زمین در آینده فقط یک قاره خواهد داشت!

بيگ بنگ/ لايه بيروني زمين، پوسته جامد و سختي که رويش گام بر ميداريم، از قطعات شکسته‌اي ساخته شده و به پوسته تخم مرغ شکسته شباهت دارد. اين قطعات که صفحات تکتونيکي نام دارند، با سرعت چند سانتي‌متر در سال به دور سياره حرکت مي کنند. گاهي اوقات اين صفحات گرد هم آمده و ابرقاره‌اي را پديد مي آورند. جدايي اين ابرقاره پس از چند صد ميليون سال رخ مي دهد. پس از مدتي، صفحات تکتونيکي پراکنده شده و از همديگر فاصله مي گيرند؛ تا اينکه پس از ۴۰۰ تا ۶۰۰ ميليون سال ديگر دوباره به يکديگر بپيوندند. آخرين ابرقاره «پانگه‌آ» تقريبا ۳۱۰ ميليون سال قبل به وجود آمد و جدايي آن تقريبا ۱۸۰ ميليون سال قبل به وقوع پيوست. تصور بر اين است که ابرقاره بعدي در ۲۰۰ تا ۲۵۰ ميليون سال ِ آينده تشکيل خواهد شد. در حال حاضر، در نيم راه ِ فاز پراکندگي چرخه ابرقاره فعلي قرار داريم. پرسش: ابرقاره بعدي چگونه و چرا به وجود خواهد آمد؟ چهار سناريو عمده براي تشکيل ابرقاره بعدي وجود دارد: نواپانگه‌آ، پانگه‌آ اولتيما، اوريکا و آماسيا. نحوۀ شکل‌گيري هر کدام به سناريوهاي مختلفي بستگي دارد، اما همه با نحوه جدايي پانگه‌آ و چگونگي حرکت قاره‌هاي جهان امروزي ارتباط دارند. تفکيک پانگه‌آ منجر به شکل‌گيري اقيانوس اطلس شد که هنوز در حال حاضر به گستردگي خود ادامه مي دهد. متعاقبا، اقيانوس آرام در حال بسته شدن و باريک‌تر شدن است. اقيانوس آرام منزلگاه حلقه‌اي از نواحي فروروي در امتداد لبه‌هاي آن است؛ در آنجا، کف اقيانوس زير صفحات قاره‌اي فرو رفته و در بخش داخلي زمين قرار دارد. کف اقيانوس قديمي بازيابي شده و مي تواند به آبفشان‌هاي اقيانوسي برود. اما اقيانوس اطلس داراي لبه اقيانوسي بزرگي است و صفحه اقيانوسي جديد توليد مي کند؛ اين اقيانوس فقط از دو ناحيه فروروي ميزباني مي کند: «قوس آنتيل لِسر» در منطقه کارائيب و «قوس اسکوتيا» بين آمريکاي جنوبي و قطب جنوب. ۱-نواپانگه‌آ اگر فرض را بر اين بگذاريم که شرايط امروز تداوم داشته باشند و اقيانوس اطلس و آرام به ترتيب به باز و بسته شدن خود ادامه بدهند، سناريوي زير برقرار خواهد بود: ابرقاره بعدي در طرف مقابل زمين پانگه‌آ شکل مي گيرند. قاره آمريکا با قطب جنوبي که به سمت شمال حرکت مي کند، برخورد مي کند. ابرقاره‌اي که تشکيل مي يابد، نواپانگه‌آ نامگذاري شده است. ۲-پانگه‌آ اولتيما شايد سرعت باز شدن اقيانوس اطلس کاهش يافته و در آينده بتدريج بسته شود. دو قوس کوچک فروروي در اقيانوس اطلس مي توانند در کل امتداد سواحل شرقي قاره آمريکا گسترش مي يابند. زماني که قاره‌هاي آمريکا، اروپا و آفريقا در قالب يک ابرقاره به نام پانگه‌آ اولتيما گرد هم مي آيند، دوباره پانگه‌آ پديد مي آيد. ۳-اوريکا اگر قرار باشد اقيانوس اطلس نواحي فروروي جديدي به وجود بياورد، اتفاقي که شايد هم اکنون در حال وقوع است، هر دو اقيانوس آرام و اطلس محکوم به بسته شدن مي شوند. يعني يک حوزه اقيانوسي جديد بايد ايجاد شود تا جايگزين‌شان گردد. در اين سناريو، بريدگي (شکاف) آسيا که در حال حاضر از غرب هند تا قطب شمال گسترده است، باز مي شود تا اقيانوس جديدي را ايجاد نمايد. ماحصل اين فرايند، تشکيل ابرقاره اوريکا است. به دليل حرکت قاره استراليا به سمت شمال، اين ابرقاره در مرکز قاره جديد جاي مي گيرد و قاره آمريکا و آسياي شرقي اقيانوس آرام را از هر دو طرف مي بندند. صفحات اروپا و آفريقا با بسته شدن اقيانوس اطلس دوباره به قاره آمريکا ملحق مي شوند. ۴-آماسيا سناريوي چهارم سرنوشت کاملا متفاوتي را براي زمين آينده پيش‌بيني مي کند. چندين صفحه تکتونيکي در حال حرکت به سمت شمال هستند که آفريقا و استراليا را نيز شامل مي شود. باور بر اين است که چنين حرکتي ناشي از ناهنجاري‌هاي به جاي مانده از پانگه‌آ باشد و از اعماق داخلي زمين يعني گوشته نشات گرفته باشد. به دليل اين حرکت به سمت شمال، ميتوان سناريويي را متصور شد که طي آن قاره‌ها (به جز قطب جنوب) به حرکت شمالي شان ادامه بدهند. يعني آنها سرانجام در پيرامون قطب شمال در ابرقاره آماسيا گرد هم آمده و به هم مي رسند. در اين سناريو، هر دو قاره اطلس و آرام عمدتا باز باقي مي مانند. file rgtما معتقديم که از ميان اين چهار سناريو، نواپانگه‌آ محتمل‌ترين سناريو باشد. ساير سناريوها فرض را بر اين مي گذارند که فرايند ديگري وارد عمل مي شود. بر اساس آن، نواحي فروروي اطلس جديدي براي اوريکا بايد وجود داشته باشد. بررسي آينده صفحات تکتونيکي زمين ما را مجاب مي کند تا مرزهاي دانش‌مان را به چالش کشيده و آنها را گسترش دهيم. در نتيجه، مجبور به تامل در فرايندهايي بشويم که سياره ما را در طول بازه‌هاي زماني طولاني شکل مي دهند. در همين راستا، پرسش‌هاي تازه ديگري هم برايمان پيش مي آيد: ابرقاره بعدي از چه نوع آب و هوايي برخوردار خواهد بود؟ گردش اقيانوسي چگونه تنظيم و تعديل خواهد شد؟ حيات چگونه فرگشت و سازگار خواهد شد؟ يافتن پاسخ براي اين پرسش‌ها مي تواند مرزهاي دانش را جابجا کند ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد