ژئوفیزیک؛ علم شناخت و کشف زیرِ زمین

خراسان/ درباره رشته ژئوفیزیک که یک تخصص بین‌رشته‌ای است و چالش‌های آن، چه می‌دانید و این رشته به دنبال چیست؟
   
من کی‌ام؟
من سوسن سودمند هستم. تخصص اصلی من ژئوفیزیک است و هم اکنون دانشجوی دکترای مهندسی عمران در دانشگاه بیرمنگام انگلیس هستم و چند سال سابقه کار در یک شرکت ژئوفیزیکی را داشتم.
 
  در رشته ژئوفیزیک چه خبر است؟

---

بازار

---

ژئوفیزیک یک تخصص بین‌رشته‌ای است که از دوره‌ کارشناسی ارشد شروع می‌شود، یعنی شما   مدرک کارشناسی هر رشته‌ای را داشته باشید می‌توانید وارد این رشته شوید البته بهتر است رشته کارشناسی شما مرتبط باشد (مثل فیزیک، زمین‌شناسی، معدن ‌و....) که بسته به نیاز شما در ترم اول دروس پیش‌نیاز ارائه می‌شود. ژئوفیزیک در ایران پنج گرایش دارد (زلزله‌شناسی، لرزه‌شناسی، گرانی‌سنجی، مغناطیس‌سنجی و ژئوالکتریک) و می‌توان از کارشناسی ارشد وارد آن شد و تا دکترا و فوق دکترا آن را ادامه‌داد.
 
کار گرایش‌های این رشته چیست؟
در زلزله‌شناسی شما درباره مکان‌های محتمل زلزله، تعیین بزرگا، عمق زلزله‌ها و ساختار صفحات زمین مطالعه می‌کنید. اما چهار گرایش دیگر کاربرد اکتشافی دارد. تاکنون فکرکرده‌اید که چطور مواد معدنی پیدا می‌شود؟ چطور از دل زمین می‌توانیم طلا استخراج کنیم؟ این جاست که ژئوفیزیک به کمک ما می‌آید. ژئوفیزیک علم مطالعه زیرِزمین قبل از حفاری و عملیات معدنی‌ است. مثلا تصور کنید ما اگر استخوان‌مان بشکند قبل از عمل جراحی باید اشعه ایکس به کمک‌مان بیاید تا محل دقیق جراحت مشخص‌شود. ژئوفیزیک دقیقا این کار را می‌کند. هر گرایش ژئوفیزیک مربوط به یک روش مطالعه است. مثلا در گرانی‌سنجی که گرایش من است در هر نقطه از محدوه مدنظرمان شتاب جاذبه زمین را اندازه می‌گیریم و این داده‌ها با نرم‌افزارهای مخصوص و گاهی حتی با برنامه‌نویسی بررسی می‌شود و می‌توانیم بفهمیم که یک توده‌ طلای بزرگ زیر زمین قرار دارد! نه فقط مواد معدنی بلکه در اکتشاف آب، حفره، گسل، نمک و خیلی چیزهای دیگر ژئوفیزیک قابلیت تشخیص دارد.
 
   ژئوفیزیک به درد چه کسانی می‌خورد؟
ژئوفیزیک رشته جذابی ا‌ست. اگر به زمین شناسی و مسائل فیزیک علاقه دارید، پس ژئوفیزیک انتخاب شماست! این رشته شامل کار عملی و شرکتی است. به‌طور معمول در ایران کارهای عملی بیشتر بر عهده آقایان است و صادقانه بگویم، سخت است چون باید انتظار هرگونه شرایط آب‌وهوایی را داشته‌باشید.  اما کارهای شرکتی مربوط به کارکردن با نرم‌افزارهای مختلف، پردازش داده‌ها و تفسیر و ارائه گزارش است.
 
  این رشته و گرایش‌های آن در زندگی روزمره ما چه نقشی ایفامی‌کند؟
شرکت‌های معدنی پس از مشخص کردن محدوده باید کار ژئوفیزیکی انجام دهند تا بتوانند مواد معدنی مدنظر را پیدا کنند. بنابراین بیشتر موادی که ما روزانه استفاده می‌کنیم، مثل فلزات، طلا، مس و.... همه این‌ها اول با ژئوفیزیک ردیابی و سپس استخراج شده‌اند. علاوه بر این، ژئوفیزیک در رشته عمران هم کاربرد فراوانی دارد. قبل از احداث می‌توان زیرِزمین را بررسی کرد تا از نبود سازه‌های زیرزمینی مانند لوله، کابل، تونل و... اطمینان حاصل کرد تا خسارت جبران ناپذیری وارد نشود. همین‌طور، گرایش زلزله‌شناسی برای ما که در یکی از کشورهای پر از زلزله زندگی می‌کنیم بسیار مهم است چون شناخت آن به عملکرد بهتر ما در برابر این بلایای طبیعی کمک‌می‌کند.
 
به عنوان یک متخصص ژئوفیزیک چه چیزی پیش روی شما خواهد بود؟
یکی از سختی‌های ژئوفیزیک این است که مسئولیت زیادی دارد. هر پروژه ژئوفیزیک هزینه زیادی را برای کارفرما یا به عنوان مثال شرکت معدنی دارد بنابراین تفسیر درست داده‌ها در این تخصص بسیار مهم است. تصور کنید که به اشتباه گزارش شود در عمق چند 10متری یک توده مس است و شرکت معدنی با صرف هزینه زیاد حفاری کند و چیزی نباشد! در این تخصص باید مدام اطلاعات را به روز کرد و روش‌های مختلف و جدید را خواند و نرم‌افزارهای تخصصی را مسلط شد. با تخصص ژئوفیزیک می‌توان در شرکت‌های ژئوفیزیکی، معدنی و زمین‌شناسی استخدام یا با ادامه دادن تا دکترا می‌توان به عنوان استاد مشغول کار شد.
 
چطور می‌توان در این رشته به موفقیت رسید؟
پشتکار و علاقه. این رشته همان‌طور که گفتم سختی‌های خودش را دارد و اگر علاقه نباشد نمی‌توان این سختی‌ها را تحمل کرد. بنابراین باید با علاقه وارد این رشته شد و سپس با پشتکار می‌توان به موقعیت‌های خوبی رسید.

به پیج اینستاگرامی «آخرین خبر» بپیوندید
instagram.com/akharinkhabar