ماموریت نابغه نابینا؛ ساخت دنیایی بهتر برای همه

ایسنا/ جاش میلی، مخترع و دانشمند نابینا، می‌گوید سرعت دادن به تغییرات واقعی برای افراد دارای معلولیت، مستلزم کنار زدن نگرش‌های اجتماعی درباره نابینایی و سایر معلولیت‌هاست.

به گزارش ایسنا، جاش میلی ۵۷ ساله، دانشمندی نابینا، مخترع فناوری‌های سازگارپذیر و برنده بورسیه «نابغه» بنیاد مک‌آرتور در سال ۲۰۲۱ است. در دهه ۱۹۹۰، زمانی که دانشجوی کارشناسی و سپس تحصیلات تکمیلی در دانشگاه کالیفرنیا برکلی (UCB) بود، پیش از اختراع  جی‌پی‌اس، رهگذران با تعجب می‌دیدند که او در محله از تیرک‌های تابلوهای خیابان بالا می‌رود و با لمس حروف برجسته نام خیابان‌ها، موقعیت خود را در مسیرهای ناآشنا پیدا می‌کند. میلی می‌گوید: بخشی از دسترس‌پذیری برای این است که کارها بالاخره انجام شوند؛ و بخشی دیگر برای اینکه به دیگران نشان دهد انجام همین کارهای ساده، چقدر می‌تواند پرزحمت و فرساینده باشد.

---

بازار

---

به نقل از نیچر، مادرش از کودکی او را تشویق می‌کرد که هنجارها را به چالش بکشد. میلی در خاطراتش با عنوان «وصل کردن نقطه‌ها» (۲۰۲۵) از بازدیدی از یک موزه هنر می‌نویسد که در آن، مادرش او را تشویق کرد به یک مجسمه نزدیک شود و «با دست‌هایش آن را لمس کند». وقتی کارکنان موزه خواستند مانع شوند، مادرش با آن‌ها بحث کرد. میلی می‌گوید این یکی از نمونه‌های زیادی بود که مادرش او را وادار می‌کرد «تمرین شکستن قوانین، فکر کردن به اینکه چه زمانی باید قوانین را شکست و تمرین دیده‌شدن» را انجام دهد. مهارت‌هایی که امروز برایش حیاتی‌اند.

میلی فردی چندوجهی است: از فیزیک و علوم فضایی تا کار روی یک کاوشگر مریخی و دکترای روان‌شناسی ادراک صدا از کارهایی است که او انجام داده است. همه این‌ها زمینه‌ای شد برای حرفه‌ای که بعدها در طراحی فناوری‌های دسترس‌پذیر شکل گرفت. او در کارگاه نجاری کوچک و مرتبی در برکلی با خبرنگار نیچر دیدار کرد؛ جایی که به گفته خودش برای «آزاد کردن ذهنش» به آنجا می‌رود و وسایل چوبی می‌سازد.

شروعی تکان‌دهنده

میلی نابینا به دنیا نیامد. در چهار سالگی، همسایه‌ای با اسید به او حمله کرد و باعث نابینایی و سوختگی شدیدش شد. او در خاطراتش می‌نویسد که شاید سن کمش از نظر روانی از او محافظت کرد: دلایل زیادی برای لذت بردن از زندگی داشتم و نمی‌توانستم بگذارم نابینایی و سوختگی مانعم شود.

این حادثه او را واداشت از همان کودکی «مهندسی کردن» دنیای اطرافش را آغاز کند. با لمس خانه، نقشه‌ای ذهنی از آن ساخت، محله‌اش در بروکلین نیویورک را در ذهن ترسیم کرد و رادیوها و وسایل خانه را باز می‌کرد تا بفهمد چگونه کار می‌کنند. هنگام اسکیت، از پژواک صدای چرخ‌ها برای پرهیز از برخورد با موانع استفاده می‌کرد. در ۱۲ سالگی، با کمک مادرِ یکی از دوستانش که دستورها را برایش می‌خواند، نخستین برنامه رایانه‌ای‌اش را نوشت تا رایانه از یک تا ۱۰ بشمارد. در دبیرستان، با الهام از فیلم WarGames (۱۹۸۳) و با کمک معلم بریلش، یک سنتزکننده گفتار را به‌عنوان نمونه اولیه «صفحه‌خوان» روی رایانه خانگی‌اش راه‌اندازی کرد.

چند سال بعد، در دوران کارشناسی فیزیک، در به‌روزرسانی outSPOKEN مشارکت کرد؛ نرم‌افزاری برای نابینایان و کم‌بینایان که محتوای رابط گرافیکی رایانه را به‌صورت صوتی می‌خواند. نسخه مک این برنامه نخستین‌بار در سال ۱۹۸۹ توسط شرکت کوچک Berkeley Systems منتشر شده بود.

او این شغل را از طریق آشنایی با «مارک ساتن» به دست آورد؛ فردی نابینا که میلی او را «هیپیِ آرام» توصیف می‌کند. آن‌ها در زیرزمین کتابخانه‌ای در برکلی، با هم آشنا شدند؛ جایی که دانشجویان نابینا گرد هم می‌آمدند، از دستگاه‌های بریل استفاده می‌کردند، درباره حقوق معلولیت گفت‌وگو می‌کردند و از هم می‌آموختند. میلی می‌گوید دانشجویان شبانه‌روز سخت کار می‌کردند و زیاد هم به تفریح می‌پرداختند.

این جمع و پیوند با جامعه گسترده‌تر حقوق افراد دارای معلولیت، نقطه عطفی در زندگی میلی بود. او می‌گوید: پیش از برکلی، خودم را عضوی از جامعه معلولیت نمی‌دانستم. چرا باید می‌دانستم؟ اما با همتایان جدیدش دریافت که همه ما با این مواجهیم که دیگران می‌گویند نمی‌توانیم کاری انجام دهیم، چیزهایی می‌سازند که برای ما قابل استفاده نیست و ما را خواسته یا ناخواسته حاشیه‌نشین می‌کنند.

نقشه‌هایی که با دست خوانده می‌شوند

میلی در سال ۱۹۹۳ کارآموزی در مرکز پروازهای فضایی گادرد ناسا را دنبال کرد و روی نرم‌افزار کالیبراسیون حسگرهای نوری کاوشگر رصدگر مریخ Mars Observer کار کرد؛ فضاپیمایی که پیش از ورود به مدار مریخ ناپدید شد. این اتفاق او را دلسرد کرد و به این نتیجه رساند که طراحی فناوری‌های دسترس‌پذیر جایی است که می‌تواند بیشترین آورده را داشته باشد.

او بعدها در مؤسسه پژوهشی چشم اسمیت-کتلوِل در سان‌فرانسیسکو، پروژه‌ای را آغاز کرد که به یکی از افتخاراتش تبدیل شد. پروژه TMAP، سامانه تولید خودکار نقشه‌های لمسی بود. این پروژه به نابینایان اجازه می‌داد با استفاده از داده‌های جغرافیایی سرشماری آمریکا، نقشه خیابان‌های هر نقطه را به ‌صورت برجسته و قابل لمس چاپ کنند. پیش از آن، افراد بینا برای نابینایان نقشه می‌ساختند، اما TMAP به نابینایان امکان می‌داد خودشان نقشه مورد نظرشان را بسازند.

نسخه دیجیتال این ایده بعدها به تبلت لمسی سخنگو (TTT) تبدیل شد؛ دستگاهی که کاربر، نقشه برجسته را روی صفحه آن قرار می‌داد و با لمس هر نقطه، اطلاعات صوتی درباره نام خیابان، تعداد خطوط عبور، جهت حرکت و محل گذر عابر دریافت می‌کرد و حتی برای کسانی که بریل نمی‌دانستند، مناسب بود.

میلی همچنین برای سیستم حمل‌ونقل سریع خلیج سان‌فرانسیسکو (BART) نقشه‌های لمسی را طراحی کرد. قبل از آن، باید همین‌طور سرگردان می‌گشتی تا چیزی را پیدا کنی یا از کسی کمک می‌خواستی.

آینده‌ای دسترس‌پذیرتر

از جدول تناوبی لمسی-صوتی با قلم هوشمند گرفته تا پلتفرمی برای افزودن توضیحات صوتی جمع‌سپاری‌شده به ویدئوهای یوتیوب برای نابینایان، میلی همواره بر «دموکراتیزه کردن دسترسی» تأکید داشته است.

در سال ۲۰۱۵، او «پروژه آردوینوی نابینایان» را راه‌اندازی کرد تا نوجوانان نابینا و کم‌بینا را با ساخت ربات و ابزارهای الکترونیکی آشنا کند. او می‌گوید: قرار نیست هر کودک نابینا یک نابغه فناوری باشد، اما انتخابش باید با خودش باشد.

میلی به پژوهشگران نابینا توصیه می‌کند: اجازه ندهید شما را فقط به حوزه دسترس‌پذیری محدود کنند. دنیا تمایل دارد شما را به آن سمت هل بدهد. با این حال، برای خودش این حوزه به یک علاقه عمیق تبدیل شده است.

او در سال ۲۰۱۹ به Amazon Lab126 پیوست تا دسترس‌پذیری فناوری‌هایی مانند دستیار صوتی الکسا، فایر تی‌وی و پرایم ویدئو را بهبود دهد و هم‌زمان گروه‌های طراحی را آموزش دهد که برای دسترس‌پذیر بودن یک محصول، چه چیزهایی باید انجام دهند.

بورسیه مک‌آرتور در سال ۲۰۲۱ به او امکان داد خاطراتش را بنویسد و یک برنامه درسی مطالعات معلولیت برای دانشجویان مهندسی و طراحی تدوین کند. او همچنین سازمان غیرانتفاعی CAOS را تأسیس کرده که هدفش فراهم کردن ابزارهای دسترس‌پذیر کم‌هزینه برای همه است.

میلی در جمع‌بندی می‌گوید: پیشرفت‌های بزرگی داشته‌ایم. اما تبعیض علیه افراد دارای معلولیت هنوز زنده است. وضعیت امروز خیلی بهتر از سال‌های ۱۹۹۰ یا ۱۹۵۰ است، اما راه زیادی در پیش داریم.

انتهای پیام