آشکارسازی اشعه‌های مضر در محیط‌های درمانی با نانوذرات نمک طعام

آفتاب نيوز/ پژوهشگران دانشگاه کاشان با استفاده از نانوذرات نمک طعام ابزاري جهت آشکارسازي وجود پرتوهاي مضر مانند اشعه گاما در محيط‌هاي درماني و صنعتي ساختند. با شناخت پرتوهاي ايکس و گاما توسط بشر استفاده از اين امواج الکترومغناطيس به سرعت در زمينه‌هاي مختلف گسترش يافت، اين در آشکارسازي اشعه‌هاي مضر در محيط‌هاي درماني با نانوذرات نمک طعامحالي است که پرتوهاي گاما و ايکس از خطرناک‌ترين اشعه‌ها هستند و ميزان استفاده از آنها بايد تا حد ممکن کم باشد و يا در هنگام کار از لباس‌هاي مخصوص استفاده کرد؛ در غير اين صورت احتمال ابتلا به سرطان در افراد در معرض تابش افزايش مي‌يابد. بر اين اساس، محققان دانشگاه کاشان ابزاري براي آشکارسازي وجود پرتوهاي مضر با استفاده از نانو ذرات نمک طعام عرضه کردند. دکتر محسن محرابي، عضو هيأت علمي دانشگاه کاشان و از محققان اين طرح، يکي از روش‌هاي کاهش خطرات ناشي از اشعه‌ها را استفاده از آشکارسازهايي دانست که بتوانند آلودگي محيط به اين پرتوها را تعيين کنند و گفت: با کمک آشکارسازي پرتوهاي گاما در يک محيط آلوده يا تعيين ميزان دوز جذب شده توسط يک فرد که در معرض تابش اين پرتو قرار گرفته است، مي‌توان اقدام به ايمن‌سازي محيط و فرد کرد. وي اضافه کرد: در اين طرح به کمک نانوذرات نمک طعام، آشکارسازهاي حساس به پرتوي گاما را طراحي کرديم. محرابي با اشاره به استفاده فراوان از اين اشعه‌ها در بسياري از روش‌هاي تشخيصي نظير انواع راديوگرافي و ماموگرافي و يا درمان توده‌هاي سرطاني توسط روش‌هاي مختلف پرتودرماني و راديوگرافي صنعتي، ادامه داد: لذا استفاده از ابزارهاي مناسب و مفيد و با دقت زياد جهت جلوگيري از آسيب‌هاي پرتوهاي يونيزان از جمله اشعه‌ گاما و همچنين آشکارسازي اين پرتوها امري بديهي است. اين عضو هيات علمي تاکيد کرد: در اين پژوهش با تغيير عوامل تأثيرگذار متفاوت در روش‌هاي ساخت، نانوذرات نمک طعام را با خواص آشکارسازي مناسب و البته با قيمتي ارزان ساختيم. به گفته اين محقق، نتايج اين پژوهش در تمامي صنعت‌هايي که با پرتوهاي گاما سرو کار دارند، ازجمله فناوري هسته‌اي و پرتو پزشکي جهت آشکارسازي پرتو گاما در محيط يا ميزان دوز جذب شده توسط فردي که در معرض پرتو قرار گرفته است، کاربرد دارد. محرابي به بيان نحوه ساخت اين آشکارساز پرداخت و خاطر نشان کرد: در اين پژوهش به منظور ساخت آشکارسازهاي حساس به پرتوهاي گاما نانوذرات نمک طعام با دو ناخالصي مس و منگنز به دو روش متفاوت هم رسوبي شيميايي و اولتراسونيک در اندازه‌هاي مختلف ساخته شدند. سپس خواص لومينسانس (نوري) نانو ذرات ساخته شده و ميزان حساسيت آنها نسبت به پرتوهاي گاما، جهت دستيابي به يک آشکارساز مناسب و بهينه در دوزهاي مختلف مورد بررسي قرار گرفت. وي به نتايج به دست آمده اشاره کرد و گفت: نتايج به دست آمده نشان مي‌دهد که روش ساخت نانوذرات نمک طعام در خصوصيات لومينسانسي آنها بسيار تأثيرگذار است. همچنين با کاهش اندازه نانو ذرات نمک طعام حساسيت آنها نسبت به پرتوهاي گاما در دوزهاي بالا افزايش مي‌يابد. محرابي همچنين اضافه کرد: نتايج به دست آمده نشان داد که اندازه‌ ذرات در روش هم‌رسوبي تقريبا 5 برابر اندازه ذرات ساخته شده به روش اولتراسونيک است. اما ساختار بلوري نانوذرات نمک طعام ساخته شده به هر دو روش يکسان است که اين نتيجه توسط آزمون پراش پرتو ايکس مشخص شده است. محقق اين پژوهش تصريح کرد: از طرف ديگر حساسيت نانوذرات نمک طعام توليد شده به روش اولتراسونيک با ناخالصي مس و منگنز نسبت به پرتو گاما به ترتيب 3 و 2 برابر نانوذرات مشابه توليد شده به روش هم‌رسوبي است. اين تحقيق از سوي دکتر محسن محرابي و دکتر مصطفي زاهدي‌فر از اعضاي هيأت علمي دانشگاه کاشان، زهره سعيدي سوق دانشجوي کارشناسي ارشد فيزيک دانشگاه کاشان و همکارانشان اجرايي شده و نتايج آن در مجله تخصصي Nuclear Instruments and Methods in Physics Research, A با ضريب تأثير 1.36 منتشر شده است. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد