خبرآنلاين/متن پيش رو در خبرآنلاين منتشر شده و انتشار آن در آخرين خبر به معناي تاييد تمام يا بخشي از آن نيست

ايالات متحده در اين تابستان افغانستان را ترک مي کند. از همين حالا طالبان به حضورش در اين کشور جديت بيشتري بخشيده و کشورهاي منطقه هم اماده افزايش حضور خود در افغانستان هستند.


مهسا مژدهي/ ايالات متحده امريکا از ارديبهشت ماه امسال خروجش از افغانستان را قطعي کرد و دست به تخليه قرارگاه هاي خود در اين کشور زد. به تازگي هم پايگاه بگرام را بست تا به همگان نشان دهد که رفتني است و حتي قدرت گيري طالبان هم باعث نميشود که در تصميمش شک کند. در همين حال تصاويري از جورج بوش، کسي که دستور حمله به افغانستان را صادر کرد در تعطيلات و در حال باغباني منتشر مي شود و جو بايدن به سوالات در مورد وضعيت افغانستان مي گويد بياييد در مورد چيزهاي شاد صحبت کنيم.

در همين حين طالبان در حال گسترش نفوذ خود در افغانستان است. ابتدا در جنوب اين کشور و شرق و غربش نفوذ کرد و حالا کار به مناطق شمالي رسيده است که جمعيت بزرگي از هزاره ها را در خود جاي داده است. بلخ، مزار شريف و حالا بدخشان در معرض خطرند و بسياري از مردم اين نواحي اواره شده اند. برخي را نيروهاي طالبان از خانه هايشان رانده اند و برخي ديگر هم از بيم جان به شهرهاي مرکزي مي روند که هنوز دولت در آنها کنترل اوضاع را در دست دارد.

طالبان مي گويد صد و پنجاه ولايت را تصرف کرده است. گفتگوهاي قطر و استانبول هم متوقف شده و مشخص نيست که ديگر چه زماني بشود اين گروه را دور ميزي براي مذاکره جمع کرد. در همين حال کشورهاي منطقه به اين نتيجه رسيده اند که صلح در افغانستان به نفع همه طرف هاست . قدرت هاي منطقه اي مدت هاست که تصميم دارند تا با استفاده از راه حلي ميانه، به حل بحران افغانستان کمک کنند.

خروج نيروهاي امريکايي از منطقه مي تواندفرصتي براي قدرت هاي منطقه اي براي رقابت در افغانستان ايجاد کند. به تازگي اردوغان و بايدن بر سر تامين امنيت فرودگاه کابل پس از خروج ناتو و آمريکا به "توافق کلي"دست يافتند. اردوغان گفته که مجارستان و پاکستان نيز به ترکيه کمک خواهند کرد.خلوصي آکار، وزير دفاع ترکيه نيز گفته است نيروهاي مسلح ترکيه در حال حاضر به عنوان نيروهاي آموزشي مستشاري در کابل خدمت مي‌کنند.شمار اين نيروها حدود ۵۰۰ سرباز برآورد شده است اما پايگاه اينترنتي "اورنسل" تعداد سربازان ترکيه در افغانستان را در نوامبر ۲۰۲۰ دو هزار نفر اعلام کرده بود.

اين اولين بار نيست که انکارا تلاش مي کند تا راهي براي نفوذ بيشتر در افغانستان داشته باشد. سال هاست که ترکيه ابتدا با گسترش مدارس خود در افغانستان و بعد با همکاري با دولت و... حضورش را دراين کشور بيشتر کرده است و حالا با خروج امريکايي ها قرار است جاي پايش را محکم کند. از آن سو به نظر مي رسد که چين و هند هم در آينده مايل به حضور بيشتر در افغانستان باشند.اين کشورها در حضور امريکا شانس چنداني نداشتند اما حالا زمان و فضاي کافي را براي افزايش حضور خود دارند. از آن سو پاکستان هر چند خود را به ثبات افغانستان مايل نشان مي دهد اما در پشت صحنه کماکان حمايت از طالبان را در برنامه خود دارد. 

براي کشورهاي منطقه طرحي مانند آنچه که در استانبول قرار بر اجرايش بود، مطلوب تر از ديگر طرح هاست. به شکلي که کشورهاي همسايه و هم مرز که منافعشان در ثبات افغانستان است براي اين مهم دست به اقدامات ديپلماتيک بزنند. اما همه اين موارد به اين باز مي گردد که طالبان و دولت افغانستان بخواهند سلاح را کنار گذاشته و با يکديگر به گفتگو بنشينند.

آيا خروج امريکا يک خروج مسئولانه است؟

نوذر شفيعي استاد دانشگاه و کارشناس مسائل افغانستان و شرق آسيا به خبرآنلاين مي گويد: معمولا وقتي يک قدرت بزرگ منطقه اي را ترک مي کند ساير قدرت ها و نيرو ها اعم از منطقه اي و غير منطقه اي ممکن است در صدد پر کردن خلا ناشي از حضور  قدرت بزرگ تر بر بيايند. بنابراين احتمال دارد که در آينده در داخل افغانستان نيروهاي مختلفي که وجود دارند مانند طالبان و ديگر نيروهاي تاثير گذار و در سطح منطقه کشورهاي مختلف و همين طور قدرت هايي که ايالات متحده را رقيب خود مي بينند بيشتر ترغيب شوند که در افغانستان نفوذ پيدا کنند.

در افغانستان هر چيزي امکان پذير است اما احتمالا گروه طالبان با اقداماتي که اين روزها از اين گروه مي بينيم سعي دارد تا به نوعي موازنه قدرت را در اين کشور ايجاد کند، تا دولت مجبور شود که شروط آنها را بپذيرد. مي دانيم که دو نوع مذاکره طي يک سال اخير اتفاق افتاد، يکي مذاکره بين آمريکا و طالبان بود و ديگري بين دولت افغانستان و اين گروه. چون دولت خواسته هاي طالبان را نپذيرفت،‌ آنها هم نه تنها به اقدامات نظامي خود ادامه دادند بلکه آنها را شدت بخشيدند . طالبان معتقدند که عليه امريکايي ها نمي جنگند بلکه عليه دولت افغانستان مي جنگند. 

 او تاکيد مي کند:احتمالا با توجه به طولاني شدن جنگ در افغانستان و پيامدهايي که در منطقه داشته اين احتمال وجود دارد که کشورهاي منطقه به جاي رقابت با يکديگر بر سر آن، به سمت همکاري با هم پيش روند تا شايد بتوانند در ايجاد يک افغانستان با ثبات نقش ايفا کنند. افغانستاني که همه نيروهاي نظامي و سياسي در قدرت آن سهيم باشند.

سناريوي آمريکايي ها اين است که مي گويند خروج ما از افغانستان خروجي مسئولانه است. يعني به حمايت از دولت افغانستان ادامه خواهد داد. اين حمايت ها مالي است که در بودجه سال ۲۰۲۲ نزديک سه دهم ميليارد دلار براي افغانستان بودجه گذاشته اند. به اضافه اين بودجه، آنها قرار است به اموزش هاي نظامي به نيروهاي نظامي دولتي در افغانستان ادامه دهند و به علاوه پايگاه هايي که در منطقه از جمله در تاجيکستان و ازبکستان و کشورهاي عربي دارند، از طريق آنها به حمايت از دولت افغانستان اقدام کنند. به همين خاطر است که ما همچنان مي بينيم که پهپادهاي آمريکايي گاهي مواضع طالبان را بمباران مي کنند. ايالات متحده نمي خواهد و هدفش هم نيست که طالبان را از بين ببرد. بلکه مي خواهد بين اين گروه و دولت يک موازنه اي ايجاد شود که هر دو به تقسيم قدرت تن بدهند. چون معتقدند فقط در پرتو يک دولت مرکب است که ثبات مي تواند در افغانستان برقرار شود.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar