آتلانتیک: چرا توافق ایران و آمریکا بوی عقب‌نشینی واشنگتن را می‌دهد؟

فرارو

بروزرسانی 1405/03/26 - 00:16

آتلانتیک: چرا توافق ایران و آمریکا بوی عقب‌نشینی واشنگتن را می‌دهد؟

فرارو/متن پیش رو در فرارو منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

گزارش آتلانتیک، توافق اعلام‌شده ترامپ با ایران را نه پیروزی واشنگتن، بلکه نشانه ناکامی جنگی می‌داند که به هدف اصلی خود، یعنی تغییر نظام در تهران، نرسیده است. ایران با وجود آسیب‌های نظامی، نفوذ منطقه‌ای خود را حفظ کرده و احتمالاً از رفع تحریم‌ها و منابع مالی تازه بهره‌مند می‌شود. اسرائیل نیز منزوی شده و آمریکا زیر فشار انتخابات، بازارها و افکار عمومی، ناچار به پذیرش توافقی پرهزینه شده است.

تام نیکولاس-آتلانتیک| دونالد ترامپ می‌گوید آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ به توافق رسیده‌اند. او شامگاه یکشنبه (۲۴ خرداد ۱۴۰۵) در شبکه اجتماعی خود یعنی «تروث سوشال» نوشت: «به همه تبریک می‌گویم!» و بعد به مراسم پرزرق‌وبرقی رفت که برای جشن تولدش در حیاط کاخ سفید گرفته بودند. اما واشنگتن واقعاً دلیل زیادی برای جشن گرفتن ندارد. دولت ترامپ در زمان بسیار کوتاهی، نتیجه جنگ را به رقیب خود واگذار کرده است. واشنگتن می‌داند که همچنان با یک بازیگر بسیار قدرتمند و خطرناک روبه‌رو است.

ثبت رسمی شکست آمریکا
جزئیات توافق هنوز مشخص نیست، اما دونالد ترامپ تلاش می‌کند این نتیجه را یک پیروزی سیاسی نشان دهد. او خیلی دوست داشت توافق در روز تولدش امضا شود، اما ایران این زمان‌بندی را قبول نکرد. تهران اعلام کرد که نماینده‌اش را روز جمعه (۲۹ خرداد ۱۴۰۵) به نشستی در کشور سوئیس می‌فرستد. همین موضوع ساده نشان می‌دهد که ایران اکنون دست بالاتری در روند مذاکرات دارد.

دونالد ترامپ نتوانسته است به اهدافی که برای این جنگ در نظر داشت برسد و حالا فقط می‌خواهد توافق را خیلی زود تمام کند. در این ماجرا، آنچه کاخ سفید اسمش را پیروزی می‌گذارد، در واقع پذیرش شکست و عقب‌نشینی رسمی آمریکا است.

اگر استفاده از کلمه «شکست» به نظرتان تند است، بیایید به وضعیت فعلی واشنگتن در پایان جنگ نگاه کنیم. ایران در نتیجه حملات آمریکا و اسرائیل آسیب‌های مهمی دیده است، اما این آسیب‌ها به معنی پیروزی آمریکا نیست. منتقدان از همان روز اول هشدار داده بودند که فقط با کشتن و بمباران تأسیسات، نمی‌توان به اهداف سیاسی یک جنگ رسید.

واقعیت این است که جنگ در حالی تمام می‌شود که حکومت ایران همچنان با قدرت پابرجاست. سپاه پاسداران نقش اصلی خودش را در ساختار قدرت حفظ کرده است. تنگه هرمز هنوز زیر سایه نظارت ایران است و تهران موشک‌ها و پهپادهای زیادی در اختیار دارد. همچنین توانایی ایران برای حمایت از گروه‌های هم‌پیمانش در منطقه از بین نخواهد رفت.

هم‌زمان با این اتفاقات، بخش مهمی از تحریم‌ها برداشته می‌شود و میلیاردها دلار پول بلوکه‌شده به ایران برمی‌گردد. این یعنی تهران به مهم‌ترین هدف راهبردی خود که بقای حکومت است رسیده، در حالی که آمریکا به اهدافش نرسیده است. حتی می‌توان گفت نتیجه این جنگ برای واشنگتن، از «هیچ دستاوردی نداشتن» هم بدتر است. ایران با وجود اینکه موقتاً ضعیف شده، اما از نظر سیاسی قوی‌تر از قبل است. تهران در برابر حمله سنگین آمریکا دوام آورد و توانست به کشورهای خلیج فارس که با ترامپ همراهی کردند، فشار و هزینه وارد کند.

انزوای دیپلماتیک تل‌آویو
اسرائیل هم در این میان تنها و منزوی شده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیری که ترامپ را به حمله تشویق کرد، حالا با نتایج تحقیرآمیزی روبه‌رو است. ایران با هوشمندی کامل توانست جنگ نتانیاهو علیه حزب‌الله در لبنان را به جنگ ترامپ در خلیج فارس گره بزند.

این کار وضعیت تل‌آویو را پیچیده‌تر کرد و باعث شد ترامپ از دست نتانیاهو عصبانی شود. رئیس‌جمهور آمریکا حالا نتانیاهو را مقصر می‌داند که کار واشنگتن را برای خروج از بحران سخت کرده است. وقتی نتانیاهو در اوایل ژوئن (اواسط خرداد ۱۴۰۵) می‌خواست به بیروت حمله گسترده‌ای کند، ترامپ در یک تماس تلفنی با او برخورد تندی کرد و گفت: «اگر به خاطر من نبود، تو در زندان بودی.»

گفته می‌شود توافق جدید قرار است شامل توقف درگیری‌ها در کل منطقه، از جمله لبنان باشد. با این حال، دونالد ترامپ طوری رفتار می‌کند که انگار می‌تواند بدون در نظر گرفتن نظر اسرائیل، این قول را عملی کند.

روز یکشنبه (۲۴ خرداد ۱۴۰۵)، اسرائیل اعلام کرد حزب‌الله به سمت آن‌ها سلاح شلیک کرده است. اما واکنش ترامپ برخلاف انتظار آن‌ها بود. او به‌جای فشار بر ایران، در شبکه‌های اجتماعی از اسرائیل خواست آرام باشد. ترامپ نوشت که این حمله «بسیار کوچک و بی‌اهمیت» بوده، کسی در آن آسیب ندیده یا کشته نشده و نباید روند مهم توافق را خراب کند.

ادعاهای هسته‌ای ترامپ
دولت ترامپ احتمالاً تلاش می‌کند تا بگوید نتیجه این جنگ، «یک ایرانِ بدون سلاح هسته‌ای» بوده تا خود را پیروز نشان دهد. اما این ادعا کاملاً بی‌اساس و تکراری است. تهران یک دهه پیش در توافق برجام قول داده بود که به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نرود و تا قبل از خروج یک‌طرفه ترامپ از برجام، این توافق کار می‌کرد.

نکته مهم این است که وقتی ترامپ تصمیم به جنگ گرفت، ایران اصلاً در آستانه ساخت بمب نبود. برخلاف ادعای او، تهران تنها چند هفته با ساخت سلاح فاصله نداشت. بنابراین، این ادعای ترامپ بیشتر برای پوشاندن شکست‌های بزرگ‌تر دولت او است. هدف اصلی این جنگ، تغییر نظام در ایران بود که به هیچ‌وجه محقق نشد.

اگر این توافق واقعاً روز جمعه (۲۹ خرداد ۱۴۰۵) امضا شود، یک دوره دوماهه از مذاکرات جدید تازه شروع می‌شود. ترامپ شاید ادعا کند که در این دو ماه امتیازهای بیشتری می‌گیرد. اما سوال اصلی اینجاست: او چطور می‌خواهد در میز مذاکره چیزی را بگیرد که در میدان جنگ نتوانست به دست بیاورد؟

دست برتر ایران در چانه‌زنی
دونالد ترامپ در هفته‌های اخیر بارها گفته که باید از شر «غبار هسته‌ای» ایران خلاص شوند؛ منظور او اورانیوم‌هایی است که حالا زیر آوار حملات هوایی آمریکا دفن شده‌اند. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا هم گفته برنامه‌هایی برای خارج کردن این مواد دارند.

اما واقعیت در میدان چیز دیگری است. ایران در اطراف محل نگهداری این اورانیوم‌ها تله‌گذاری می‌کند تا کسی نتواند به آن‌ها دسترسی پیدا کند. بنابراین برخلاف ادعای مقام‌های آمریکایی، خیلی بعید است که آمریکا بتواند بدون اجازه تهران وارد خاک ایران شود و این مواد را ببرد.

ماجرای تنگه هرمز هم بیشتر نشان‌دهنده محدودیت قدرت آمریکا است. ترامپ گفته این تنگه بدون دریافت عوارض بازگشایی می‌شود، اما در گذشته هم این تنگه برای کشتی‌هایی که ایران اجازه می‌داد، باز بود. این حرف ترامپ فقط یک ژست تبلیغاتی است، چون تصمیم نهایی درباره تنگه هرمز کاملاً در دست تهران است.

تنها کاری که رئیس‌جمهور آمریکا واقعاً می‌تواند انجام دهد، پایان دادن به محاصره بنادر ایران توسط نیروی دریایی آمریکا است. این تصمیم هم بیشتر نشان‌دهنده خروج آمریکا از میدان است تا عقب‌نشینی ایران.

طبق خبرهایی که از سمت منابع ایرانی منتشر شده، تهران می‌گوید در مرحله اول ۱۲ میلیارد دلار و در ۶۰ روز بعد ۱۲ میلیارد دلار دیگر دریافت می‌کند. همچنین ایران از تشکیل یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی حرف می‌زند. مقامات آمریکایی در جواب گفته‌اند که دادن این پول به رفتار ایران بستگی دارد، اما همین شرط نامشخص می‌تواند باعث اختلافات جدید شود. نتیجه این توافق این است که ایران با پول بیشتر و موقعیت قوی‌تری از جنگ خارج می‌شود. در مقابل، آمریکا با کمبود سلاح، کاهش نفوذ در منطقه و فشارهای اقتصادی روبه‌رو است.

ترامپ تهدید کرده که اگر تهران همکاری نکند، دوباره جنگ را شروع می‌کند. اما ایران هیچ دلیلی برای ترسیدن از این تهدید ندارد. تهران می‌داند که رئیس‌جمهور آمریکا در نزدیکی انتخابات میان‌دوره‌ای، سربازانش را دوباره وارد جنگ نمی‌کند. مردم آمریکا از ادامه جنگ خسته شده‌اند و بازارهای جهانی هم واکنش بدی به این درگیری‌ها نشان داده‌اند. همین حساب‌وکتاب‌ها باعث می‌شود دست ایران برای مقاومت و چانه‌زنی بازتر باشد.