تشخیص مسمومیت غذایی ناشی از باکتری «سالمونلا» با زیست حسگر

جام جم/محققان دانشگاه رازي کرمانشاه، طي تحقيقاتي آزمايشگاهي موفق به ساخت زيست حسگري شدند که از حساسيت و گزينش پذيري مطلوبي برخوردار است و مي توان با استفاده از آن باکتري سالمونلا را در مواد غذايي تشخيص داد. دکتر مجتبي شمسي پور، يکي از مجريان طرح « امکان تشخيص مسموميت غذايي ناشي از باکتري سالمونلا به کمک زيست حسگر» با اشاره به اهميت شناسايي و اندازه‌گيري اين باکتري عنوان کرد: براي اين منظور، زيست حسگر‌هاي الکتروشيميايي بر پايه‌ تثبيت DNA در سطح الکترودهاي اصلاح شده بسيار مورد توجه قرار گرفته است. دليل اين امر ويژگي‌هاي مهم اين حسگرها از جمله حساسيت بالا، گزينش پذيري، سهولت ساخت، تکرار پذيري و ارزان بودن آن‌هاست. وي افزود: يکي از انواع الکترودهاي به کار رفته در ساخت اين حسگرها، الکترود اصلاح شده با نانو مواد کربني است. البته يکي از نانومواد کربني پرفايده در ساخت اين الکترودها، نانوماده‌ متخلخل کربن شيشه‌اي است. در اين کار پژوهشي توالي DNA مربوط به باکتري سالمونلا بر روي الکترود نانو متخلخل کربن شيشه‌اي تثبيت شده و زيست حسگر نهايي جهت اندازه گيري باکتري ذکر شده در نمونه‌ غذايي مورد استفاده قرار گرفته است. به گفته‌ي شمسي پور، نتايج حاصله نشان مي‌دهد که با استفاده از اين زيست حسگر مي‌توان تغييرات DNA مربوطه را با حساسيت و گزينش‌پذيري بسيار بالايي اندازه‌گيري کرد. وي تاکيد داشت: سهولت ساخت، هزينه‌ پايين، دقت و صحت خوب، محدوده‌ پاسخ دهي مناسب و حد تشخيص بسيار پايين از ديگر مشخصات مهم اين زيست حسگر است. لذا با تکميل نتايج و دستيابي به توليد انبوه، اين حسگر مي‌تواند در شاخه‌هاي پزشکي باليني و علوم آزمايشگاهي به منظور شناسايي سريع نوع باکتري افراد بيمار و نيز در صنايع غذايي به منظور کنترل کيفيت و سلامت محصولات غذايي و يا شناسايي محصولات آلوده به اين باکتري به کار رود. بر اساس اعلام ستاد نانو، بيماري‌هاي ناشي از مسمويت غذايي يکي از معضلات اصلي سازمان بهداشت جهاني است. از اين ميان، مسموميت ناشي از باکتري سالمونلا يکي از انواع مسموميت است که اغلب ناشي از مصرف شير، گوشت، تخم مرغ و مرغ ‌هاي فاسد شده است. احتمال ابتلا به اين بيماري در فصل گرما بسيار زياد است. اين حسگر در اندازه‌گيري گونه‌اي باکتري مسموميت زا، در نمونه‌هاي غذايي مورد آزمايش، عملکرد موفقي داشته است. نتايج اين تحقيقات در مجله‌‌ Biosensors and Bioelectronics (جلد ۶۹، شماره ۱، سال ۲۰۱۵، صفحات ۱۰۰ تا ۱۰۵) منتشر شده و دکتر مجتبي شمسي پور- عضو هيأت علمي دانشگاه رازي کرمامشاه- و دکتر محمود عموزاده تبريزي- پژوهشگر پسا دکتراي اين دانشگاه- در انجام آن همکاري داشته‌اند.