برگزیده

بورس در مدار خوش‌بینی

خراسان

بروزرسانی 1405/03/27 - 07:50

خراسان/عبور تاریخی شاخص کل از مرز پنج میلیون واحد و ثبت رکورد معاملات خرد، بار دیگر نگاه‌ها را به تالار شیشه‌ای دوخته است؛ اما افت ورود پول حقیقی و نوسان نمادها پایداری این صعود را با تردید روبه‌رو کرده است.

روز ۲۶ خرداد برای بازار سرمایه ایران تنها یک روز معاملاتی معمولی نبود؛ روزی بود که شاخص کل بورس تهران برای نخستین بار در تاریخ خود از مرز نمادین پنج میلیون واحد عبور کرد. عددی که زمانی دور از دسترس به نظر می‌رسید، اکنون روی تابلوی معاملات ثبت شده است. همزمان رکورد ارزش معاملات خرد نیز شکسته شد و عدد ۵۴ هزار میلیارد تومان روی تابلو نشست؛ رقمی که از بازگشت موج تازه نقدینگی حکایت دارد. اما پشت این جهش تاریخی، نشانه‌هایی از احتیاط، دست به دست شدن سهام و حتی هیجان نیز دیده می‌شود. بازاری که قله‌ای تازه فتح کرده، اکنون در آستانه مرحله‌ای حساس قرار گرفته است؛ مرحله‌ای که باید دید آیا این سطح تثبیت می‌شود یا تنها یک نقطه هیجانی در مسیر بازار بوده است.

رکوردی که تاریخ بورس را تغییر داد
شاخص کل بورس تهران در معاملات سه‌شنبه با جهشی بیش از ۱۱۹ هزار واحدی، رشد حدود ۲.۴ درصدی را ثبت کرد و در نهایت به سطح پنج میلیون و ۱۰۰ هزار واحد رسید. عبور از این مرز تنها یک عدد تازه در کارنامه بازار نیست؛ پنج میلیون واحد برای سال‌ها به عنوان یک سطح روانی مهم شناخته می‌شد. بسیاری از فعالان بازار حتی در سال‌های رونق بورس نیز تصور نمی‌کردند چنین عددی در تابلوی معاملات دیده شود. اهمیت این رکورد از آن‎جا بیشتر می‌شود که این صعود در شرایطی رخ داده که بازار سرمایه تنها چند هفته پیش از یک دوره پرتنش عبور کرده است. پس از تعطیلی موقت بازار در پی تنش‌های منطقه‌ای و فضای نامطمئن سیاسی، بسیاری انتظار داشتند بورس با فشار فروش و افت قیمت‌ها بازگشایی شود. اما آنچه رخ داد، روایت دیگری از رفتار بازار بود؛ بازاری که پس از بازگشایی نه‌تنها فرونریخت، بلکه با تقاضای قابل توجهی روبه‌رو شد.

رکورد معاملات؛ پول دوباره به بورس برگشت
همزمان با ثبت این رکورد در شاخص، بازار شاهد ثبت رکوردی دیگر نیز بود. ارزش معاملات خرد سهام و صندوق‌های سهامی به بیش از ۵۴ هزار میلیارد تومان رسید؛ رقمی که در تاریخ بازار سرمایه ایران بی‌سابقه است. رکورد قبلی معاملات خرد تنها چند روز پیش و در محدوده ۳۷ هزار میلیارد تومان ثبت شده بود، اما بازار در مدت کوتاهی توانست سقفی تازه برای حجم دادوستدها ایجاد کند.
این رشد قابل توجه در ارزش معاملات نشانه‌ای از افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران در بازار است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند بخشی از نقدینگی که در ماه‌های گذشته در حاشیه بازار قرار داشت، اکنون در حال ورود دوباره به بورس است. گزارش‌های مالی مناسب شرکت‌ها، چشم‌انداز سودآوری بهتر و کاهش نسبی نگرانی‌های سیاسی از جمله عواملی هستند که به بازگشت این پول کمک کرده‌اند.
با این حال، افزایش حجم معاملات همیشه به معنای آرام بودن بازار نیست. در روزی که شاخص رکورد زد، جابه‌جایی‌های قابل توجهی نیز میان نمادها رخ داد؛ نشانه‌ای از آنکه بخشی از فعالان بازار در حال شناسایی سود یا تغییر موقعیت خود هستند.
بازار سبز بود، اما یکدست نه
نگاهی به ترکیب نمادهای مثبت و منفی نشان می‌دهد صعود شاخص کل به معنای رشد یکدست بازار نبوده است. در پایان معاملات حدود ۵۵ درصد نمادها در محدوده مثبت قرار داشتند و حدود ۴۵ درصد نیز با افت قیمت مواجه شدند. این نسبت اگرچه به نفع خریداران است، اما نشان می‌دهد رشد بازار بیشتر بر دوش نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز قرار داشته است.
همین موضوع در مقایسه شاخص کل و شاخص هم‌وزن نیز دیده می‌شود. در حالی که شاخص کل بیش از ۲.۴ درصد رشد کرد، شاخص هم‌وزن تنها حدود ۱.۱ درصد افزایش یافت. این فاصله به روشنی نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگ بازار نقش اصلی را در ثبت رکورد جدید ایفا کرده‌اند.
در چنین شرایطی برخی تحلیلگران معتقدند بازار هنوز در حال توزیع نقدینگی میان صنایع مختلف است و ممکن است در مراحل بعدی، شرکت‌های کوچک‌تر نیز سهم بیشتری از رشد بازار به دست آورند.
نقش یک نماد بزرگ در تکان دادن بازار
در میان عوامل اثرگذار بر معاملات این روز، بازگشایی نماد «فارس» یا هلدینگ خلیج‎فارس توجه بسیاری از فعالان بازار را جلب کرد. این شرکت پس از انتشار یک افشای بااهمیت و اعلام واگذاری یکی از زیرمجموعه‌های خود بازگشایی شد و توانست حجم قابل توجهی از نقدینگی را به سمت خود جذب کند.
نماد فارس به همراه برخی نمادهای بزرگ دیگر مانند فملی و وبملت از جمله نمادهایی بودند که بیشترین ورود پول را تجربه کردند. در مجموع بیش از یک همت نقدینگی به این نمادها وارد شد. چنین تمرکزی از ورود پول باعث شد صنایع بزرگی مانند شیمیایی‌ها و فلزات نیز در صدر فهرست صنایع با بیشترین جذب سرمایه قرار بگیرند.
نشانه‌هایی از احتیاط در دل صعود
با وجود رشد قابل توجه شاخص و رکورد ارزش معاملات، برخی داده‌های بازار نشان می‌دهد معامله‌گران همچنان با احتیاط حرکت می‌کنند. در روزهای قبل از این رکورد، ورود پول حقیقی به بازار به حدود ۹ هزار میلیارد تومان رسیده بود، اما در روز ثبت رکورد شاخص (دیروز) این رقم به حدود ۴۷۶ میلیارد تومان کاهش یافت.
این تفاوت نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح داده‌اند پس از جهش‌های اخیر، برای مدتی نظاره‌گر بازار باشند. همچنین آمار نوسانات نمادها نشان می‌دهد صدها نماد در طول معاملات از صف خرید به محدوده منفی یا حتی صف فروش منتقل شدند؛ نشانه‌ای از اینکه بازار در حال تجربه مرحله‌ای از دست به دست شدن سهام است.
چرا بورس رشد کرد؟
کارشناسان بازار سرمایه مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و روانی را در رشد اخیر بورس موثر می‌دانند. یکی از مهم‌ترین این عوامل بهبود چشم‌انداز سودآوری شرکت‌هاست. افزایش نرخ فروش محصولات، رشد نرخ ارز و کاهش فاصله میان نرخ‌های مختلف ارزی باعث شده بسیاری از شرکت‌های بورسی ظرفیت سودآوری بالاتری پیدا کنند.
در کنار این عوامل، فضای روانی بازار نیز تغییر کرده است. کاهش نگرانی‌ها از تشدید تنش‌های منطقه‌ای و افزایش احتمال توافق‌های سیاسی باعث شده بخشی از ریسک‌هایی که پیشتر در قیمت‌ها لحاظ شده بود، کاهش پیدا کند. نتیجه این تغییر فضا، افزایش تمایل سرمایه‌گذاران برای بازگشت به بازار سهام بوده است.
بورس برنده رقابت با بازارهای موازی
یکی از نکات جالب در تحولات اخیر بازار، مقایسه بازدهی بورس با سایر دارایی‌هاست. در حالی که تصور عمومی در دوره‌های پرتنش اقتصادی رشد بازارهایی مانند طلا و ارز است، داده‌ها نشان می‌دهد در این مقطع زمانی بورس عملکرد بهتری داشته است.از زمان آغاز تنش‌های اخیر تا امروز، شاخص کل بورس رشد قابل توجهی را تجربه کرده، در حالی که طلا با افتی چشمگیر و دلار نیز با کاهش نسبی مواجه شده است. این تغییر توازن باعث شده نگاه بخشی از سرمایه‌گذاران از بازارهای سنتی به سمت بازار سهام معطوف شود.
مسیر پیش رو؛ تثبیت یا اصلاح؟
با وجود فضای مثبت فعلی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند مهم‌ترین آزمون بازار در روزها و هفته‌های آینده رقم خواهد خورد. عبور از یک سطح روانی مهم همیشه با افزایش عرضه‌ها و شناسایی سود همراه است. اگر شاخص بتواند بالای سطح پنج میلیون واحد تثبیت شود، احتمال ورود نقدینگی تازه و ادامه روند صعودی افزایش خواهد یافت.
در مقابل، ناتوانی در حفظ این سطح می‌تواند به اصلاح کوتاه‌مدت بازار منجر شود. علاوه بر این، متغیرهایی مانند سیاست‌های اقتصادی دولت، وضعیت نرخ ارز، انتشار گزارش‌های فصلی شرکت‌ها و شرایط سیاسی نیز می‌توانند مسیر بازار را تغییر دهند.
در مجموع باید گفت بورس تهران با عبور از مرز پنج میلیون واحد، وارد مرحله «تثبیت پس از جهش» شده است؛ مرحله‌ای که در آن ماندگاری شاخص بیش از رشد آن اهمیت دارد. قله فتح شده، اما دوام در این ارتفاع نیازمند نقدینگی پایدار، ثبات سیاست‌گذاری و پرهیز از هیجان است.