تغییری پایدار کرده و تهران در هر توافق احتمالی برای پایان جنگ، بازسازی بازدارندگی خود را با توجه ویژه به جایگاه تنگه هرمز و آسیب‌پذیری کشورهای خلیج فارس دنبال خواهد کرد.
محور اصلی یادداشت چتم‌هاوس این است که جنگ اخیر، تنگه هرمز را از یک سناریوی نظری در محاسبات امنیتی غرب، به یک اهرم عملی و پایدار در موازنه منطقه‌ای در دست ایران تبدیل کرد. نویسنده یادداشت تصریح کرد بستن هرمز پیش‌تر در بازی‌های جنگی و شبیه‌سازی‌های امنیتی به‌عنوان یکی از گزینه‌های ایران مطرح می‌شد اما اکنون این موضوع به بخشی از واقعیت ژئوپلیتیک خلیج فارس تبدیل شده است.
ژونو در همین پیوند نوشت: ایران اهرمی را که از طریق هرمز به دست آورده، فراموش نخواهد کرد و بعید است در آینده به‌طور دائم از امکان استفاده دوباره از این ابزار صرف‌نظر کند.
چتم‌هاوس همچنین اشاره کرد نگرانی از مساله تنگه هرمز می‌تواند با تحولات دریای سرخ و باب‌المندب نیز گره بخورد. این اندیشکده نوشت: در صورت تشدید تنش‌های آینده، ورود نیروهای یمنی به معادله و فشار بر مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ می‌تواند پیامدهای اقتصادی گسترده‌تری ایجاد کند.
اندیشکده چتم‌هاوس در جمع‌بندی گزارش خود تأکید کرد با وجود دستیابی به توافق احتمالی، موازنه جدیدی در خلیج فارس شکل گرفته که در آن تنگه هرمز، آسیب‌پذیری کشورهای منطقه و نگرانی اقتصاد جهانی از اختلال در مسیرهای انرژی، نقش پررنگ‌تری در بازدارندگی ایران ایفا خواهد کرد.

توصیه فارن افرز: آمریکا افول خود را بپذیرد
ناتوانی آمریکا در کنترل تنگه هرمز و تثبیت قدرت ایران در خلیج فارس حالا دیگر چیزی نیست که از نگاه کارشناسان آمریکایی پنهان مانده باشد. دوماهنامه آمریکایی «فارن افرز» در گزارشی با اشاره به قدرت ایران در کنترل تنگه هرمز و ناتوانی آمریکا در بازگرداندن جریان عادی کشتیرانی نوشت: این وضعیت نشان داد قدرت نظامی آمریکا دیگر برای حفظ جاه‌طلبی‌های جهانی‌ آن کافی نیست.
بر اساس گزارش فارن افرز، آمریکا اگرچه همچنان قدرتمندترین نیروی دریایی، هوایی و فضایی جهان را در اختیار دارد اما تحولات فناوری و تغییر الگوهای تجارت جهانی باعث شده توانایی واشنگتن برای کنترل مناطق ساحلی و آبراه‌های حساس کاهش یابد و ایالات متحده دیرهنگام متوجه شد قدرت نظامی‌اش دیگر برای حفظ جاه‌طلبی‌های جهانی‌اش کافی نیست.
به نوشته فارن افرز، امروز پهپادهای ارزان‌قیمت، موشک‌های دوربرد و سامانه‌های حمله دقیق می‌توانند شناورها و هواپیماها را در فواصل بسیار دور هدف قرار دهند و این تحولات باعث شده قواعد سنتی کنترل دریاها که زمانی به قاعده برد توپخانه معروف بود، دوباره احیا شود؛ با این تفاوت که برد این توپخانه اکنون هزاران کیلومتر است. برای مثال، نیروهای یمنی می‌توانند یک پهپاد تهاجمی را با چند هزار دلار تولید کنند اما آمریکا برای رهگیری آن مجبور است موشکی چند میلیون دلاری شلیک کند! به همین دلیل، حتی قدرتمندترین ارتش جهان نیز با هزینه‌های فزاینده‌ای روبه‌رو شده است.
فارن افرز نتیجه گرفت آمریکا باید واقعیت‌های جدید را بپذیرد، چون واشنگتن دیگر نمی‌تواند مانند گذشته همه آبراه‌های جهان را کنترل کند. کنترل کشتیرانی در همه نقاط جهان نه از نظر نظامی و نه از نظر اقتصادی عملی نیست و دوران جهانی‌سازی مبتنی بر آزادی کامل کشتیرانی رو به پایان است و آمریکا به‌ جای تلاش برای بازگرداندن نظم گذشته، باید راهی برای مدیریت این واقعیت جدید پیدا کند.