روز ملی ریاضیات؛ از "خیام" تا "میرزاخانی"؛ مسیری برای بیداری استعدادهای خفته

سايت ۱۲ مي، وب‌سايتي است که از سوي کميته زنان اتحاديه جهاني رياضيات ايجاد شده تا مراسم‌هايي که به مناسبت بزرگداشت مريم ميرزاخاني برگزار مي‌شود را بررسي و اطلاع‌رساني کنند. در سال ۲۰۲۰، ۱۵۲ برنامه که به مناسبت "روز زنان در رياضيات" برنامه‌ريزي شده بود در اين وب‌سايت اطلاع‌رساني شد. بخش زيادي از اين برنامه‌ها، پخش مستند "اسرار رويه‌ها؛ ژرف‌بيني رياضي مريم ميرزاخاني "بود. اين مستند که در کانادا، ايران و آمريکا ساخته شده بود، در ژانويه ۲۰۲۰ منتشر شد.

بر اساس اعلام اين وب‌سايت، در سال ۲۰۲۱، ۱۲۱ برنامه در کشورهاي مختلف برگزار شد و ۳۰۰۰ نفر از ۱۰۸ کشور جهان براي تماشاي مستند اسرار رويه‌ها ثبت‌نام کردند. يکي از اين ۱۲۱ برنامه، مراسم گراميداشتي است که از سوي دانشگاه الزهرا به مناسبت گراميداشت مريم ميرزاخاني برگزار مي‌شود.

دکتر ترانه تجويدي، دبير برگزاري اين مراسم با بيان اين که از سال ۱۳۹۷، روز تولد مريم ميرزاخاني، به پيشنهاد کميته بانوان انجمن رياضي ايران، "روز جهاني زنان در رياضيات" نامگذاري شد، گفت: سال گذشته، به دليل شيوع کرونا اولين مراسم آنلاين گراميداشت روز جهاني زنان در رياضيات توسط دانشگاه الزهرا برگزار شد.

وي درباره‌ي برنامه‌ي دانشگاه الزهرا براي گراميداشت مقام مريم ميرزاخاني و روز ملي رياضيات، بيان کرد: امسال نيز با توجه به اين که روز چهارشنبه، روز ملي رياضيات و ميلاد حکيم عمر خيام است، دانشگاه الزهرا در حال برگزاري يک برنامه‌ي سه روزه براي گراميداشت زنان در رياضيات و روز ملي رياضيات از دوشنبه تا چهارشنبه‌ي هفته‌ي جاري است.

عضو هيئت علمي دانشگاه الزهرا ادامه داد: از آن جايي که دانشگاه الزهرا تنها دانشگاه مخصوص بانوان است، براي انگيزه‌بخشي به زنان و به خصوص دختران جوان به دنبال اين است که با توجه به کم‌انگيزگي دانشجويان و دانش‌آموزان به رياضيات، برنامه‌هايي را براي افزايش علاقه آن‌ها به رياضي برگزار کند. در همين راستا، دو نفر از سخنرانان اين مراسم گراميداشت از دانش‌آموختگان خانم موفق دانشگاه الزهرا هستند.

تجويدي در پاسخ به پرسشي درباره‌ي برنامه‌هاي ساير کشورها براي بزرگداشت مريم ميرزاخاني، خاطرنشان کرد: تولد مريم ميرزاخاني روز دوازدهم ماه مي است و با توجه به اين موضوع، يک وب‌سايتي با آدرس دوازدهم مي ايجاد شده است که برنامه‌هاي گراميداشت مرحوم ميرزاخاني در سراسر دنيا را پس از بررسي و تاييد، اطلاع‌رساني مي‌کند. در سال ۲۰۲۰، از ميان ۱۵۲ برنامه‌ي بين‌المللي، دو برنامه در ايران برگزار شد، برنامه دانشگاه الزهرا و برنامه‌ي بنياد مريم ميرزاخاني. خوشبختانه امسال اين برنامه‌ها افزايش بسياري در ايران داشته است و از ميان حدود ۱۲۱ برنامه‌ي بين‌المللي که تاکنون در اين وب‌سايت ثبت شده، بيش از ۱۰ برنامه از ايران به ثبت رسيده است که برنامه‌ي دانشگاه الزهرا يکي از اين برنامه‌هاست. براي مسئولان ثبت اين برنامه‌ها در اين وب‌سايت، اين نکته که سخنرانان از ميان زنان باشند، بسيار حائز اهميت بود.

در ادامه‌ي اين گفت‌وگو، مدير گروه رياضي دانشگاه الزهرا درباره‌ي موانع پيش روي زنان براي تحصيل در رشته‌ي رياضيات بيان کرد: احساس مي‌کنم مشکل گاهي به دليل دشواري رشته رياضيات و گاهي به دليل عدم اطلاع از آينده رشته رياضيات است. يکي از عللي که سعي مي‌کنيم با برنامه‌هاي مختلف علاقه به رشته‌ي رياضيات را افزايش دهيم، وجود همين موانع مذکور است. يکي از سخنراني‌هاي اين مراسم گراميداشت درباره‌ي تاريخچه‌ي رياضيات است. البته ضعف علمي دوران دبيرستان هم تاثير زيادي دارد و کار را براي دانشجويان دوره‌ي کارشناسي دشوار مي‌کند.

وي خاطرنشان کرد: اين دانشجويان، بنيه‌ي ضعيف علمي را از دوره‌ي کارشناسي به کارشناسي ارشد منتقل مي‌کنند و نهايتا در مسير خود با چالش‌هاي جدي روبرو مي‌شوند. ما دانشجويان خانم بسياري را داريم که ادامه تحصيل دادند و در عرصه‌ي رياضيات بسيار موفق ظاهر شدند. به طور کلي مسئوليت‌هاي جانبي زندگي ممکن است تاثيرگذار باشد، اما باور داشتن به توانايي‌هاي خود مي‌تواند باعث شود که زنان در علم رياضيات بسيار موفق باشند. مريم ميرزاخاني يک نمونه‌ي قابل قبول و انگيزه‌بخش براي زناني است که مي‌خواهند در حوزه رياضيات فعاليت کنند.

 در گذشته، ايران مهد رياضيدانان برجسته‌اي چون خيام، غياث‌الدين جمشيد کاشاني، خواجه نصيرالدين طوسي و ابوبکر کرجي بوده است. با درخشش مريم ميرزاخاني در سال‌هاي اخير دوباره نام ايران در عرصه‌ي رياضيات بر سر زبان‌ها افتاد. توجه به مسيري که گذشتگان در علم رياضيات طي کردند و افتخاري که مريم نصيب ايرانيان کرد مي‌تواند چراغي براي ترسيم راهي باشد که طي آن بيش از پيش استعدادهاي خفته‌ي رياضيات را در ميان دانش‌آموزان و دانشجويان اين کشور بيدار کرد.