حدیث عجیبی از امام رضا(ع)

آخرين خبر/ امام رضا(ع) در کلامي شريف و البته طولاني از امام سجاد‌(ع) نقل مي‌فرمايند: اگر ديديد کسي اهل نماز و روزه است، گناه نمي‌کند و کارهاي خوب هم انجام مي‌دهد، عجله نکن، گولش را نخور، ممکن است عُرضۀ گناه کردن نداشته باشد. بعد مي‌فرمايد: اگر کسي عرضۀ گناه کردن داشت، اما گناه نمي‌کرد، آرام باش، فريب نخور، ممکن است گناهي را ترک مي‌کند، اما مرتکب گناه ديگري مي‌شود. زيرا شهوات مردم مختلف است؛ يکي شهوت مال دارد، اما شهوت جنسي ندارد، يکي شهوت جنسي دارد، اما حرام نمي‌خورد. سپس مي‌فرمايد: اگر کسي هيچ گناهي نکرد، عجله نکن، گولش را نخور، ممکن است عقل درست و حسابي نداشته باشد. بعد مي‌فرمايد: اگر کسي عقل درست و حسابي هم داشت، فريب نخور، ببين آيا هواي نفسش مسلط بر عقلش است، يا عقلش مسلط بر هواي نفس است؟حضرت در انتهاي بحث مثال مي‌زند و مي‌فرمايد: مانند کسي که حبّ‌مقام دارد، يک دفعه‌اي با يک هوس و هواي حبّ‌مقام، کلّ مراتب ايماني قبلش را نابود مي‌کند. حديث عجيبي است. امام عليه‌السّلام در ادامه مي‌فرمايد وقتي به چنين آدمي مي‌گويي: «إتَّقِ الله»؛ از خدا بترس، ناراحت مي‌شود. «اَخَذَتهُ العِزَّة»؛ به غرورش برمي‌خورد، مي‌گويد «به من مي‌گويي با تقوا باشم؟ تا حالا کسي از من گناه نديده.» بعد امام(ع) مي‌فرمايد: اينها ديگر آدم هم نمي‌شوند و دچار لعن خداوند مي‌شوند.( وسائل الشيعه، ج 8، ص 317) وَ قَالَ الرِّضَا ع قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع‏ إِذَا رَأَيْتُمُ الرَّجُلَ قَدْ حَسُنَ سَمْتُهُ وَ هَدْيُهُ وَ تَمَاوَتَ فِي مَنْطِقِهِ وَ تَخَاضَعَ فِي حَرَکَاتِهِ فَرُوَيْداً لَا يَغُرَّنَّکُمْ فَمَا أَکْثَرَ مَنْ يُعْجِزُهُ تَنَاوُلُ الدُّنْيَا وَ رُکُوبُ الْحَرَامِ مِنْهَا لِضَعْفِ نِيَّتِهِ وَ مَهَانَتِهِ وَ جُبْنِ قَلْبِهِ فَنَصَبَ الدِّينَ فَخّاً لَهَا[1] فَهُوَ لَا يَزَالُ يَخْتِلُ النَّاسَ بِظَاهِرِهِ فَإِنْ تَمَکَّنَ مِنْ حَرَامٍ اقْتَحَمَهُ وَ إِذَا وَجَدْتُمُوهُ يَعِفُّ عَنِ الْمَالِ الْحَرَامِ فَرُوَيْداً لَا يَغُرَّنَّکُمْ فَإِنَّ شَهَوَاتِ الْخَلْقِ مُخْتَلِفَةٌ فَمَا أَکْثَرَ مَنْ يَنْبُو[2] عَنِ الْمَالِ الْحَرَامِ وَ إِنْ کَثُرَ وَ يَحْمِلُ نَفْسَهُ عَلَى شَوْهَاءَ قَبِيحَةٍ فَيَأْتِي مِنْهَا مُحَرَّماً فَإِذَا وَجَدْتُمُوهُ يَعِفُّ عَنْ ذَلِکَ فَرُوَيْداً لَا يَغُرَّکُمْ حَتَّى تَنْظُرُوا مَا عَقَدَهُ عَقْلُهُ فَمَا أَکْثَرَ مَنْ تَرَکَ ذَلِکَ أَجْمَعَ ثُمَّ لَا يَرْجِعُ إِلَى عَقْلٍ مَتِينٍ فَيَکُونُ مَا يُفْسِدُهُ بِجَهْلِهِ أَکْثَرَ مِمَّا يُصْلِحُهُ بِعَقْلِهِ فَإِذَا وَجَدْتُمْ عَقْلَهُ مَتِيناً فَرُوَيْداً لَا يَغُرَّکُمْ حَتَّى تَنْظُرُوا أَ مَعَ هَوَاهُ يَکُونُ عَلَى عَقْلِهِ أَوْ يَکُونُ مَعَ عَقْلِهِ عَلَى هَوَاهُ وَ کَيْفَ مَحَبَّتُهُ لِلرِّئَاسَاتِ الْبَاطِلَةِ وَ زُهْدُهُ فِيهَا فَإِنَّ فِي النَّاسِ مَنْ خَسِرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةَ يَتْرُکُ الدُّنْيَا لِلدُّنْيَا وَ يَرَى أَنَّ لَذَّةَ الرِّئَاسَةِ الْبَاطِلَةِ أَفْضَلُ مِنْ لَذَّةِ الْأَمْوَالِ وَ النِّعَمِ الْمُبَاحَةِ الْمُحَلَّلَةِ فَيَتْرُکُ ذَلِکَ أَجْمَعَ طَلَباً لِلرِّئَاسَةِ حَتَّى‏ إِذا قِيلَ لَهُ اتَّقِ‏ اللَّهَ‏ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَ لَبِئْسَ الْمِهادُ فَهُوَ يَخْبِطُ خَبْطَ عَشْوَاءَ يَقُودُهُ أَوَّلُ بَاطِلٍ إِلَى أَبْعَدِ غَايَاتِ الْخَسَارَةِ وَ يُمِدُّهُ رَبُّهُ بَعْدَ طَلَبِهِ لِمَا لَا يَقْدِرُ عَلَيْهِ فِي طُغْيَانِهِ فَهُوَ يُحِلُّ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَ يُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَا يُبَالِي بِمَا فَاتَ مِنْ دِينِهِ إِذَا سَلِمَتْ لَهُ رِئَاسَتُهُ الَّتِي قَدْ يَتَّقِي مِنْ أَجْلِهَا فَأُولَئِکَ الَّذِينَ‏ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ لَعَنَهُمْ‏ وَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً مُهِيناً و به اسناد مذکور در قبل از حضرت رضا عليه السّلام نقل است که فرمود: حضرت سجّاد عليه السّلام فرموده: اگر شما فرد ظاهر الصّلاحى ديديد که از پارسايى سکوت اختيار نموده و خضوع در حرکاتش هويدا بود، صبر کنيد؛ آهسته! مبادا اين ظاهر شما را گول بزند، زيرا بيشتر افرادى که در بدست آوردن دنيا و ارتکاب محرّمات ناتوانند و داراى نيّتى ضعيف و ترس قلبى‏اند؛ دين را دام و تله‏اى براى دنياى خود ساخته‏اند، و پيوسته مردم فريب ظاهر اينان را مى‏خورند، و اگر امکان عمل حرامى را پيدا کنند حتماً مرتکب آن خواهند شد. و اگر ديديد او از مال حرام خوددارى مى‏کند، صبر کن؛ آهسته! گول نخور که‏ شهوات آدمها گوناگون است، زيرا تعداد افرادى که از مال حرام خوددارى مى‏کنند زياد نيست هر چند در ظاهر زياد باشند، و در عوض خود را اجبار به اعمال زشتى (زنا) مى‏کنند و در آن مرتکب حرام مى‏شوند. و اگر ديديد از اين کارهاى زشت نيز خوددارى مى‏کنند باز هم صبر کنيد! مبادا گولشان را بخوريد، تا اينکه کاملًا به عقده دلشان بنگريد، زيرا همه افرادى که اين گونه‏اند در آخر به انديشه‏اى متين باز نمى‏گردند، و افرادى که بواسطه جهل به فساد مى‏افتند بيشتر از گروهى است که با عقل اصلاح مى‏شوند. و اگر عقل او را نيز متين و استوار يافتيد، باز هم صبر کنيد و گول نخوريد! ببينيد هواى او متابع عقل است، يا عقل پيروى هوى؟ و ببينيد عکس العمل او در برابر رياستهاى باطل چگونه است؛ مثبت يا منفى؟.زيرا گروهى از مردم در دنيا و آخرت زيان مى‏کنند، دنيا را براى دنيا ترک نمودند، و لذّت رياست باطله را بر خوشى اموال و نعمتهاى مباح حلال ترجيح دادند، و همه اينها را براى رياست باطله رها نمودند، تا اينکه اگر به او گويند: از خداى بترس، بزرگ- منشى او را به گناه وادارد (يا: عزّت ظاهرى که با گناه بدست آورده او را مى‏گيرد). دوزخ او را بس است و هر آينه بد بسترى است. و او بى‏هدف به هر درى مى‏کوبد، اوّلين باطل او را به دورترين اهداف زيان و خسارت رهبرى مى‏کند، و پس از آنکه درخواست کار باطل را مى‏کند خدايش نيز او را در طغيانش مى‏کشاند، پس او حرام خدا را حلال داشته و حلال خداوند را تحريم مى‏کند، و اگر رياستش- همان که موجب بدبختى او شده- سالم بماند ديگر برايش مهمّ نيست مطلبى از دينش فوت شود، اين افراد همانهايند که خدا بر ايشان غضب نموده و مشمول لعن و نفرين خود ساخته و عذابى خوارکننده برايشان مهيّا فرموده است. ولى انسان اصلى و مرد کارزار تکامل همان انسان نيکويى است که تمام وجودش تابع امر و فرمان خدا است، و نيرويش وقف رضاى خدا است، خوارى با حقّ که همراه عزّت ابد باشد را بر عزّت ظاهرى که در باطل است ترجيح مى‏دهد، و نيک مى‏داند که ضرر اندکى که از اين رفتار عايدش مى‏گردد در نهايت او را به سرايى که نعماتش دائمى و عارى از هر هلاک و نابودى است رهنمون مى‏شود، و خوب دريافته که خوشى بسيار هواپرستى او را گرفتار عذابى خواهد کرد که قطع و زوال ندارد. اينان انسانند و مردان نيکو! پس پيرو ايشان شده و اقتدا به راهشان کنيد، و بدرگاه پروردگارتان بديشان متوسّل شويد که بازگشت نداشته و خواسته‏اى ناکام نماند. (الإحتجاج / ترجمه جعفرى، ج‏2، ص: 156) با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد