آمریکایی‌ها پشت چراغ قرمز بازار «خودرو ایران»

دنياي اقتصاد/ ابرهاي‌ تحريم در حالي از آسمان کشور کنار رفت که در پي آن، مانع بزرگ از سر راه خودروسازان خارجي (براي حضور در ايران) برداشته شد و حالا غول‌هاي صنعت خودرو دنيا مي‌توانند ميهمان «جاده مخصوص» شوند. اين در حالي است که چراغ خودروسازان آمريکايي براي آمدن به ايران هنوز قرمز است و غول‌هاي ديترويت، فعلا نمي‌توانند بليتي براي پرواز به يکي از بزرگ‌ترين بازارهاي خودرو خاورميانه تهيه کنند. بنابر شواهد موجود، آمريکا تنها تحريم‌هاي ثانويه را به همراه تحريم‌هاي مربوط به صنعت هواپيما و غذا و دارو را برداشته و «خودرو» همچنان در ليست سياه ايالات‌متحده قرار دارد و تحريم آن لغو نشده است. اين يعني، شرکت‌هاي خودروساز آمريکايي نمي‌توانند با ايراني‌ها وارد مشارکت و معامله شوند و همچنان پشت چراغ قرمز تحريم‌ها خواهند ماند. مشکل نه از جانب ايران، بلکه از ناحيه خزانه‌داري آمريکا است، چه آنکه اين وزارتخانه حضور خودروسازان آمريکايي را در ايران ممنوع اعلام کرده و با اين حساب، جنرال موتورز و کرايسلر و فورد و تسلا به عنوان چهار غول صنعت خودرو ايالات‌متحده، فعلا امکان حضور در ايران را ندارند. اين محدوديت البته صرفا به خودروسازان مستقر در آمريکا مربوط مي‌شود و تجارت زيرشاخه‌هاي آنها با ايران ممنوع نيست. بنابر گزارش رويترز، شعب جهاني صنايع آمريکا تا سال 2012 محدوديتي براي فعاليت در ايران نداشته اند، اما بعد از اين سال به‌دليل قوانين سختگيرانه کنگره و وزارت خزانه‌داري اين کشور، فعاليت آنها در ايران ممنوع اعلام شد و حالا با توجه به لغو تحريم‌ها، ايالات‌متحده دوباره اين ممنوعيت را برداشت. با اين حساب، شعب خودروسازان آمريکايي از اين پس مي‌توانند فعاليت و مشارکت خود با خودروسازان ايراني را استارت زده و در بازار ايران حضور يابند. در حال حاضر جنرال موتورز شاخه‌اي اروپايي در آلمان به نام اوپل دارد و کرايسلر نيز با فيات ايتاليا شريک شده و فورد نيز در اروپا و به طور مستقل مشغول فعاليت است؛ بنابراين در شرايطي که خودروسازان آمريکايي در حال حاضر امکان حضور در بازار ايران را ندارند، اما زيرشاخه‌هاي آنها محدوديتي براي آمدن به اين بازار بزرگ را نداشته و با توجه به لغو تحريم‌ها مي‌توانند سهمي از آن را براي خود بردازند. در حوزه واردات نيز هرچند آمريکايي‌ها نمي‌توانند به طور مستقيم خودرو به ايران صادر کنند، اما شعب جهاني آنها ممنوعيتي در اين مورد نداشته و حتي به تازگي يکي از برندهاي معتبر خودروسازي ايالات‌متحده، مجوز ورود به بازار خودرو کشور را کسب کرده است. اين در شرايطي است که اگر وزارت خزانه‌داري ايالات‌متحده همچنان بر ممنوعيت حضور خودروسازان خود در ايران اصرار بورزد، غول‌هاي صنعت خودرو اين کشور چندان جايي در بازار ايران نخواهند داشت و نهايتا مي‌توانند به‌واسطه واردات، سهمي ناچيز را از اين بازار براي خود دست و پا کنند. در واقع با اين شرايط، کنار رفتن تحريم‌ها تنها به نفع اروپايي‌ها و آسيايي‌ها تمام مي‌شود و خودروسازان آمريکايي به‌نوعي سرشان بي‌کلاه خواهد ماند. نه اينکه بازار خودرو ايران براي آمريکايي‌ها خيلي بزرگ باشد و نيامدن به اين بازار، خيلي براي آنها گران تمام شود، اما به هر حال آنقدر جذابيت دارد که امثال جنرال موتورز و فورد و... چشم روي آن نبندند. به اعتقاد بسياري از کارشناسان، بازار خودرو ايران از دو جنبه بسيار اهميت داشته و جذاب است؛ اول به لحاظ حجم تقاضا و دوم از حيث موقعيت استراتژيک منطقه‌اي. در مورد جنبه اول، همين بس که پيش‌بيني‌ها از تقاضاي دو ميليون دستگاهي در چند سال آينده خبر مي‌دهند و اين عدد اگرچه در مقايسه با بازارهاي بزرگ دنيا چندان بزرگ نيست، اما به حدي هست که خودروسازان آمريکايي به‌دنبال گرفتن سهمي از آن باشند. علاوه‌بر اين، برخي پيش‌بيني‌ها از تقاضاي بيش از سه ميليون دستگاهي بازار خودرو ايران طي سال‌هاي آينده و به شرط بهبود اوضاع اقتصادي و افزايش شديد قدرت خريد مشتريان و... حکايت دارد که اگر اين اتفاق رخ بدهد، انگيزه آمريکايي‌ها براي حضور در اين بازار بيشتر و بيشتر نيز خواهد شد. در حال حاضر بخش اعظم خيابان‌ها و جاده‌هاي ايران را خودروهايي قديمي، از رده خارج، کم‌کيفيت و گران پر کرده‌اند که جايگزين شدن آنها با محصولات جديد و روز دنيا، مي‌تواند هم به نفع مشتريان ايراني تمام شود و هم خودروسازان خارجي. از همين رو است که شرکت‌هاي بزرگ خودروسازي جهان براي آمدن به ايران ابراز تمايل کرده‌اند و طبعا آمريکايي‌ها نيز بدشان نمي‌آيد از آينده اين بازار سهمي را براي خود دست و پا کرده و حتي به خودروسازي ايران نيز نفوذ کند. اما اهميت و جذابيت دوم بازار خودرو ايران به صنعتي بودن و موقعيت استراتژيک کشور در منطقه مربوط مي‌شود که اين نيز براي آمريکايي‌ها و البته ساير خودروسازان دنيا بسيار مهم است. ايران به لحاظ جغرافيايي به‌نوعي در قلب خاورميانه قرار گرفته و دور و بر آن پر است از بازارهايي بکر. در واقع ازآنجاکه ايران جزو معدود کشورهاي صنعتي منطقه به‌شمار مي‌رود، شرايط لازم براي تبديل شدن به‌هاب صادرات خودرو را دارد و خودروسازان آمريکايي (البته نه همه آنها) مي‌توانند از اين پايگاه استراتژيک، محصولات خود را به کشورهاي منطقه ارسال کنند. اتفاقا از همين حالا رنوي فرانسه خود را براي تبديل کردن ايران به پايگاه صادراتي‌اش در خاورميانه آماده کرده و اين نشان مي‌دهد خودروسازان معتبر اروپا به‌خوبي مزيت بازار ايران را درک و براي حضور در آن عجله دارند. هرچه هست،با توجه به دو مزيت بزرگ بازار خودرو ايران، آمريکايي‌ها نيز ميل به حضور در آن داشته و خوب مي‌دانند اگر دست به کار نشوند، رقباي اروپايي و آسيايي‌شان رفته رفته قطعات پازل بازار را پر کرده و ديگر جايي براي آنها باقي نخواهد ماند. در اين شرايط بايد منتظر ماند و ديد غول‌هاي ديترويت مي‌توانند دولت آمريکا را براي حضور در اين بازار بزرگ مجاب کنند يا اينکه همچنان پشت چراغ قرمز ايران باقي خواهند ماند؟ با کانال تلگرامي آخرين خبر همراه شويد telegram.me/akharinkhabar