پای درد دل "المپیادی‌ها" برای ریشه‌یابی سیر نزولی رتبه‌های جهانی

ايسنا/ بررسي نتايج دانش‌آموزان ايراني در المپيادهاي جهاني در دو سال اخير نشان مي‌دهد رتبه‌هاي جهاني کسب شده در رشته‌هاي رياضي، فيزيک، شيمي و کامپيوتر سير نزولي در پيش‌داشته است. تيم المپياد رياضي دانش‌آموزي ايران در سال ۲۰۱۷ مقام پنجم جهان را کسب کرد، اما در سال ۲۰۱۸ با ۱۴ پله سقوط در جايگاه نوزدهمي جهان ايستاد؛ هم‌چنين تيم المپياد فيزيک دانش‌آموزي کشورمان هم که در سال ۲۰۱۷ رتبه ۱۲ جهان را کسب کرده بود، در سال ۲۰۱۸ به رتبه بيست‌وپنجمي سقوط کرد. در رشته‌هاي شيمي و کامپيوتر هم به ترتيب افت ۱۶ و پنج پله‌اي نصيب دانش‌آموزان ايراني در فاصله سال‌هاي ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ شده است. تعدادي از دانش آموزاني که در سال گذشته المپيادي بودند، از شرايطي که در دوره آمادگي براي المپيادهاي جهاني گذارنده‌اند، سخن گفتند؛ اما پيش از بررسي صحبت‌هاي آنان لازم است به طور خلاصه روال آمادگي اين دانش‌آموزان براي شرکت در المپيادها را بيان کنيم. مرکز ملي پرورش استعدادهاي درخشان و دانش‌پژوهان جوان بخشي از وزارت آموزش و پرورش است که اقدام به برگزاري المپيادهاي علمي کشوري مي‌کند و اصطلاحاً "باشگاه دانش‌پژوهان جوان" خوانده مي‌شود، چرا که قبل از ادغام با "مرکز ملي پرورش استعدادهاي درخشان" در سال ۸۹ ‏به اين نام شناخته مي‌شد. تعدادي از دانش‌آموزان المپيادي‌اي که هر سال براي آمادگي دوره جهاني مهمان باشگاه دانش‌پژوهان جوان مي‌شوند و از شهرستان‌ها در اين رقابت شرکت مي‌کنند، تقريباً ۶ ماه در اين مرکز اسکان مي‌يابند؛ علاوه بر آن، اين مرکز مسئول آماده‌سازي همه دانش‌آموزان المپيادي براي شرکت در مرحله جهاني نيز است. دانش‌آموزان المپيادي بعد از اينکه براي شرکت در المپيادهاي علمي ثبت نام مي‌کنند، در نيمه زمستان مرحله اول المپياد را پشت سر مي‌گذرانند و در صورت قبولي ارديبهشت ماه در آزمون مرحله دو شرکت مي‌کنند. تابستان مدال‌هاي کشوري تقسيم مي‌شود و تقريباً از پاييز وارد "باشگاه دانش‌پژوهان جوان" مي‌شوند تا در دوره‌اي تقريباً ۶ ماهه درس بخوانند و آموزش ببينند و براي اعزام به مرحله جهاني آماده شوند. مدال‌آوران تيم المپياد نجوم و اخترفيزيک ايران در صحبت‌هاي خود به شرايطي که طي يک سال حضور در اين مرکز گذراندند، اشاره کردند. امير پويا معيني که مدال طلاي جهاني رقابت‌هاي نجوم و اخترفيزيک را دارد، مي‌گويد: «ما يک سال در باشگاه دانش‌پژوهان جوان براي المپياد جهاني تلاش کرديم و در طي اين يک سال هر هفته حداقل يک موضوع براي جروبحث و درگيري با عوامل باشگاه وجود داشت.» علي يونسي ديگر دارنده مدال طلاي رقابت‌هاي جهاني ۲۰۱۸ نجوم و اختر فيزيک هم مي‌گويد: «در خصوص کثيفي خوابگاه و نبودن امکانات رفاهي مانند بوفه که باعث مي‌شد ما حتي براي تهيه يک بطري آب مسافت طولاني را تا يک مغازه طي کنيم و همچنين مسائل ديگر مشکلاتي داشتيم.» در ادامه اين گفت‌وگو، معيني به کمبود بودجه باشگاه دانش‌پژوهان هم اشاره مي‌کند و مي‌گويد: «مهم‌ترين مشکل، کمبود منابع مالي باشگاه بود. من به جرأت مي‌توانم بگويم که هيچ کلاسي نداشتيم که تا آخر ادامه پيدا کرده باشد. هيچ کلاسي نداشتيم که استاد آن ثابت سر کلاس حاضر شده باشد، همه کلاس‌ها را نصفه و نيمه رها مي‌کردند. استادها به دليل مسائل مالي قهر مي‌کردند و معلمان مدام تغيير مي‌کردند.» احتمالاً همين کمبود بودجه باعث شده که ۵ نفر دوم تيم المپياد نجوم و اختر فيزيک ايران که با عنوان تيم ب به مسابقات اعزام شده بودند، تمامي هزينه‌ها را خودشان متحمل شوند و به قول علي يونسي: «بچه‌ها شخصاً هزينه کردند تا براي ايران افتخار کسب کنند! اگر ۵ نفر دوم نمي‌توانستند اين هزينه را پرداخت کنند، ما فقط چهار طلا مي‌گرفتيم و روسيه قهرمان جهان مي‌شد.» يکي ديگر از المپيادي‌هايي که در سال‌هاي گذشته مهمان باشگاه بوده، مي‌گويد: «در اولين برخورد با باشگاه تمامي لوازم اتاق مانند رو بالشتي، پتو و … همه از سال قبل دست نخورده باقي مانده بودند و تعويض نشده بودند. بعد از اعتراضات اوليه و صحبت‌هاي فراوان اين اجازه داده شد تا اتاق‌ها عوض شوند. در ماه‌هاي اوليه شروع دوره انتخابي براي تيم ملي (دوره طلا) حمام‌ها آب گرم نداشتند و دانش‌پژوهان مجبور به استحمام با آب سرد بودند.» اين فرد درباره وضعيت تغذيه باشگاه دانش‌پژوهان مي‌گويد: «يکي از بزرگترين مشکلات خوابگاه وعده‌هاي غذايي آن بود. در خوابگاه فقط سه وعده غذايي به دانش‌پژوهان داده مي‌شد و هيچ ميان وعده‌اي شامل ميوه و خوراکي در کار نبود. صبحانه هر روز از خود باشگاه بود و متأسفانه از تنوع به هيچ وجه خبري نبود، تا اين حد که براي حدود يک هفته صبحانه ما نان و کره خالي بود. در اين مورد اعتراضات زيادي در جلسات صورت گرفت و تا اين حد پيش رفت که يکي از والدين از روي دلسوزي براي دانش‌پژوهان مواد غذايي براي صبحانه مانند شير و.... تهيه کرد و به باشگاه داد، ولي همين مواد غذايي هيچ وقت به دانش‌پژوهان نرسيد.» او در ادامه صحبت‌هاي خود مي‌گويد: کيفيت شام و ناهارها به حدي پايين بود که بعضي شب‌ها برخي از دانش‌آموزان دچار مسموميت شده بودند. يکي ديگر از دانش‌آموزاني که در يکي دو سال اخير در باشگاه دانش‌پژوهان اقامت داشته است، مي‌گويد: «در خوابگاه حتي يک آبخوري ساده نيز تعبيه نشده است و دانش‌پژوهان براي گرفتن آب بايد در هنگام صرف شام بسته‌هاي آب را از مسئولان دريافت کنند و در مواردي که اين بسته‌ها تمام شود، گزينه‌اي ندارند جز اينکه صبر کنند تا بسته‌هاي جديد از راه برسد.» اين دانش‌آموز و تعدادي ديگر از دانش‌آموزان به وضعيت اينترنت باشگاه هم اشاره مي‌کنند و در اين باره مي‌گويند: «اينترنت براي دانش‌پژوهان يکي از اساسي‌ترين امکانات است. اينترنت براي دانلود مقالات، نمونه سوالات، شرکت در رقابت‌هاي اينترنتي (دانش‌پژوهان کامپيوتري) و … که متأسفانه در خوابگاه وجود ندارد. در ساختمان باشگاه تمام طبقات مجهز به اينترنت با سرعت مناسب هستند و تنها قسمتي از اين ساختمان که اينترنت ندارد، خوابگاه آن است. اين مورد بارها به مسئولان گفته شده است و متأسفانه هيچ اقدامي در اين راستا صورت نگرفته است و وضعيت هنوز مانند گذشته است و دانش‌پژوهان مجبور به استفاده از بسته‌هاي شخصي هستند.» اين دانش‌آموزان در ميانه صحبت‌هايشان به نقض حريم شخصي خود در خوابگاه هم اشاره مي‌کنند و مي‌گويند: «در خوابگاه براي مسئولين چيزي به اسم "حريم شخصي" تعريف نشده است و هر زمان که اراده کنند، مي‌توانند وارد اتاق شده و وسايل شخص را جابه‌جا کنند. اين موضوع بارها باعث دردسر در خوابگاه شد و حتي به دعواي لفظي با مسئولين کشيده شد. براي مثال صبح‌ها (که معمولاً بچه‌ها خواب هستند) بعضي از خدمه از لوازم شخصي دانش‌پژوهان براي استحمام استفاده مي‌کردند و در مواردي ديگر زماني که قرار بود مسئولي به بازديد از باشگاه بيايد، خدمه بدون اجازه و در غياب افراد اتاق، به نظافت اتاق مي‌پرداختند که در مواردي باعث گم شدن لوازم کوچک بچه‌ها مانند فلش و … مي‌شد. در مواردي ديگر نيز هنگام نظافت فکر مي‌کردند که لوازم بچه‌ها براي باشگاه است و آنها را جمع‌آوري کرده و به انبار مي‌بردند.» البته يکي ديگر از المپيادي‌ها مي‌گويد: همچين مسائلي پيش مي‌آمد، اما سهوي بود مثلاً نظافتچي ممکن بود يکي از وسايل بچه‌ها را حين نظافت دور بياندازد. يکي ديگر از دانش‌آموزاني که دو سال قبل در اين باشگاه حضور داشته، مي‌گويد: امکانات باشگاه نسبت به چند سال پيش به شدت افت کرده و ساختمان باشگاه به دليل اينکه ديگر بودجه مستقيم ندارد، به يک ساختمان "نيمه متروکه" تبديل شده است. قبلاً اين باشگاه زير نظر شوراي عالي انقلاب فرهنگي بوده اما الان زير مجموعه‌اي از وزارت آموزش و پرورش است. وي ادامه مي‌دهد: «البته از زماني که خانم مهاجراني رياست باشگاه را عهده‌دار شده‌اند، وضعيت بهتر شده؛ اما هم‌چنان مطلوب نيست. مثلاً يکي از مشکلات اين است که حقوق دبيران دير به حسابشان واريز مي‌شود يا کلاً به آن‌ها حقوقي داده نمي‌شود، هر چند که اکثر معلمان ما از المپيادي‌هاي سابقي بودند که آن‌چنان چشم‌داشت مالي نداشتند، اما همين مسئله باعث مي‌شد بي‌انگيزه شوند.» يکي ديگر از افرادي که سال ۹۶ مهمان باشگاه بوده، مي‌گويد: «غذاي باشگاه را از دانشگاهي در شرق تهران مي‌آوردند و در باشگاه گرم مي‌کردند، يک وقت‌هايي چيزهايي عجيب‌و غريب در غذا پيدا مي‌کرديم. در سال ۲۰۱۸ فقط نجوم و زيست‌شناسي نتيجه خوبي گرفت. بچه‌هاي نجوم تلاش زيادي کرده بودند و به دانش‌آموزان شرکت‌کننده در المپياد زيست هم رسيدگي خوبي مي‌شد، چراکه ايران ميزبان المپياد زيست‌شناسي بود. هم کلاس‌هاي المپيادي‌هاي زيست خوب برگزار مي‌شد و هم اردوي خوبي برده شدند، اما ما رياضي‌ها حتي کلاس هم نداشتيم. سال ۹۷ نتايج خيلي بد بود. باشگاه بودجه لازم براي اينکه براي ما معلم بياورد را نداشت، ما را کل بهمن‌ماه تعطيل کردند؛ زيرا معلم نداشتيم. البته دو نفر بودند که براي هماهنگي کلاس خيلي زحمت مي‌کشيدند کلاس المپيادي نداشتيم، اما يک ماهي به ما درس‌هاي دانشگاهي را مي‌دادند که متفاوت با المپياد بود.» وي در ادامه صحبت‌هايش مي‌گويد: «بارها نسبت به وضعيت اعتراض کرديم، حتي يک بار بچه‌ها مقابل وزير آموزش و پرورش حرف‌هايشان را زدند. اينترنت باشگاه ۵۰ کيلوبايت بود و بعد از عيد که اينترنت درست شده بود و به ما نگفته بودند. يک مشکل اساسي که باشگاه دارد، اين است که بر سر مسائل کوچک درگيري‌هايي رخ مي‌داد، مثلاً بعد از تعطيلات عيد که پدر يکي از بچه‌ها براي باشگاه اينترنت تهيه کرد، ما اطلاعي نداشتيم و بعدتر که متوجه شديم در باشگاه مدام مي‌گفتند "شما از کجا فهميديد؟!" بيشتر مسائل، جنگ اعصاب بود. البته بعدتر که خانم مهاجراني خودشان نظارت بيشتري کردند وضعيت بهتر شد، من اکنون که با دانش‌آموزان المپيادي در ارتباط هستم، حس مي‌کنم وضعيت خيلي بهتر شده و تغييراتي رخ داده است.» يکي ديگر از دانش‌آموزاني که در المپياد شيمي شرکت کرده بود و چند ماهي را در خوابگاه باشگاه دانش‌پژوهان گذرانده، مي‌گويد در ابتدا براي رفت‌وآمد دچار مشکلاتي شده، اما بعدتر اين مشکلات رفع شده بود. وي ادامه مي‌دهد: «مشکلاتي هم در خصوص غذا وجود داشت، مثلاً اينکه به ما ميوه داده نمي‌شد يا کيفيت برنج خوب نبود و مسائلي از اين دست.» وي همچنين درباره نظم برقراري کلاس‌ها گفت: «کلاس‌ها چندان منظم برگزار نمي‌شد، ولي اين به باشگاه ربطي نداشت؛ چراکه خود استادان به دليل مشغله‌هايي که داشتند، گاهي کلاس‌ها را لغو مي‌کردند. به نظر من نبايد تصور کرد افت نتيجه ما به بي‌نظمي‌هاي باشگاه بستگي دارد، سبک سوال‌ها در سال ۲۰۱۸ متفاوت بود. ما در ايران بيشتر سوالاتي شبيه سوالات کشورهاي جنوب شرقي آسيا را تمرين مي‌کنيم، اما چون ميزبان سال ۲۰۱۸ کشور چک بود، سبک سوال‌ها متفاوت شد و نتوانستيم نتيجه چندان مطلوبي بگيريم.» اين دانش‌آموز با اشاره به بخش آزمايشگاه المپياد شيمي مي‌گويد: «ايران در المپياد شيمي و در بخش آزمايشگاه هميشه مشکل داشته، چراکه تجهيزات آزمايشگاهي مناسبي نداشته و هميشه در المپيادهاي شيمي از همين بخش امتياز کمتري مي‌گيرد.» اعضاي تيم‌هاي ملي المپياد از افتخارات ايران هستند و افرادي که با ماه‌ها تلاش شبانه‌روزي در عرصه علم مي‌درخشند، لايق برترين امکانات و فضايي توأم با آرامش و احترام براي مطالعه و تلاش هستند. از گفته‌هاي اين افراد که در سال ۹۷ و يا سال‌هاي گذشته از دانش‌پژوهان جوان کشورمان بوده‌اند، برمي آيد که باشگاه دانش‌پژوهان جوان تا دستيابي به سطح مطلوبي از ارائه خدمات به دانش‌پژوهان فاصله قابل توجهي داشته است که اميد مي‌رود با نظارت و توجه مسئولان اين مرکز، براي رقابت‌هاي سال ۲۰۱۹ مسائل و مشکلات مشابه رفع شود. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد