تاثیر سن نیمکره چپ و راست مغز بر بیماری آلزایمر

به  نقل از مديکال اکسپرس، نتايج اين بررسي درک جديدي از نحوه پير شدن مغز و ارتباط احتمالي بين پيري سالم و بيماري آلزايمر را نشان مي‌دهد.

محققان به‌طور خاص به قشر مغز توجه دارند، زيرا نازک‌شدن اين قسمت از مغز با کاهش شناختي و بيماري آلزايمر مرتبط است. قشر مخ لايه‌نازکي از جنس ماده خاکستري، بيروني‌ترين لايه مغز را پوشانده و براي عملکرد شناختي مرتبه بالاتر مانند حافظه ضروري است. در افراد جوان ضخامت چپ و راست مغز به يک اندازه نيست و پديده‌اي به نام «عدم تقارن قشر» مطرح است. عدم تقارن به نظر خوب است و امکان عملکرد بهينه را به مغز مي‌دهد، زيرا قسمت چپ و راست مغز اندکي تفاوت براي انجام کارها دارند. با افزايش سن، قشر مغزي کوچک و به‌تدريج باعث افت شناختي مي‌شود  که بخش طبيعي از پيري است.

تاکنون دانشمندان بر اين باور بودند که قسمت‌هاي چپ و راست قشر مغز با يک سرعت نازک مي‌شوند، اما نتايج اين بررسي نشان مي‌دهد، جهتي که در ۲۰ سالگي ضخيم‌تر بود، سريع‌تر روبه‌زوال مي‌رود.

گروه محققان که بخشي از کنسرسيوم بين‌المللي محققان مغز به نام Lifebrain هستند، با استفاده از اسکن مغزي بر روي بيش از ۲۶۰۰ فرد سالم در اروپا و امريکا و يک نمونه استراليايي مبتلابه زوال عقل، ضخامت تمام قسمت‌هاي قشر مغز را اندازه‌گيري کردند.

محققان دريافتند که با افزايش سن، عدم تقارن قشر مغز از بين مي‌رود و ثابت مي‌کند که دو طرف مغز با سرعت‌هاي مختلف روبه‌زوال مي‌روند. آنان دريافتند، در مناطقي از مغز مانند پيري طبيعي در بيماري آلزايمر سمت چپ مغز سريع‌تر کاهش مي‌يابد.

جيمز رو، محقق ارشد اين تحقيق گفت: خيلي زود است درباره اين موضوع نتيجه‌گيري کنيم، اما عدم تقارن قشر مغزي مي‌تواند براي تشخيص تغييرات اوليه مغز در بيماري آلزايمر به‌عنوان نشانه مورداستفاده قرار گيرد که تصور مي‌شود قبل از شروع علائم شناختي ايجاد مي‌شود.

از دست دادن عدم تقارن معمولا اوايل ۳۰ سالگي در اکثر افراد اتفاق مي‌افتد و در بزرگسالي ادامه دارد، در حدود ۶۰ سالگي نيز شتاب نزولي مي‌گيرد.

رو افزود: در طول عمر اين از دست دادن عدم تقارن قشر مغزي به‌تدريج اتفاق مي‌افتد و اين موارد در تمام نمونه‌ها مشاهده شد. به عبارتي ممکن است در دوره‌هاي طولاني زندگي و حداقل در دهه‌ها برخي از تغييرات مغزي مرتبط با بيماري آلزايمر انجام شود و بالاترين همپوشاني را با مواردي که به‌تدريج در پيري طبيعي موثر است، داشته باشد.

محققان دانشگاه اسلو از رويکرد «طولي» استفاده کردند، به اين معني که آنان در چندين مقطع زماني در طول زندگي قادر به تجزيه‌وتحليل اسکن مغزي افراد بودند.

جيمز رو عنوان کرد: داده‌هايي که با استفاده از اين بررسي در اختيارداريم، گنجينه است. توانستيم در بيش از ۲۶۰۰ شرکت‌کننده سالم از پنج کشور، ضخامت هر منطقه از قشر مغزي را اندازه بگيريم حتي  تا ۶ بار در برخي از افراد اندازه‌گيري شده است.

نکته مهم اين بررسي، اسکن‌هاي مکرر براي پيگري بررسي بود، زيرا بسياري از افراد در اين تحقيق، تنها يک اسکن مغزي داشتند که تغييرات يک فرد در زندگي را مشخص نمي‌کند.

يافته‌هاي اين بررسي در نشريه Nature Communications ارائه‌شده است.