پایان کابوس قطع عضو در بیماران دیابتی

ايسنا/ تا چندي پيش يکي از کابوس‌هاي بيماران مبتلا به زخم‌هاي مزمن اندام تحتاني از جمله زخم‌هاي مزمن پاي ديابتي يا وريدي، قطع عضو بود که هميشه به عنوان يکي از گزينه‌هاي پيش روي اين بيماران در مراجعه به مراکز درماني بود. نخستين پژوهشکده فناوريهاي زخم و ترميم بافت جهاد دانشگاهي علوم پزشکي و مرکز درماني ترميم زخم اين مجموعه از سوي اعضاي هيات علمي و پژوهشگران جهاد دانشگاهي علوم پزشکي تهران در سال 94 تأسيس شد. در اين مرکز درماني، روش و شيوه درماني موثر بر اساس طب مبتني بر شواهد و آخرين دستاوردهاي روز به بيماران نيازمند ارائه شد. مرکز ترميم زخم جهاد دانشگاهي علوم پزشکي تهران با ترکيبي از گروه هاي مختلف پزشکي مختلف شامل متخصصين پوست، جراح عمومي، جراح عروق، عفوني، داخلي، تغذيه و پزشکان عمومي، پرستاران، کارشناسان ارشد ارتوز و پروتز آموزش ديده بر اساس جديدترين و موثرترين دستورالعمل هاي مديريت زخم‌هاي مزمن که تا حد زيادي با شرايط بيماران کشور بومي شده است، سعي دارد طول درمان بيماران مبتلا به زخم‌هاي مزمن از جمله زخم‌هاي ديابتي و وريدي را کاهش دهد. يکي از روش‌هايي که در سال‌هاي اخير توسط اين مرکز در کشور به طور رسمي به بيماران ارائه شد استفاده از لاروهاي استريل نوعي مگس به نام لوسيليا سريکاتا بود که با عنوان تجاري لوسيمد در حال اخذ آخرين مراحل مجوزهاي سازمان غذا و دارو است. دکتر غلامرضا اسماعيلي جاويد، مدير مرکز ترميم زخم‌ جهاددانشگاهي علوم پزشکي تهران درباره خدماتي که در مرکز ترميم زخم ‌جهاد دانشگاهي علوم پزشکي تهران به بيماران ارايه مي شود، اظهار کرد: جهاد دانشگاهي به دليل رسالتي و ماموريتي که در حوزه پژوهش، آموزش و فرهنگ براي خود تعريف کرده است، بحث کاربردي سازي پژوهش ها براي رفع نيازهاي اساسي کشور را در دستور کار خود داده و حوزه هاي مختلفي از جمله حوزه سلامت، علوم انساني، فني و مهندسي و کشاورزي کار مي کند. وي گفت: يکي از ماموريت هايي که در جهاد دانشگاهي علوم پزشکي تهران مورد توجه قرار گرفت معضل زخم‌هاي مزمن بود که بخش بزرگي از نظام سلامت را درگير خود کرده و متاسفانه به دلايل گوناگون مهجور و مغفول مانده بود. با توجه به افزايش متوسط ميانگين سني و جمعيت سالمند کشور و شايع بودن برخي از بيماري هاي مزمن از جمله ديابت، ميزان بروز و شيوع بيماري هايي که يکي از عوارض آن ايجاد زخم‌هاي مزمن است، ضروري است که راهبردهاي جديدي در حوزه پيشگيري، درمان و توانبخشي اين گروه از بيماران تدوين و ارائه شود. جاويد ادامه داد: درمان زخم‌هاي مزمن نيازمند رويکردي جامع است به گونه اي که درمان اين نوع زخم‌ها در واقع نوعي مديريت محسوب مي شود که يک تيم با توجه به نياز بيمار در هر حوزه تخصصي، اقدام مناسب را به بيمار در هماهنگي کامل با تيم ارائه مي دهد. ارائه يک الگوي مناسب از ارائه خدمات تشخيصي و درماني مناسب در قالب يک کار گروهي، يکي از دستاوردهاي مرکز ترميم زخم جهاد دانشگاهي به شمار مي رود که در اين روش، به طور معني داري طول درمان و عوارض ناخواسته از جمله قطع اندام تحتاني در بيماران مراجعه کننده کاهش يافته است. وي با بيان اينکه مرکز ترميم زخم در چهار حوزه اصلي فعاليت مي کند، تصريح کرد: زخم هاي شايع و اصلي، شامل 4 دسته زخم‌هاي بستر، زخم‌هاي عروقي (شرياني و وريدي) و زخم‌هاي نورپاتي يا ديابتي هستند که در اين مرکز بيشتر تمرکز بر روي زخم‌هاي ديابتي و عروقي بوده و با توجه به وضعيت بيماران مبتلا به زخم‌هاي بستر، ارائه خدمات به اين دسته از بيماران در مرکز درمان در منزل (دم) به صورت Home Care ارائه مي شود. وي افزود: مديريت هر چهار زخم کاملاً با هم متفاوت است. بيماراني که تحت تاثير اين زخم‌ها قرار مي گيرند، شرايط اجتماعي و وضعيتي کاملاً متفاوت با هم دارند و نيازمند تيم هاي تخصصي متفاوتي هستند. همچنين طي فعاليت 4 ساله طرح‌هاي مختلف پژوهشي در زمينه هاي مختلف شامل سلول درماني، استفاده از پانسمان مدرن کلاژني، استفاه از حمام دي اکسيد کربن، … و چندين طرح ديگر بر روي زخم‌هاي مزمن در اين مرکز انجام شده است که همگي با مجوز کميته اخلاق در پژوهش و ثبت در مرکز ثبت کارآزمايي باليني ايران صورت گرفته است. دکتر جاويد تاکيد کرد: سعي شده است تجربيات اعضاي هيات علمي و پژوهشگران در قالب دوره هاي تخصصي آموزشي به پرستاران و پزشکان ارائه شود و تاکنون ذيل معاونت آموزشي جهاد دانشگاهي بيش از 300 پزشک و پرستار از سراسر کشور در قالب دوره هاي سه ماهه با گذراندن کارورزي در بيمارستان و اين مرکز، شرايطي فراهم شده که بسياري از بيماران مبتلا به زخم‌هاي مزمن، از خدمات موثر در اين حوزه بهره مند شوند. وي با اشاره به اينکه هدف مرکز زخم گسترده کردن شبکه مراقبت و درمان زخم هاي مزمن در سراسر کشور است، گفت: آنچه در اين مرکز بدان دست يافتيم مدلي موفق و اقتصادي در درمان‌ موثر زخم مزمن است که قابل تکثير در تمام شهرها با امکانات مختلف باشد. در حال حاضر اين مدل در استانهاي مختلفي چون کردستان، گلستان، قم، آذربايجان غربي، … ارائه و توسط تيم هايي که در دوره هاي آموزشي زخم جهاد دانشگاهي شرکت کردند راه اندازي شده است. پزشکان و پرستاران متخصص اين حوزه نه به صورت رسمي ولي کاملاً با هم در ارتباط بوده و عملاً تجربيات خود را با يکديگر به اشتراک مي گذارند. مدير مرکز ترميم زخم‌ جهاددانشگاهي علوم پزشکي تهران در مورد شرايط فعلي قطع عضو و تأثير فعاليت ها و پژوهش هاي مرکز زخم در کاهش قطع عضو، گفت: با توجه به شرايطي که داريم قطعاً ميزان قطع عضو ما نسبت به گذشته علي رغم شيوع بيماري کاهش پيدا کرده است که بخشي به دليل افزايش اطلاعات بيماران و بخشي به دليل تکثير مراکز مشابهي همچون اين مرکز است. ما باور داريم که تلاش‌ها و فعاليت‌هاي پزشکان، پژوهشگران و اعضاي هيات علمي اين پژوهشکده و مرکز سهم مهمي هر چند کوچک در کاهش موارد قطع اندام تحتاني به دليل زخم‌هاي مزمن داشته است. وي در پاسخ به اينکه براي درمان انواع زخم ها در مرکز ترميم زخم از چه روش هايي استفاده مي شود؟ گفت: متأسفانه بسيار باب شده که به لحاظ تبليغاتي براي درمان زخم هاي مزمن روش هاي پيچيده و جديد معرفي مي کنند، ولي ما براي درمان زخم هاي مزمن يکسري مراقبت ها و روش هاي تشخيصي و درماني استاندارد داريم که چندان هزينه بَر نيستند، ولي نياز به آموزش و ممارست دارد تا بتوانيم مراقبت را به نحو احسن به بيماران ارائه دهيم. جاويد گفت: بحث هاي جديدي در بازار است از جمله بحث سلول درماني، پانسمان هاي بيولوژيک و همچنين استفاده از روش هايي از جمله گاز ازن، پلاسما و ليزر در درمان زخم که بايد اين روش ها را به عنوان روش هاي کمکي در نظر بگيريم. در کنار درمان استاندارد به منظور تسريع روند درمان مي توان بسته به ميزان اثربخشي هر يک و موارد مصرف آن از روشهاي کمکي استفاده کرد. مدير مرکز ترميم زخم‌ جهاددانشگاهي علوم پزشکي تهران درباره درمان زخم هاي واريسي و وريدي توسط مرکز ترميم زخم جهاد دانشگاهي نيز گفت: يکي از مشکلات ما زخم هاي وريدي يا واريسي هستند که بيماران از اين بيماري رنج مي برند. ما با روش بانداژ فشاري اين بيماران را تحت درمان قرار مي دهيم و شرايط بيمار را که باعث ايجاد زخم شده بهبود مي بخشيم و خود بيمار هم بهبود پيدا مي کند. بزرگترين چالش ما بيماران ايسکميک هستند و بحث ما در مورد اين بيماران اين است که بتوانيم با روش ها و مشاوره با جراحان عروق، عروق را به پاي آنها برگردانيم و شرايط بهبود زخم را بهتر کنيم. در واقع در سبد ارائه خدمات، تمام درمان هاي استاندارد که تاکنون از نظر شواهد و مستندات تاييد شده و مستند هستند را اعمال مي کنيم. ۷ تا ۱۰ ميليون بيمار ديابتي در کشور وي در مورد ميزان هزينه هاي درماني مرکز ترميم زخم جهاد دانشگاهي و تسهيلاتي که به برخي از اين بيماران ارايه مي شود، گفت: برآورد مي شود بين ۷ تا ۱۰ ميليون بيمار ديابتي در کشور وجود داشته باشد. سبک زندگي و کاهش حرکت از جمله مسايلي هستند که زندگي شهري با آن روبه رو است. مصرف بالاي کالري و کم تحرکي باعث شده مشکلات متابوليک از جمله ديابت شيوع بالاي در کشور داشته باشد. از بين عوارض ديابت، بر اساس مطالعات انجام شده پر هزينه ترين عارضه ديابت، زخم‌هاي پاي ديابتي است که بر اساس برآوردهاي انجام شده جهاني، هزينه درمان زخم‌هاي پاي ديابتي از مجموع هزينه هاي چهار سرطان شايع شامل پروستات، سينه، هوچکين و لنفوم بيشتر است. مدير مرکز ترميم زخم‌ جهاددانشگاهي علوم پزشکي تهران ادامه داد: بخش جهاد دانشگاهي تقريباً نهادي خودگردان است که بايد بخش بزرگي از بودجه خود را از محل خدمات خود تامين کند. ما تعرفه هاي نهادهاي عمومي غير دولتي را دريافت مي کنيم که باز هم اين تعرفه ها براي برخي از بيماران ما سنگين است البته در بخش خصوصي بسيار بالاتر است. وي افزود: متوسط هزينه درمان بيمار در ماه بين سه تا پنج ميليون تومان است. برخي از بيماران درمان را شروع مي کنند و زماني که به مرحله اي رسيد که نمي توانند هزينه هاي خود را تامين کنند يا بيمه ها هزينه ها را تامين نمي کنند، متأسفانه درمان را رها مي کنند و چند ماه بعد با زخمي بزرگتر و يا عفونت استخوان و قطع عضو، مجدداً درمان را شروع مي کنند. ترميم زخم کار فردي نيست وي ادامه داد: در حوزه درمان استاندارد زخم مزمن چند اصل مهم وجود دارد از جمله برداشتن بافت هاي غير زنده. يکي از اقدامات مهم در اين مرکز برداشتن موثر بافت‌هاي غيرزنده بر روي زخم است که از روش‌هاي مختلف جراحي، بيولوژيک، مکانيکي و حتي آنزيمي استفاده مي شود. نکته دوم حذف فشار از روي زخم است که با تکنيک هاي مختلفي انجام مي شود که در اين مرکز استانداردترين روش حذف فشار که استفاده از روش TCC است انجام مي شود. نکته بعدي تحريک زخم براي سريعتر شدن روند ترميم است، روش هاي مختلفي از جمله استفاده از پانسمانهاي کلاژني و هيالورونيک اسيد، پرده هاي آمنيوتيک، فاکتورهاي رشد، ليزر و پلاسما در اين مرکز استفاده مي شود. به طور کلي فراواني موارد درمان کامل زخم در زخمهاي نوروپاتيک در اين مرکز طي 12 هفته حدود 50 درصد است که در مقايسه با مقياس جهاني از ميزان موفقيت قابل قبولي برخوردار هستيم. جاويد در پاسخ به اينکه روش هاي سنتي تا چه ميزان در درمان زخم ها مؤثر هستند؟ گفت: هر روش علمي که نتيجه اثر بخشي آن به روشهاي مناسب علمي نشان داده شده مورد نظر اين مرکز قرار مي گيرد. ترميم و بهبود زخم با يک نوع پانسمان و يک روش صورت نمي گيرد، ترميم و بهبود زخم به اقدامات يک تيم تخصصي نياز دارد. درمان استاندارد مي خواهد و بايد در کنار پانسمان مناسب، مشکل زمينه اي بيمار حل شود. در کنار ترميم زخم بايد به مشکلات عروقي و بيماري هاي زمينه اي و هر دليلي که باعث بيماري بوده، پرداخته شود. وي افزود: معتقدم که در ايران تجربه بسياري در ترميم زخم داريم؛ پزشکان و پرستاران بسيار ماهري داريم و فقط بايد بتوانيم کار تيمي را به اين دوستان آموزش دهيم، ترميم زخم ها اصلاً کار فردي نيست بلکه کاري تيمي است و کار بسيار پر هزينه اي است بنابراين بايد بتوانيم تا حد امکان با کمترين هزينه بهترين نتيجه را داشته باشيم. جاويد در پايان گفت: محل پژوهشگاه زخم جهاد دانشگاهي در تهران، خيابان فلسطين جنوبي، خيابان نظري قرار دارد و در موتورهاي جستجوي اينترنت در دسترس است. اميدواريم که بتوانيم به بيماران آموزش دهيم که پيشگيري بر درمان مقدم است که البته در اين مسير خواهان هستيم رسانه ها ياري دهنده ما باشند تا به کمک يکديگر خطراتي که بيماران را تهديد مي کند اطلاع رساني و گوشزد کنيم. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد