چگونه یک پیرمرد ژاپنی میلیاردها دلار سرمایه تویوتا را نجات داد؟

آخرین خودرو/ چند سال قبل و در اواخر دهه ۲۰۱۰ میلادی، آینده برای موتورهای درون سوز تاریک ترسیم می شد. به همین خاطر بسیاری از خودروسازان بزرگ به دنبال سبقت گیری از یکدیگر در زمینه برقی سازی سبد محصولات بودند. کار به جایی رسید که غول های خودروسازی جهان یکی پس از دیگری اهداف بلندپروازانه ای برای تولید انبوه خودروهای برقی تدوین کرده و میلیاردها دلار سرمایه کنار گذاشتند. اما در این بین، یک صدای مخالف و محتاطانه از شرق شنیده می شد. آکیو تویودا، رئیس هیئت مدیره تویوتا در آن دوران، به جای همراهی با موج هیجانات، اصرار داشت که صنعت خودرو به بیش از یک راهکار نیازمند است. وی معتقد بود صرف تمامی سرمایه ها روی یک ایده با آینده ای نامشخص، آن هم در زمانی که فناوری های مربوطه به بلوغ نرسیده، می تواند فاجعه بار باشد. او اساساً مخالف خودروهای برقی نبود، اما به شدت با قمار کردن روی یک راه حل واحد مخالفت می کرد.

وقتی تویوتا عقب مانده تصور می شد!
برای بسیاری از تصمیم گیران صنعت خودرو، واژه «هیبریدی» صرفاً یک مفهوم «موقتی» و پلی برای عبور به آینده تمام برقی بود. از دید آنها، خودروهای هیبریدی قرار بود بهترین های دو جهان را موقتاً در یک بسته ترکیب کنند. اما موفقیت خیره کننده تسلا در ساخت خودروهای برقی لوکس و کاربردی از یک سو، و فشارهای فزاینده نهادهای قانون گذار و جوامع از سوی دیگر، خودروسازان سنتی را به سمتی کشاند که گویی تنها یک ستاره شمالی برای مسیریابی وجود دارد!

در سال ۲۰۲۱، تویوتا از استراتژی برقی سازی خود رونمایی کرد. به موجب این استراتژی، تویوتا باید تا سال ۲۰۳۰ تعداد مدل های تمام الکتریکی خود را به عدد ۳۰ می رساند. در آن مقطع آقای تویودا وعده داد که این شرکت به رکورد فروش سالانه ۳.۵ میلیون دستگاه خودروی برقی تا پایان دهه کنونی دست خواهد یافت، اما در همان حال تأکید می کرد که باید چشمان خود را کاملاً باز نگه داشت و برای هر سناریویی آماده بود. او استدلال می کرد که بازارها، شبکه های انرژی، زیرساخت های شارژ و نیازهای مشتریان در سراسر جهان به شدت با یکدیگر متفاوت هستند و به همین دلیل، اتخاذ یک استراتژی «فقط برقی»، اقدامی عجولانه و پرمخاطره است.

در شرایطی که رقبا با سرعت سرسام آوری به سمت تولید انبوه خودروهای برقی هجوم می بردند، تویوتا اگرچه به سرمایه گذاری در زمینه مدل های الکتریکی ادامه داد، اما تمرکز اصلی خود را بر روی پیشرانه های امتحان پس داده هیبریدی حفظ کرد. این شرکت پیشتر با مدل افسانه ای پریوس، ادعاهای خود را ثابت کرده و دهه ها تجربه عملیاتی اندوخته بود. از این رو، همان فرمول موفق را با مدل های پرفروشی چون کمری، راوفور، کرولا و هایلندر در نسخه های هیبریدی گسترش داد و فناوری خود را به یک جریان اصلی و پرتیراژ تبدیل نمود.
 
با گذشت زمان، بازار خودرو به آرامی و پیوسته به سمت دیدگاه رئیس هیئت مدیره تویوتا چرخش پیدا کرد. در این بین، مشتریان آمریکایی نشان دادند استقبال چندان گرمی از مدل های تمام برقی ندارند، زیرا هزینه نسبتاً پایین سوخت باعث شد حس فوریت در آنها ایجاد نشود. در کنار این باید گفت مشتریان آمریکایی برای قیمت بالای خودروهای برقی، وابستگی به زیرساخت شارژ، وضعیت نامشخص در بازار دست دوم و تغییر در سبک زندگی آماده نبودند؛ در نتیجه  سرعت پذیرش اولیه این نوع خودروها نسبتاً کند و بی ثبات باقی ماند.

---

بازار

---

نگاهی به آمار آوریل ۲۰۲۶؛ وقتی داده ها صحبت می کنند
آمارهای فروش منتشر شده در آوریل ۲۰۲۶ نشان می دهد که آینده نگری رئیس تویوتا تا چه اندازه هوشمندانه بوده است. بر اساس گزارش موسوم به «نبض بازار» که از سوی انجمن ملی فروشندگان خودروی آمریکا (NADA) منتشر شده، در آوریل ۲۰۲۶ هیبریدی های سنتی تنها گروه خودرویی بودند که نسبت به سال قبل افزایش فروش را ثبت کرده اند. فروش سالانه هیبریدی ها تا این ماه ۹.۲ درصد رشد داشته و این خودروها ۱۴.۵ درصد از کل فروش مدل های نو در سال ۲۰۲۶ را به خود اختصاص داده اند. این رقم نسبت به دوره مشابه سال قبل ۲.۱ درصد  افزایش را نشان می دهد. در نقطه مقابل، فروش خودروهای تمام برقی (BEV) در چهار ماهه نخست سال جاری ۳۵.۵ درصد سقوط کرده است. سهم بازار این خودروها به ۵.۱ درصد کاهش یافته که از افت ۲.۳ درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل حکایت دارد.

با گذشت ماه ها، مشتریان به شکلی فزاینده و پایدارتر به استقبال مدل های هیبریدی رفته اند تا خودروهای تمام برقی؛ این روند، به نوعی تصمیمات هوشمندانه تویوتا را منعکس می کند. این شرکت احتمالاً با خودداری از سرمایه گذاری کامل و بی قید و شرط روی خودروهای برقی، میلیاردها دلار سرمایه خود را حفظ کرده است، به ویژه وقتی زیان های عظیم برخی رقبا را که روی خودروهای تمام برقی سرمایه گذاری کرده اند، می بینیم. برای مثال، فورد زیان عملیاتی بخش خودروهای برقی خود در سال ۲۰۲۵ را تا سقف ۴.۸ میلیارد دلار گزارش کرده و پیش بینی ضرر بیش از ۴ میلیارد دلاری را برای سال ۲۰۲۶ دارد! به نظر می رسد این شرکت بیش از آنکه بدون یک مسیر روشن به سوی سودآوری، بر برنامه های برقی خود پافشاری کند، در حال عقب نشینی از آنهاست.

تویوتا از فوریت اشتباه پرهیز کرد، نه از خود برقی سازی
برخی تحلیلگران صنعت خودرو بر این باور هستند که اصول بنیادین بلندمدت برای حمایت از رشد مدل های تمام برقی همچنان وجود دارد. سهم این خودروها از کل بازار در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۶ و پس از حذف مشوق ها، ۶.۳ درصد گزارش شده است. با این حال، خط زمانی گذار به پیشرانه های تمام برقی به وضوح دچار تغییر شده؛ به نظر می رسد حق با رئیس تویوتا بوده که اعتقاد داشت گذار کامل طولانی تر، پرهزینه تر و بسیار متفاوت از پیش بینی های اولیه خواهد بود‌.

در سال ۲۰۲۵، شاخه تویوتا در آمریکای شمالی، موفق شده ۲,۵۱۸,۰۷۱ دستگاه خودرو در ایالات متحده به فروش برساند. این رقم در مقایسه با سال ۲۰۲۴ به میزان قابل توجه ۸ درصد افزایش دارد. از این تعداد، سهم خودروهای برقی شده برابر با ۱,۱۸۳,۲۴۸ دستگاه بوده که معادل ۴۷ درصد از کل فروش می شود. تا مارس ۲۰۲۶، سهم خودروهای برقی شده تویوتا حتی بالاتر هم رفته است. به گفته برند محبوب ژاپنی، این نوع خودروها ۵۴.۵ درصد از فروش ماهانه کمپانی را به خود اختصاص داده اند. اما نکته کلیدی اینجاست: واژه «برقی شده» شامل هیبریدی های معمولی، هیبریدی های شارژی، خودروهای تمام برقی و خودروهای پیل سوختی می شود. به عبارت دیگر، تویوتا با فروش حجم عظیمی از خودروهای نیمه برقی به وضوح سود می کند، در حالی که رقبای تیم کمپانی اغلب با چالش هزینه ها و مشکلات تقاضا برای افزایش مقیاس خودروهای تمام برقی دست و پنجه نرم می کنند. ظاهراً تویوتا ماهیگیری در آب گل آلود را به بهترین شکل بلد است!

راوفور سندی بر موفقیت هیبریدی ها در برابر برقی ها
داستان موفقیت آمیز برقی سازی تویوتا، توسط کراس اوور پرفروش راوفور (RAV4) به خوبی منعکس می شود. از زمان ورود اولیه این خودرو به بازار در سال ۱۹۹۶، بیش از ۶.۴ میلیون دستگاه از آن فروخته شده است. با این رکورد، راوفور پرفروش ترین شاسی بلند کامپکت در آمریکا به شمار می رود. در سال ۲۰۲۶، تویوتا تمام نسخه های راوفور را به پیشرانه های برقی شده مجهز کرده و مدل های هیبریدی و هیبریدی شارژی جایگزین نسخه های بنزینی سنتی شده اند.

دور افتخار تویوتا با یک هشدار
امروز، آکیو تویودا می تواند مدعی یک پیروزی استراتژیک بزرگ باشد، چرا که آمار آوریل ۲۰۲۶ به وضوح این ایده را تأیید می کنند که هیبریدی ها صرفاً ته مانده های یک دوران گذار نیستند. بسیاری از مشتریان آمریکایی همچنان علامت سوال های بزرگی پیرامون مالکیت کامل یک خودروی برقی دارند. در همین حین، محصولات اصلی تویوتا دقیقاً در زمان مناسب، به این سوالات پاسخ می دهند.

بر اساس برنامه ریزی ها، تویوتا هفت مدل جدید برقی را به نمایندگی های فروش خود در آمریکا خواهد آورد. تا موقعی که بازار تصمیم نهایی خود را نگیرد که واقعاً چه می خواهد، آکیو تویودا با این رویکرد آهسته اما پیوسته، میلیاردها دلار سرمایه را برای تویوتا ذخیره کرده است. این استراتژی به خودروساز ژاپنی اجازه داده ضمن اعتمادسازی در بین مشتریان، در امتداد مسیری بسیار دقیق تر و سریع تر به سوی سودآوری حرکت کند.

موفقیت با سیاست لاک پشتی؟
آینده نگری و یا شاید هم محافظه کاری آکیو تویودا درس های بزرگی برای رقبا دارد. در دنیایی که اکثر آنها به دنبال هیاهو، جلب توجه و جهش های انقلابی هستند، تویوتا با تکیه بر مهندسی و اقتصاد، مسیر تکاملی را برگزیده است. سکانداران این شرکت متوجه شده اند که بیشتر مشتریان نه تشنه فناوری های آنچنانی، بلکه خواهان قابلیت اطمینان بیشتر، صرفه جویی و آرامش خیال هستند. هیبریدی ها دقیقاً همین نیازها را بی سر و صدا و بدون نیاز به زیرساخت عظیم شارژ پاسخ می دهند.

آقای تویودا در حالی که دیگران سر از پا نمی شناختند، خونسردی خود را حفظ کرد و حالا نتیجه آن، نه تنها میلیاردها دلار صرفه جویی، بلکه ثبت رکوردهای فروش و افزایش سهم از بازار است. با این حال، این استراتژی یک خطر بزرگ هم دارد؛ آیا این محافظه کاری بیش از حد باعث نمی شود تویوتا در بلندمدت از قافله نوآوری های بنیادین عقب بماند؟ تصور کنید روزی زیرساخت های شارژ جهانی متحول شوند و قیمت باتری ها به میزان قابل ملاحظه ای کاهش داشته باشد؛ آیا آن وقت تویوتا خواهد توانست با همان سرعت رقبایی که سال هاست در عرصه خودروهای برقی تجربه کسب کرده اند، پیشرفت کند؟ پاسخ به این سوال سرنوشت بزرگ ترین خودروساز جهان را رقم خواهد زد. فعلاً که جام پیروزی در دستان آقای تویوداست!

به پیج اینستاگرامی «آخرین خودرو» بپیوندید
instagram.com/akharinkhodro.ir