آن‌چه باید از طرح شهاب بدانید

بنياد ملي نخبگان/ پيش از تاسيس بنياد ملي نخبگان، دانش‌آموز داراي استعداد برتر، تنها به فرد موفق در رقابت‌هاي تحصيلي گفته مي‌شد که بتواند به مراکز خاص مانند مدارس تيزهوشان راه يابد که اين نوع نگرش، منجر به ايجاد محدوديت براي عموم دانش‌آموزان مي‎شد. مطابق با سياست‌هاي نوين اتخاذشده در بنياد ملي نخبگان، دانش‌آموز داراي استعداد برتر، صرفا فرد درسخوان و باهوش نيست، بلکه دانش‌آموزي است که توانايي برجسته‌اي در حوزه‌هاي مختلف استعدادي از خود بروز دهد و از خلاقيت و پشتکار نيز بهره‌مند باشد «شناسايي و هدايت استعدادهاي برتر» (شهاب) که مهم‌ترين طرح شناسايي مستعدان در عرصه آموزش عمومي است، در تاريخ 25/11/1386 به تصويب هيئت امناي بنياد رسيد. پس از آن «شوراي راهبري طرح شهاب» با مسئوليت راهبري و نظارت در بنياد و «ستاد مرکزي اجرايي طرح شهاب» با مسئوليت اجرايي‌سازي طرح در وزارت آموزش و پرورش تشکيل شد. هدف از تصويب و اجراي طرح، شناسايي و هدايت آموزشي، تربيتي و معنوي مستعدان از دوره ابتدايي تا پايان دوره متوسطه با سازوکار مناسب است تا هويت ديني و ملي افراد تقويت شده و احساس مسئوليت نسبت به ايفاي نقش سازنده در کشور براي آنان حاصل شود. اجراي طرح —اولين مرحله طرح در سال تحصيلي 92-1391 به صورت آزمايشي در هفت استان آذربايجان شرقي، اصفهان، البرز، خراسان جنوبي، خراسان شمالي، کرمانشاه و هرمزگان، براي هفت درصد دانش‎آموزان (39384 دانش‎آموز) در ‎پايه چهارم و پنجم ابتدايي، دوم و سوم راهنمايي و اول، دوم و سوم متوسطه اجرا شده است. —دومين مرحله طرح نيز در سال تحصيلي 94- 1393 با انتخاب دانش‌آموزان پايه چهارم ابتدايي تمامي استان‎هاي کشور (يک منطقه از هر استان) اجرا مي‌شود. فرايند شناسايي و هدايت دانش آموزان پايه چهارم ابتدايي با توجه به تغييرات طبيعي ناشي از رشد شخصيت، استعدادها و توانايي‌هاي کودکان و اجراي کنوني طرح براي پايه چهارم ابتدايي، هدف اصلي اين اجرا، شناسايي حوزه‌هاي استعدادي دانش‌آموزان اين پايه تحصيلي و هم‌چنين هدايت لحاظ‌شده به صورت عمومي و براي همه آن‌هاست. براي دست‌يابي به اين هدف، نبايد هيچ‌گونه جداسازي در کلاس درس و امتياز مادي و تحصيلي ويژه‌اي براي هيچ‌يک از آن‌ها صورت گيرد. فرايند شناسايي براي دانش‌آموزان پايه چهارم ابتدايي، داراي چند مرحله است. ابتدا مجريان طرح، شامل مديران استان‌ها، معلمان، مشاوران، معاونان و مديران مدارس بر اساس متون علمي - آموزشي تدوين‌شده دوره‌هاي آموزشي مورد نياز را مي‌گذرانند. سپس بازبينه‌هاي (چک‌ليست) شناسايي استعدادها در هشت حوزه استعداد کلامي، رياضي، هنري، فضايي، حرکتي، اجتماعي، علوم‌تجربي و فرهنگ ديني توسط معلمان آموزش‌ديده تکميل و به مدير مدرسه ارائه مي‌شود و براي هدايت عمومي دانش‎آموزان و اولياي آن‌ها مورد بررسي و تحليل قرار مي‌گيرد و گزارش تحليلي آماري دقيقي از طرف مدرسه به اداره آموزش و پرورش شهرستان ارسال مي‌شود. هم‌چنين همه مستندات در پرونده سوابق تحصيلي فرد به صورت منظم بايگاني و نگه‌داري مي‌شود. اقدامات مورد نياز براي فرايند هدايت دانش‌آموزان پايه چهارم ابتدايي توسط آموزگار در کلاس شامل استفاده از روش‎هاي متنوع، گروهي و تشويقي در تدريس، بازديدهاي علمي، آگاهي‎بخشي به والدين در زمينه استعدادهاي شناسايي‌شده، توجه عمومي به همه دانش‎آموزان و توجه نامحسوس و غيرمستقيم و به دور از هر گونه برچسب‌زني به دانش‎آموز خاص و... است. اقدامات مورد نياز در سطح مدرسه براساس فراواني استعدادهاي شناسايي‌شده است که شامل تشکيل کلاس‎هاي فوق‌برنامه و دعوت از صاحب‌نظران، فعاليت‎هاي برون‌مدرسه‎اي مانند ايجاد زمينه حضور دانش‎آموزان در بازديدهاي علمي، مسابقات و جشنواره‎ها، معرفي مراکز فعال، تهيه جزوات آموزشي و آموزش و توجيه خانواده‎ها و... است.