لرزش قطب انرژی ایران روی کمربند لرزه‌ای زاگرس

ایسنا/ وقوع زمینلرزه‌ای به بزرگای۵.۲ در عسلویه، بار دیگر توجه‌ها را به همجواری زیرساخت‌های حیاتی نفت و گاز با پهنه‌ای فعال از نظر لرزه‌ای جلب کرد؛ رخدادی که در عین مطرح شدن گمانه‌زنی‌ها درباره نقش فعالیت‌های صنعتی، از نگاه متخصصان بخشی از رفتار طبیعی گسل‌های فعال زاگرس به شمار می‌رود و بر ضرورت رعایت استانداردهای ایمنی و تاب‌آوری سازه‌های این منطقه تأکید دارند.

به گزارش ایسنا، امروز یکشنبه ۱۲ بهمن‌ماه، زمینلرزه‌ای به بزرگای ۵.۲ عسلویه در استان بوشهر را لرزاند؛ رخدادی که با چند پس‌لرزه به بزرگای ۲.۸ و ۳.۵ همراه شد و بار دیگر نگاه‌ها را به یکی از حساس‌ترین پهنه‌های لرزه‌خیز و صنعتی کشور معطوف کرد.

---

بازار

---

عسلویه، به‌عنوان قلب تپنده صنعت انرژی ایران و میزبان میدان گازی پارس جنوبی، منطقه‌ای است که هر لرزش زمین در آن، تنها یک رویداد طبیعی تلقی نمی‌شود، بلکه زنگ هشداری برای زیرساخت‌های حیاتی، تأسیسات نفت و گاز و امنیت انرژی کشور به شمار می‌آید؛ به‌ویژه آنکه سابقه لرزه‌خیزی، زمین‌لرزه‌های خوشه‌ای و شواهد تاریخی وقوع سونامی در این پهنه، حساسیت تحلیل زلزله‌های اخیر را دوچندان کرده است.

دکتر مهدی زارع، استاد تمام پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص زلزله‌های اخیر عسلویه، گفت: پس از دو زلزله با بزرگای ۴.۵ و ۵.۷ در دوم بهمن ۱۴۰۴ در جنوب شهر مهر، در جنوب زاگرس، در ساعت ۸:۴۱ صبح ۱۲ بهمن۱۴۰۴ زمینلرزه با بزرگای ۵.۲ دوباره همین منطقه در عسلویه را لرزاند.

وی افزود: در  مرداد ۱۴۰۴ نیز چند زمینلرزه با بزرگای بین ۴ تا ۴.۴ ریشتر در محدوده عسلویه ثبت شد؛ منطقه‌ای که یکی از مهمترین قطب‌های انرژی ایران و محل استقرار میدان عظیم گازی پارس جنوبی به شمار می‌رود؛ میدانی که با بیش از ۱۴ تریلیون متر مکعب گاز طبیعی، حدود ۸ درصد ذخایر شناخته‌شده گاز جهان را در خود جای داده است.

زارع با اشاره به سابقه لرزه‌خیزی این منطقه خاطر نشان کرد: زلزله بزرگ سال ۹۷۸ میلادی در منطقه سیراف، در نزدیکی بندر طاهری و عسلویه اتفاق افتاد که با سونامی همراه بود؛ چه بسا این سونامی به دلیل وقوع گسل و لغزش به همراه آن در ساحل شمالی خلیج فارس رخ داده باشد.  

وی تاکید کرد: علاوه بر آن شواهد تاریخی نشان می‌دهد که رخداد دو زمینلرزه تاریخی در تاریخ‌های ۹۷۸ و ۱۰۰۸ میلادی در بندر تاریخی سیراف احتمالا با رخداد سونامی همراه بوده است.

استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله خاطر نشان کرد: با توجه به نزدیکی این پهنه تاریخی به منطقه عملیاتی پارس جنوبی و عسلویه، اهمیت برآوردهای مربوط به خطر سونامی در استان بوشهر به طور خاص و در خلیج فارس به طور کلی توجیه می‌شود. این مساله هم برای کشور ایران در پهنه خلیج فارس و در تعاملات منطقه‌ای ما به ویژه با همسایگان جنوبی خلیج فارس دارای ارزش ویژه‌ای است.

زارع اظهار کرد: جزیره کیش در جنوب ناحیه چین خورده زاگرس نیز که ناحیه‌ای بسیار فعال از نظر لرزه‌خیزی، واقع است، در مجاورت گسل خمیدگی «جبهه کوهستان» زاگرس -گسلی فشاری با شیبی به سوی شمال و در این ناحیه با روندی شرقی-غربی- قرار گرفته است و به لحاظ تاریخی نیز زمینلرزه ۱۷۰۳ م، قیس (کیش) در اواخر دوره صفویه با بزرگای برآورد شده ۶.۸ موجب ویرانی جزیره‌های «کیش» و «هنگام» شده است.

اثرات گنبدهای نمکی در لرزه‌خیزی منطقه

این محقق حوزه مخاطرات با اشاره به اثرات گنبدهای نمکی در این منطقه، یادآور شد: وجود گنبدهای نمکی در منطقه باعث می‌شود زلزله‌ها به صورت خوشه‌ای و پیاپی رخ دهند. همچنین، برداشت گسترده نفت و گاز در این پهنه با تحریک وقوع زلزله‌های کوچک در تشدید لرزش‌های منطقه مؤثر است.

وی تاکید کرد: در مجموع، می‌توان گفت که زلزله‌های عسلویه بخشی از فعالیت‌های طبیعی و مداوم گسل‌های فعال در منطقه زاگرس، به‌ویژه گسل خمیدگی جبهه کوهستان هستند.

زارع با بیان اینکه در این منطقه که یکی از مهمترین قطب‌های صنعتی و انرژی ایران و جهان محسوب می‌شود، فعالیت‌های گسترده استخراج نفت و گاز در جریان است، افزود: زمینلرزه‌های القایی یا زلزله‌های چکانشی با برخی فعالیت‌های انسانی از جمله تزریق سیالات به درون چاه‌های عمیق (مثل دفن پساب یا بازیابی ثانویه نفت)، استخراج منابع زیرزمینی و یا ایجاد مخازن بزرگ سدها می‌توانند با ایجاد تغییر در تنش‌های طبقات زمین، باعث رخداد زمینلرزه‌های کوچک تا متوسط شوند.

به گفته وی، این زمینلرزه‌ها معمولاً در ژرفای کم رخ می‌دهند.

اثرات فعالیت‌های نفتی بر روی گسل‌ها

استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به اثرات برداشت نفت از مخازن نفتی در این منطقه و وقوع زلزله، توضیح داد: فعالیت‌هایی مانند حفاری‌های عمیق، تزریق آب یا گاز به مخازن برای افزایش فشار و برداشت بیشتر و استخراج گسترده می‌توانند در تغییر تنش‌های زمین اثر بگذارند.

وی اضافه کرد: اینکه آیا زمینلرزه‌های اخیر در عسلویه ارتباط مستقیمی با فعالیت‌های استخراج نفت و گاز دارد یا خیر، نیاز به بررسی‌های دقیق زلزله‌شناسی، زمین‌شناسی و داده‌های صنعتی دارد.

زارع تاکید کرد: صرف نظر از منشأ زمینلرزه، رعایت استانداردهای ایمنی بالا در طراحی تأسیسات صنعتی و شهرک‌های مسکونی در چنین مناطق فعالی، امری حیاتی است تا در برابر هر گونه لرزه‌ (اعم از طبیعی یا القایی) تاب‌آوری کافی وجود داشته باشد.

انتهای پیام