شناسایی شبکه‌های مغزی مرتبط با سطح هوش و شعور انسانی

زوميت/ دانشمندان براي نخستين بار تا به امروز دسته‌اي از ژن‌هاي مغزي را شناسايي کرده‌اند که گفته مي‌شود با ميزان هوش و شعور انساني در ارتباط هستند. دو دسته به نام‌هاي M1 و M2 هر کدام در واقع شبکه‌هايي هستند که از صدها ژن منحصر به فرد ساخته شده‌اند و به باور دانشمندان در عملکردها و ساختارهاي ذهني ما تاثير دارند. اين عملکردها شامل حافظه و به يادسپاري‌، توجه و دقت، سرعت پردازش و تحليل و همچنين توانايي استدلال و برهان‌آوري مي‌شوند. موضوع بحث‌برانگيز اين است که پژوهشگراني که دسته‌هاي M1 و M2 را شناسايي کرده‌اند همچنين احتمال مي‌دهند که شايد اين دسته‌ها تحت کنترل سوئيچ‌هاي اصلي (master switch) باشند و اين سوئيچ‌ها کارکرد و سازوکار شبکه‌ي ژن‌ها را تنظيم مي‌کنند. اگر اين فرض درست باشد و دانشمندان واقعا بتوانند اين سوئيچ‌ها را بيابند آنگاه شايد بتوانيم هوش و شعور ژنتيکي خود را به صورت ماهرانه‌اي شناسايي يا حتي دستکاري کرده و در پي آن توانايي‌هاي ذهني خود را افزايش دهيم. مايکل جانسون (Michael Johnson)، عصب‌شناس کالج سلطنتي لندن در اين باره مي‌گويد: ما مي‌دانيم که ژنتيک نقش بسيار مهمي را در ميزان هوش دارد اما تا به امروز هيچ اطلاعي درباره‌ي اينکه چه ژن‌هايي با اين موضوع مرتبط هستند نداشتيم. اين پژوهش برخي از ژن‌هاي مرتبط با هوش انساني را شناسايي و آشکار کرد و همچنين چگونگي برهم‌کنش آنها با يکديگر را تا حدودي آشکار ساخت. پژوهشگران با بررسي مغز بيماراني که براي درمان بيماري صرع تحت عمل جراحي عصبي قرار گرفته بودند به اين يافته‌ها رسيدند. آنها با فراکاوي هزاران ژن در مغز و سپس ترکيب اين يافته‌ها با دو مجموعه‌ي داده‌، پژوهش‌هاي خود را انجام دادند. دو مجموعه‌ي داده که در اين پژوهش به کار برده شد، شامل اطلاعات ژنتيکي به دست آمده از افراد سالمي که در تست‌هاي سنجش IQ شرکت کرده بودند و همچنين اطلاعات ژنتيکي از کساني که داراي اختلالات عصبي و ناتواني ذهني بودند. با مقايسه‌ي نتايج به دست آمده، پژوهشگران پي بردند که برخي از ژن‌هايي که در انسان‌هاي سالم روي هوش انساني تاثير دارند در صورتي که دچار جهش شوند مي‌توانند منجر به مشکلات عصبي جدي شوند. جانسون مي‌گويد: ويژگي‌هايي همانند هوش به وسيله‌ي گروه‌هايي از ژن‌ها که با هم همکاري دارند تعيين مي‌شوند. براي شناسايي و واکاوي ژن‌هايي که براي تاثيرگذاري بر توانايي‌هاي ذهني ما براي ثبت خاطرات جديد يا گرفتن تصميمات تعيين کننده در حين مواجهه با شمار فراواني از اطلاعات پيچيده همکاري داشتند از تحليل‌هاي کامپيوتري استفاده کرديم و دريافتيم که برخي از اين ژن‌ها در واقع همان‌هايي هستند که با بيماري‌ صرع در کودکي و همچنين ناتواني ذهني ارتباط دارند. اين پژوهش که در مجله‌ي نيچر نوروساينس (Nature Neuroscience) هم منتشر شده، هنوز در مراحل اوليه‌ي قرار دارد اما پژوهشگران معتقدند که تحليل‌هاي آنها مي‌تواند تاثيرات بزرگي داشته باشد؛ نه تنها براي درمان و کنترل بيماري‌ها مغزي بلکه ممکن است روزي بتوان براي تغيير و دستکاري هوش و توان ذهن هم از آنها استفاده کرد. جانسون در اين باره مي‌گويد: در نهايت ما اميدواريم که اين نوع تحليل‌ها زمينه‌ي لازم را براي درمان بهتر بيماري‌هاي ناشي از مشکلات عصبي همانند صرع و همچنين بهبود يا درمان آسيب‌هاي ذهني حاصل شده از اين بيماري‌هاي مرتبط با افسردگي فراهم کند. پژوهش ما نشان داده که شايد امکان تغيير و بهبود هوش با انجام دستکاري اين ژن‌ها وجود داشته باشد. اما در حال حاضر اين کار فقط در حد يک ايده‌ي تئوري است و صرفا به صورت يک احتمال به شمار مي‌رود. ما هنوز گام‌هاي نخست پژوهش خود را برداشته‌ايم و راه زيادي در پيش داريم با کانال تلگرامي آخرين خبر همراه شويد telegram.me/akharinkhabar