تست و بررسی بی ام و سری 5 اتاق E12











خودرو بانک/ بي ام و اتاق E12 نخستينبار در سال 1972 و به عنوان اولين نسل از بي ام و سري 5 به بازار عرضه شد. بي ام و اين خودرو را به عنوان جايگزيني براي مدلهاي چهار درب 2000tii و 2000tilux عرضه کرد که قبلاً بي ام و را از بحرانهاي مالي دهه 1960 نجات داده بودند. اين خودرو اولين محصول بي ام و است که از کد سه رقمي براي معرفي آن استفاده شده که اين سيستم نامگذاري تا به امروز نيز پابرجا باقي مانده است. E12 تا سال 1981 و زماني که با اتاق دوم سري پنج با نام E28 جايگزين شود روي خط توليد باقي ماند. اين مدل خوشبختانه تا قبل از انقلاب به تعداد قابل توجهي وارد بازار ايران نيز شد و تا امروز نيز در خيابانها مشاهده ميشود. در ادامه اين مقاله از خودروبانک يک مدل 518 که البته ضعيفترين نسخه اتاق E12 محسوب ميشود را مورد بررسي قرار خواهيم داد.
طراحي ظاهري
اتاق E12 در هر زماني زيبايي خود را دارد و اگر از ديد سال 1972 به آن نگاه کنيد آن را خودرويي مدرن و اگر از ديد امروزي نيز بدان نگاه کنيد آن را يک خودروي کلاسيک زيبا خواهيد يافت. بدنه بر خلاف سري 5 هاي امروزي چندان بزرگ نيست و در بخش ابعاد خودرو 4.6 متر طول، 1.69 متر عرض و 1.42 متر ارتفاع دارد. فاصله محوري نيز 2636 ميليمتر است. زواياي تيز در طراحي خودرو کاملاً نمود دارند که البته مشخصه تمام خودروهاي آن زمان است. در اين بين چهار چراغ گرد در جلو نمايي بسيار جالب ايجاد کردهاند که تا نسل F10 بي ام و همچنان به اين نما پايبند باقي ماند، اما با فيسليفت شدن اتاق F10 اين چهار چراغ گرد جاي خود را به چهار فرم نئوني که ديگر گرد نيستند دادند.
جلو پنجره کليوي شکل معروف بي ام و نيز در اتاق E12 ديده ميشود و البته بي ام و با ادامه دادن پف کاپوت در امتداد آن حالتي عضلاني و خاص را در نماي جلوي سري پنج ايجاد کرده است. اين برآمدگي روي کاپوت فقط براي زيبايي نيست و مقداري جا براي موتور شش سيلندر نيز باز ميکند. در بخش عقبي سادگي بيشتري را شاهد هستيم و جز توري روي ستون C مورد خاص ديگري وجود ندارد.
بخش فني و اسطورهاي به نام M10
گرچه بي ام و سري پنج اتاق E12 با موتورهاي مختلفي مانند M10، M20 و M30 به بازار عرضه شد اما شاخصترين مدلهاي آن 518 و 520 هستند که از موتور M10 افسانهاي مشابه با مدل 2002 استفاده ميکنند.
بيشينه موتور M10 به دهه 1960 ميلادي بر ميگردد. موتور M10 در نسخههاي متعددي با حجم 1.5 تا 2 ليتري به توليد رسيد. خودروي مورد نظر نيز از نسخه 1.8 ليتري M10 استفاده ميکند که از نوع چهار سيلندر خطي تنفس طبيعي SOHC تک ميل سوپاپ است و ميتواند 90 اسب بخار قدرت و 143 نيوتنمتر گشتاور توليد کند. موتور M10 نسبت به زمان خود موتوري بسيار پيشرفته بود. در اين موتور از ميل لنگ فورج کاري شده، زنجير تايم، بلوک چدني و سر سيلندر آلومينيومي استفاده شده است. سرسيلندر 8 سوپاپ اين موتور در نسخههاي کاربراتوري و انژکتوري متفاوت است. متاسفانه سرسيلندر از بخشهاي آسيب پذير موتور M10 است و بر اثر حرارت خيلي زياد احتمال ترک خوردن آن وجود دارد و تنها راه آن نيز باز کردن سرسيلندر است. فاصله بين پيستونها در موتور M10 به 100 ميليمتر ميرسد که بسيار زياد است و امکان افزايش حجم موتور با بيشتر کردن قطر سيلندر را فراهم ميکند. اين موتور در آن زمان در بيشتر خودروهاي بي ام و استفاده شد و حتي نسخههاي توربو آن نيز در اتاق 2002 مورد استفاده قرار گرفتند. بي ام و نسخه انژکتوري M10 را نيز توليد کرد که البته در 518 شاهد موتور کاربراتوري هستيم. بي ام و تا سال 1988 بيش از 3.5 ميليون دستگاه از M10 را توليد کرد.
نسخههاي متعدد موتور M10 گرچه حجمهاي مختلفي دارند اما بلوک موتور آنها در حقيقت يکي است و حجم موتور تنها با تغيير طول کورس تغيير ميکند. تمامي موتورهاي M10 داراي قطر پيستون 89 ميليمتري هستند. دسته شاتونها نيز در تمامي M10 ها يکسان هستند و 135 ميليمتر طول دارند. براي کساني که به فکر تيونينگ اين موتور هستند راههاي مختلفي وجود دارد که يکي از آنها استفاده از کاربراتورهاي وبر است. همچنين امکان افزايش قدرت موتور با استفاده از نصب ميل لنگ موتور S14 روي M10 وجود دارد. در مدلهاي 520 از نسخه 2.0 ليتري موتور M10 استفاده شده است که 113 اسب بخار قدرت و 165 نيوتنمتر گشتاور دارد. قويترين نسخه سري پنج نسل اول M535i نام دارد که از موتور 3.5 ليتري شش سيلندر خطي به قدرت 215 اسب بخار و گشتاور 310 نيوتنمتر استفاده ميکند.
رانندگي
سيستم تعليق بي ام و سري 5 نسل اول از نوع مکفرسون با فنر لول در جلو و مستقل در عقب است. اين سيستم تعليق نه تنها سواري خيلي خوبي را براي اين خودرو فراهم کرده بلکه پايداري مثال زدني را نيز براي E12 به ارمغان آورده است. در حقيقت هندلينگ E12 بسيار بهتر از برخي خودروهاي ديفرانسيل جلو امروزي است.
عملکرد موتور و گيربکس بسيار لذت بخش است و با اينکه قويترين مدل را در اختيار نداريم ولي کاملاً حس يک بي ام و قوي و سريع را منتقل ميکند. مدل مورد نظر فاقد گيربکس خودکار بود. با اينکه فرصت تست شتاب صفر تا صد مهيا نبود ولي شتاب خودرو در دندههاي يک و دو خيلي خوب است. قطعاً مدلهاي قويتر 520 و شش سيلندر که موتور M30 درون کاپوت آنها قرار دارد لذت رانندگي بالاتري دارند که البته مدل شش سيلندر در بازار ايران ناياب است. درون کابين نيز راننده و سرنشينان در فضايي خوب قرار دارند و نکته جالب در نمونه مورد آزمايش نوشتههاي آلماني در قسمت سيستم تهويه مطبوع خودرو بود.
سري 5 نسل اول به هيچ وجه لوکس بودن و خودروهاي آمريکايي آن زمان يا حتي اصليترين رقيب خود يعني مرسدس بنز را نيز ندارد ولي اصليترين لذت رانندگي اين خودرو به سيستم تعليق آن و پايداري مثال زدني سري پنج بر ميگردد.
پايان کار
اين روزها پيدا کردن يک نسخه تميز از E12 کار دشواري است به خصوص که متاسفانه برخي از مالکان اقدام به دوگانه سوز کردن خودرو کردهاند که نهتنها ارزش کلاسيک خودرو را پايين ميآورد بلکه آسيبهايي را نيز به همراه دارد. اتاق E12 به عنوان اولين نسل سري پنج آغازگر راهي است که تا به امروز بي ام و را در زمره موفقترين خودروسازان قرار داده است و همين مورد اين خودرو را تبديل به يکي از ارزشمندترين اتومبيلهاي آلماني کرده است.

















