فتاوای رهبر معظم انقلاب در باب وقف: وقف قابل خرید و فروش نیست

ايرنا/ رهبر معظم انقلاب در ادامه فتاوي خود درمورد فروش وقف و تبديل آن اظهار داشتند: وقف قابل خريد و فروش نيست و هرگونه تصرف در وقف بايد زير نظر متولي شرعي موقوفه باشد. سوال: پدر بزرگم حدودا هفتاد سال پيش باغ انگوري را وقف کرده و چند سال پيش از دنيا رفته و فعلا اين موقوفه در اختيار پدر من است، که به خاطر ضعف توان احياء آن را ندارد و اگر همين طوري بماند خراب مي شود و از بين مي رود و ديگر کسي به اجاره آبادش نمي کند، و مسووليت نمي پذيرد آيا مي توان اين باغ را فروخت و پولش را به تشکيلات امام حسين (ع) بدهند يا نمي توانند بفروشند، خواهشمندم حکم مساله را بيان فرماييد. ضمنا متذکر مي شوم که ايشان با زبان آذري وقف کرده اند و با صيغه مخصوص ادا نکرده اند بلکه گفته اند من اين باغ را وقف کردم تا هر چقدر درآمد داشته باشد صرف مخارج امام حسين (ع) بشود. جواب: بسمه تعالي وقف قابل خريد و فروش نيست، و هرگونه تصرف در وقف بايد زير نظر متولي شرعي موقوفه باشد، و در صورتي که متولي مايل باشد مي تواند وکيل بگيرد، و در صورتي که متولي خاص نداشته باشد توليت با حاکم شرع است، و به هر زباني وقف کرده باشد و تحويل متولي وقف داده باشد صحيح است و بايد طبق آن عمل شود. سوال: شخصي زمين شخصي خود را به منظور ساخت حسينيه وقف کرده در وصيت نامه خود قيد کرده که او را در حسينيه مذکور دفن کنند آيا عمل به وصيت فوق الذکر واجب است يا خير؟ جواب: بسمه تعالي اگر واقف در وقف زمين براي حسينيه مکان قبر براي خود استثناء کرده باشد عمل به وصيت وي در اين باره واجب است. سوال: دهات و مزارع موقوفه خاص براساس قوانين و مقررات اصلاحات ارضي به زارعين صاحب نسق واگذار شده و در نتيجه نحوه پياده کردن و شيوه کاربرد نظر واقف کاملا تغيير داده شده و اصولا عمل به وقف نيز منتفي شده عوايد وقف باقي نمانده و متولي نيز ممنوع المداخله شده بدين ترتيب تقاضا مي شود نظريه شرعي حضرتعالي را در رابطه ماده واحده قانون ابطال اسناد فروش رقبات آب و اراضي موقوفه مصوب 28/1/63 که مقرر مي‏دارد از تصويب اين قانون تمامي موقوفاتي که بدون مجوز شرعي به فروش رسيده يا به صورتي به مالکيت درآمده باشد به وقفيت خود بر مي‏گردد و اسناد مالکيت صادر شده باطل و از درجه اعتبار ساقط است و اينکه برخي ادارات ثبت سال هاست از تاريخ تصويب قانون مزبور اقدام به ابطال اسناد صادر نمي‏ کنند و ضرر و زيان بسياري به منافع موقوفه وارد مي‏شود اعلام فرمايند. جواب: بسمه تعالي وقف قابل تبديل و تغيير و واگذاري و خريد و فروش نيست و امور ذکر شده موجب خروج وقف از وقفيت نمي‏شود و صادر کردن سند مالکيت براي زمين موقوفه جايز نيست و اعتبار ندارد و هر مقدار از اجرت و منافع وقف مطابق نظر واقف صرف نشده ضامن هستند و بايد بپردازند و هرگونه تصرف در وقف بايد زير نظر متولي شرعي و صلاح وقف باشد و در غير اين صورت حکم غصب را دارد. سوال: حسينيه‏اي که سال هاي سال اعيان آن به صورت مخروبه و غير قابل استفاده و داراي متولي معين، و نيت واقف بر اين اساس بوده است که درآمد موقوفه بايد صرف تعمير و مرمت حسينيه شود سپس روضه خواني و اطعام و کمک به مستمندان، خيرات و مبرات گردد نظر به اينکه درآمد آن قابل بازسازي حسينيه نبوده شخصي خير مدت دو سال است که وارد امر خير شده و با هزينه شخصي خود حسينيه را بازسازي مي کند اکنون که حسينيه در شرف اتمام است و داراي چند باب مغازه تجاري شده شخص خير تقاضاي توليت حسينيه را کرده است، استدعا دارد تکليف شرعي بيان فرماييد که آيا حسينيه که داراي متولي معين بوده و مي باشد شخص خير مي تواند توليت حسينيه را عهده دار شود يا خير؟ جواب: بسمه تعالي هر گونه تصرف در موقوفه متوقف بر اذن و اجازه متولي شرعي موقوفه و صلاح وقف است و با بودن متولي تعيين متولي ديگر مشروع نيست. سوال: اعضا پايگاه شهدا مسجد به منظور گردآوري بسيجيان و جوانان محل و حفظ آمادگي فيزيکي لازم براي مقابله با تحرکات ضد انقلاب داخلي و تهاجم فرهنگي در صدد ايجاد کلاس هاي رزمي و آموزشي هستند و در اين راستا از حسينيه مجاور آن مسجد که در طول سال به جز ايام سوگواري ابا عبدالله الحسين (ع) تعطيل است، قصد استفاده دارند لذا استدعا مي شود در خصوص نحوه استفاده از محل مذکور اعلام فرماييد، آيا مي‏توان بدون اذن متولي جهت اين اهداف از محل استفاده کرد؟ و در صورتي که ايشان از اين اقدام بسيجيان ممانعت کنند، آيا استمرار کلاس ها شرعا جايز است يا خير؟ جواب: بسمه تعالي هر گونه استفاده و بهره برداري از وقف بايد زير نظر متولي شرعي آن و در جهت وقف باشد. سوال: متولي موقوفه طبق نظر واقف عمل نمي کند و روضه خواني و اطعامي که در وقف نامه قيد شده و در خور شان موقوفه باشد انجام نمي شود و اينجانب مراتب را به اداره اوقاف تذکر داده ام آيا اينجانب از نظر شرعي و ديني وظيفه خود را انجام داده و از گردن اينجانب ساقط است؟ جواب: بسمه تعالي اگر کار ديگري نمي توانيد بکنيد وظيفه اي نداريد، والله العالم. سوال: چندين سال قبل پس از احداث خيابان چند متر از شارع عام در جلو مسجد باقي مانده که امام جماعت مسجد آن را به نفع مسجد تصاحب مي کند و نمي گذارد شهرداري و ثبت آن را تصرف و به فروش برساند و يک قسمت از آن زمين را براي وضوخانه مسجد ساختمان مي کند که تاکنون مورد استفاده مومنان است و يک قسمت ديگر با اجازه امام جماعت مسجد و با اطلاع اداره اوقاف شهرستان به منظور تامين هزينه آب و برق و ديگر نيازهاي مسجد به صورت مغازه درآمد که با نظارت کامل اداره اوقاف به اجاره داده شود و مال الاجاره آن به نفع مسجد هزينه شود، ضمنا تصرف در شارع عام و تبديل آن با اجازه مراجع تقليد در آن زمان بوده متمني است نظر مبارک را در مورد ساختمان مغازه مذکور مرقوم فرماييد. جواب: بسمه تعالي چنانچه با اجازه مراجع بزرگ و زير نظر اداره اوقاف و حاکم شرع انجام شده مانعي ندارد. سوال: اينجانب باني و واقف مسجد حضرت امام رضا (ع) هستم در آن زمان با مراجعه به مراجع وقت پس از قرائت صيغه مسجد توليت آن را خودم به عهده گرفتم و نيت دارم پس از خودم شخص ديگري را به عنوان متولي معرفي کنم.چندي است که اداره اوقاف محل درصدد انتخاب هيات امنايي براي اداره امور اين مسجد است که اين برخلاف نيت واقف (خودم) است. آيا با توجه به اينکه اينجانب در قيد حيات هستم و با تشکيل هيات امناء مخالفم اداره مربوطه مي تواند هيات امنايي تشکيل دهد يا خير ؟ جواب: بسمه تعالي اگر در وقف قرارداد توليت نشده، و فقط شما بعد از وقف توليت را به عهده گرفته ايد اختيار با حاکم شرع است، و احتياط آن است که شما و اداره اوقاف با هم همکاري کنيد، والله العالم. سوال: شخصي زميني را وقف قبرستان کرده و چندين سال از تاريخ وقف مي گذرد اما در محل مزبور به جهت دوري از آبادي مرده اي را دفن نکرده اند و شايد تا صد سال ديگر به زمين وقف که دور از آبادي است مرده اي را نبرند، آيا مي توانند زمين مزبور را فروخته و پولش را در مسجدهايي که خيلي ضرورت هم دارد خرج کنند ؟ جواب: بسمه تعالي فروش زمين وقف براي دفن جايز نيست بلي اگر وقف تحقق پيدا نکرده يعني قبض و اقباض معتبر صورت نپذيرفته اختيار آن با واقف است.