گزارشی از وضعیت خدمت سربازی در ایران

روزنامه همدلي/ خد‌‌‌‌‌مت وظيفه عمومي موقعيت و روند‌‌‌‌‌ي است که بر اساس ادبيات عموم قرار است از پسران جوان، مرد‌‌‌‌‌ بسازد‌‌‌‌‌. قد‌‌‌‌‌يمي‌ترها ورد‌‌‌‌‌ زبان‌شان اين بود‌‌‌‌‌ که تا سربازي نروند‌‌‌‌‌ مرد‌‌‌‌‌ نمي‌شوند‌‌‌‌‌.

اما گويا مرد شدن در اين کارخانه مردسازي در کشور ما گاهي با توهين و تحقير گره خورده است. مردان جوان که سرمايه‌هاي کشور هستند دو سال از بهترين سال‌هاي عمرشان را به سربازي فراخونده مي‌شوند و در آنجا معمولا بدون توجه به حساسيت‌هاي سني، جايگاه، شأن و منزلت انساني‌شان به هر کاري گماشته مي‌شوند و اغلب مورد تحقيرآميزترين رفتارها و الفاظ‌ها نيز قرار مي‌گيرند و مانند سربار با آنان برخورد مي‌شود.

ماجراي سرباز بابلي چه بود؟

---

بازار

---

رفتارهاي تحقيرآميز فقط پشت درهاي بسته پادگان‌ها اتفاق نمي‌افتند، برخي حتي در ملأعام اين خشونت را به سربازان روا مي‌دارند، لابد فکر مي‌کنند چون «سرباز» هستند پس استحقاق هر رفتار غيرانساني را نيز دارند. درست مثل رفتار غيرانساني يک مقام قضايي در بابل با سربازي که برحسب وظيفه و به دليل نشناختن اصرار به بازرسي بدني وي داشته است. اواخر هفته گذشته يکي از بازپرس‌هاي دادگستري بابل هنگام مراجعه به محل کارش از درب ورودي ارباب رجوع با درخواست سرباز وظيفه‌شناس براي بازرسي بدني مواجه مي‌شود و اجازه اين کار را به سرباز نمي‌دهد. درب ورود قضات، کارشناسان و وکلاي دادگستري بابل جدا از محل ورود ارباب رجوع است و به همين دليل هم سرباز بابلي اين بازپرس را نشناخته و بر بازرسي بدني‌اش اصرار مي‌ورزد.

بازپرس وقتي با سماجت سرباز مواجه مي‌شود، به صورتش سيلي مي‌زند. اقدامي که اعتراضات زيادي هم از سوي سرباز و خانواده‌اش و هم از سوي کاربران فضاي مجازي به دنبال داشت و حتي پاي مقام‌هاي بالاتر را به ماجرا باز کرد و آنان نيز به اين ماجرا واکنش نشان دادند. بعد از انتشار خبر بدرفتاري با سرباز بابلي امير دريادار دوم غلامرضا رحيمي‌پور رئيس اداره سرمايه انساني سرباز ستاد کل نيروهاي مسلح در گفت وگو با فارس گفت: اجازه بدرفتاري با سربازان را‌ نمي‌دهيم و موضوع سرباز بابلي نيز در دست بررسي است.

وي گفت:سرمايه انساني سرباز ستاد کل نيروهاي مسلح در خصوص نحوه به‌کارگيري و چگونگي رفتار با سربازان بسيار حساس بوده و با هرگونه بدرفتاري احتمالي با سربازان، برخورد مي‌کند و اداره‌هاي بازرسي و حفاظت در پادگان‌ها و مراکز آموزشي و دستگاه‌هاي مرتبط آماده انعکاس گزارش‌هاي سربازان در موارد مختلف بوده و اگر محرز شود فردي با سربازي برخورد ناشايست و خلاف مقررات داشته باشد حتماً برخورد مي‌کنيم. بالاخره بعد از حرف و حديث‌هاي زياد و کش‌وقوس‌هاي چند روزه سرانجام نشستي با حضور رئيس کل دادگستري مازندران و دادستان بابل در محل دادگستري استان در ساري برگزار شد و بازپرس بابلي از سرباز و پدرش در اين جلسه عذرخواهي کرد. ماجراي سرباز بابلي با عذرخواهي بازپرس و دوري خانواده وي از حاشيه ختم به خير شد. 

ما هميشه اين گونه نيست، چه سربازان که با خشونت فيزيکي و کلامي مافوق‌شان يا سازمان‌ها، نهادها و دستگاه‌هاي دولتي که در آن مشغول به خدمت هستند، مواجه شده اما به غير از سکوت چاره ديگري نداشته‌اند. در ماجراي سرباز بابلي بخت با وي يار بود که پدرش جزو جامعه پزشکي و داروساز بود، شايد اگر او و پدرش به حقوق انساني خود آشنا نبودند، اين سرباز مانند بسياري از سربازان ديگر اين توهين و تحقيرها را رويه‌اي جاري مي‌دانست که بايد بپذيرد و بدون کوچک‌ترين اعتراضي هم گردن نهد.

قاعده بدرفتاري باسربازان

قصه تلخ ماجرا آنجاست که بدرفتاري با سرباز بابلي يک استثنا نيست، بلکه در اغلب سربازخانه‌هاي کشور به يک قاعده تبديل شده است‌. اگر پاي درد دل سربازان ديروز و کهنه سربازان بنشينيد، توهين، تحقير، خشونت‌هاي فيزيکي، نگاه از بالا به پايين، تجربه رفتارهاي غيرانساني،بيگاري و .... خاطرات مشترک اغلب آنان است. شايد همين بدرفتارهاي باعث شده است که خودکشي و ديگرکشي به جامعه سربازان نيز رسوخ کند. هر ازچندي خبرهايي از خودکشي سربازي يا تيراندازي آنان به هم قطاران و فرماندهان خود در رسانه‌ها منتشر مي‌شود.

سربازاني که از رفتن‌شان غمي ماندگار براي خانواده مي‌ماند و تصويري هولناک براي هم‌خدمتي‌ها. درست مثل «محمدحسين» سرباز خوزستاني که با خانواده‌اش در کرج زندگي مي‌کرد. او بعد از تعطيلات سه‌روزه عاشوراي ۹۶و در هشتمين ماه خدمتش نه‌تنها دوران سربازي که زندگي خود را با شليکي به پايان رساند. محمدحسين‌ها در جامعه سربازان کم نيستند، در همان سال ۹۶ سربازي در کانون اصلاح و تربيت ياسوج در اقدامي جنون‌آميز با اسلحه گرم در آسايشگاه سه سرباز هم خدمتي خود را به گلوله بست و به زندگي خود پايان داد.در همان سال يک سرباز وظيفه ديگر در پادگان آمادگاه آبيک قزوين هم خدمتي‌هاي خود را به رگبار بست و سه تن از سربازان جان خود را از دست دادند، همچنين شش نفر مجروح شدند.

لزوم بازبيني قانون سربازي

برخي از کارشناسان مي‌گويند به‌خاطر شرايط سخت سربازي در ايران، بسياري از سربازان اگر هم اقدام به خودکشي يا شليک به سمت هم خدمتي‌هاي خود نکنند، حداقل براي يک بار هم شده است در دوران خدمت سربازي انديشه خودکشي در سر داشته و به آن فکر کرده‌اند. البته آمار رسمي از خودکشي سربازان در دست نيست. اتفاق‌هاي تلخي که براي برخي از سربازان رخ مي‌دهد لزوم بازبيني قانون سربازي را يادآور مي‌شود.

بديهي است يکي از اهداف بايد افزايش سطح رفاه رواني جامعه سربازان و اصلاح نگاه غلط کنوني به سربازان باشد؛ نگاهي که سربازان را عاري از هر حق و حقوقي مي‌بيند. شايد ‌اگر خدمت سربازي در کشور ما نيز مانند‌‌‌‌‌ بسياري از کشورهاي د‌‌‌‌‌يگر به سربازي حرفه‌اي و د‌‌‌‌‌اوطلبانه تبد‌‌‌‌‌يل شود‌‌‌‌‌، نه شاهد مقوله سرباز فراري و نه خودکشي و ديگرکشي سربازان باشيم و نه خشونت‌هاي فيزيکي و کلامي بخشي از خاطرات جمعي سربازان را تشکيل دهد.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar